Кіріспе

Мұздың әсерін имитациялайтын әшекейлік материал – жіпке бекітілген, жылтыр материалдың жіңішке жолақтарынан тұратын әшекейлік материалдың бір түрі. Егер ұзын, тар жолақтары жіпке бекітілмеген болса, ол "ламета" деп аталады және мұз сарқытының сияқты көрінеді. Алғашқыда бұл Рождество мерекесінде қолданылатын металлдан жасалған гирлянда болған. Қазіргі заманда тілсім әдетте пластиктен жасалады және көбінесе Рождество шыршаларын безендіру үшін қолданылады. Оны төбеге іліп қоюға болады немесе мүсіндердің, шамдардың және басқа да заттардың айналасына орауға болады. Қазіргі тілсім 1610 жылы Германияның Нюрнберг қаласында ойлап табылды және бастапқыда күмістен жасалған. Concise Oxford Dictionary сөздігінде айтылғандай, бұл сөз ескі француз тіліндегі "estincele" сөзінен шыққан, ол "жарық" деген мағынаны білдіреді.

Тарих

XVI ғасырда "tinsel" сөзі жібек, алтын және күміс жіптерден жасалған, металдық эффектісі бар жеңіл маталар үшін қолданылған. Бұл маталар элиталық киімдерде, маскарадтық костюмдерде, геральдикалық тулар мен байрақтарда пайдаланылды. 1502 жылы Йорк герцогинясы Елизавета "tynsell satin" сатып алды, ал 1515 жылы Маргарет Тюдордың гардеробында "tynsen" болды. "Tilsent" және алтын матадан жасалған заттар, алтын матадан арзан болды. 1553 жылы Англия королевасы Мэри I таққа отырған кезде киген жамылғысы немесе шапаны үшін tinsel қолданылды. 1558 жылғы сәуір айында Шотландия королевасы Мэри мен Франция дофині Францисктың үйлену тойындағы маскадағы механикалық кемелердің желкендері үшін итальян тілінде tocca d'argento деп аталатын күміс tinsel матасы қолданылды. Қазіргі заманғы tinsel шамамен 1610 жылы Нюрнбергте ойлап табылды. Алғашқыда tinsel күміс жіптерден жасалған. Күміс тез тозығып кететіндіктен, оның орнына басқа жылтыр металдар қолданылды. XIX ғасырға дейін tinsel шыршаларды безендіруге емес, мүсіндерді әсемдеуге қолданылды. Ол шыршадағы шамдардың жыпылықтауын күшейту үшін қосылды. Tinsel жұлдызды аспанды бейнелеу үшін де пайдаланылды. XX ғасырдың басында өндіріс саласындағы жетістіктер арзан алюминий негізіндегі tinsel жасауға мүмкіндік берді, ал Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Франция оның өндірісінде әлемдік көшбасшы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде мысқа деген сұраныс артып, өндіріс көлемі азайды. 1950 жылдары tinsel және tinsel гирляндары соншалықты танымал болды, олар көбінесе Рождество шамдарынан гөрі көп қолданылды, себебі tinsel сол кездегі танымал алюминий шыршаларға қарағанда аз өрт қаупін тудырды, олар тұтанғыш алюминийленген қағаздан жасалған. Бірнеше он жыл бойына 20-ғасырда tinsel жасау үшін қорғасын фольгасы танымал материал болды. Күмістен айырмашылығы, қорғасын tinsel тозығып кетпейді, сондықтан оның жылтыры сақталады. Алайда, 1960 жылдардан кейін қорғасын tinsel балаларға қорғасынмен улану қаупін тудырады деген алаңдаушылық туындағандықтан, оның қолданылуы тоқтатылды. 1971 жылдың тамызында АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) қорғасын tinsel балалар үшін қажетсіз қауіп тудырады деген қорытындыға келді және өндірушілер мен импорттаушыларды 1972 жылдың 1 қаңтарынан кейін қорғасын tinsel өндіруді немесе импорттауды тоқтатуға көндірді. FDA өнімге тыйым салған жоқ, себебі агенттіктің қорғасын tinselді "денсаулыққа қауіпті" деп жариялауға жеткілікті дәлелдері болмады. Қазіргі заманғы tinsel әдетте металдық жабынмен жабылған поливинилхлорид (ПВХ) пленкасынан жасалады. Жабылған милар пленкасы да қолданылады. 1977 жылы юморист Лориоттың "Weihnachten bei Hoppenstedts" фильміндегі пруссиялық білімді әжесінің "ra da buff" әнімен Helenenmarsch әнін шырқап, ламитаның жоқтығына өкініп ("Früher war mehr Lametta!" - "Бұрын ламита көбірек болатын!"), уақыт өте келе өмірдің өзгеруіне қайғыруы мәтелге айналды.

Басқа қолданыстар

Тинселді баспа – бұл екі түрлі баспа түрі, онда әдемілеу үшін баспадан кейін тинсел қосылады. Ескі түрі – 15 ғасырдың басындағы неміс діни ағаш кескіштерінің сирек кездесетін стилі. Жаңа түрі – ағылшын және 19 ғасырға тән, әсіресе актерлердің рөлдерін сомдау үшін қолданылған. Индияда тинселдің көптеген дәстүрлі қолданыстары бар, оның ішінде бейнелерді безендіру, тойлар мен басқа да салтанаттар үшін гүл шоқтары жасау, сондай-ақ аттар мен пілдерге арналған сәндік әшекейлер. Әртүрлі тинселдер – жемді жасауда қолданылатын танымал материалдар.