Кіріспе

Израильдегі Хайфа қаласының жанында, Жерорта теңізінің шығыс жағалауында орналасқан ежелгі финикиялық төбе.

Тель-эс-Самак (تل السمك) немесе Тель-Шикмона (תל שִׁקְמוֹנָה), сондай-ақ Сикамин деп те жазылады, қазіргі Израильдің Хайфа қаласының теңіз жағалауында орналасқан ежелгі финикиялық төбе (қазіргі топырақ үйіндісі), Израильдің Ұлттық Океанография институтының оңтүстігінде жатыр. Бұл жер "ұмытылған финикиялық орын" деп аталады. Бүгінде зерттеушілер Тель-эс-Самак-ты Порфиреон (оңтүстік) деп санайды.

Тарих

Псевдо-Скилакстың «Периплі» еңбегінде Сикаминон (Συκάμινον) тирлердің қаласы ретінде, сондай-ақ сол аттас өзеннің болғандығы айтылады. Византиялық Стефан оны Сикаминон (Συκαμίνων) деп атап, финикиялықтардың қаласы деп сипаттайды. Жозеф өзінің «Ежелгіліктер» еңбегінде Сикаминді кемелерді тоқтатуға болатын жай ретінде, ал Птолемей Латирус елге шабуыл жасағанда әскерін жағаға салған жер ретінде көрсетеді. Страбон бұл жерді (Сикаминополь, Συκαμίνων πόλις) өз заманында бұрынғыдай болмайтын қираған орын деп еске алады. 189 жылы жазылған Мишна (Демай 1:1) Телл-эс-Самак аймағының өсірілетін жужубаның ерекше түрімен мәшһүр екенін айтады. 333 жылы Бордолық саяхатшы қасиетті жерлерді аралап келе жатып Сикаминон арқылы өтті.

Қазба тарихы

Телл және оның оңтүстігіндегі Византия қаласындағы негізгі археологиялық қазбаларды 1960-1970 жылдары Хайфа муниципалитетінің Мұражайлар департаменті тапсырысымен археолог Ж. Элгавиш жүргізді. 1990 жылдары Израильдің Ежелгі Ескерткіштері Басқармасы (IAA) құтқару қазбаларын жүргізді, олар Византия қаласының шығыс бөлігінде, Кармел тауының етегінің батысында, қаланың некрополі орналасқан жерде шоғырландырылды. 2010-2011 жылдары Хайфа университетінің Зиман археология институтының тобы, доктор Майкл Айзенберг басшылығымен және доктор Шей Бардың қазба жұмыстарын басқаруымен жаңа қазба маусымдарын жүргізді. Жобаның мақсаты – бұрын Элгавиш қазған теллдің оңтүстігінде және шығысындағы қазбалық кешендерді қайта ашу, осы аумақтарды кеңейту және көнеліктерді сақтау және оларды Шикмона халықтық паркінің бір бөлігі ретінде жұртшылыққа ұсыну үшін кең ауқымды консервациялық жұмыстар жүргізу болды. Сондай-ақ, жұмыстың мақсаты – теллдің қабаттасуын зерттеу және нақты хронологиялық шеңбер жасау еді.

Табиғат қорығы мен ұлттық парк

2008 жылы Тель-эс-Самак 1677 дунамдық табиғи қорық деп жарияланды. Сонымен қатар, кішкентай аумақ (73 дунам) ұлттық саябақ ретінде де жарияланды.