Кіріспе

Таддеус Джон Сзарковски (18 желтоқсан 1925 – 7 шілде 2007) – американдық фотограф, куратор, тарихшы және сыншы. 1962 жылдан 1991 жылға дейін Сзарковски Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында (MoMA) фотосурет бөлімінің директоры болды.

Ерте өмір және мансап

Ол Висконсин штатының солтүстігіндегі Ашленд қаласында туып өскен және он бір жасында фотосуретке қызығушылық танытқан. Екінші дүниежүзілік соғыста Сзарковски АҚШ армиясында қызмет етті, содан кейін 1947 жылы Висконсин университетінде (Мэдисон) өнер тарихы мамандығын бітірді. Одан кейін ол Минеаполис қаласындағы Уокер өнер орталығында музей фотографы ретінде мансабын бастады. Ол сол кезде өнер фотографы ретінде де жұмыс істеді; ол өзінің алғашқы жеке көрмесін 1949 жылы Уокер өнер орталығында ұйымдастырды, одан кейін бірнеше жеке көрмелерін өткізді. 1954 жылы Сзарковски екі Гуггенхайм стипендиясының біріншісін алды, нәтижесінде "Луи Салливанның идеясы" (1956) кітабы жарық көрді. 1958 мен 1962 жылдар аралығында ол Висконсин штатының ауылдық аймақтарына қайта оралды. Ол жерде 1961 жылы екінші Гуггенхайм стипендиясын алып, жабайы табиғат туралы түсініктерді және адамдар мен жер арасындағы байланысты зерттеді.

Қазіргі заманғы өнер мұражайы

Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайы Сзарковскиді 1962 жылдың 1 шілдесінен бастап фотосурет бөлімінің директоры етіп тағайындады. Эдвард Штайхен Сзарковскиді өзінің ізбасары ретінде таңдады. 1973 жылы Сзарковски Ұлттық өнер қорының үш фотосурет сарапшысының бірі ретінде қызмет етуді бастады. 1973 жылы Сзарковски «Фотографияға қарау» атты кітабын жариялады, ол фотосуреттер туралы жазудың практикалық мысалдарынан тұрады. Кітап американдық фотосуреттегі бейнелеу стратегиялары арасындағы қарама-қайшылықты анықтайды: «Менің ойымша, [Минор] Уайт пен [Роберт] Франк арасындағы айырмашылық өзін-өзі таныту және зерттеу мақсаты арасындағы айырмашылыққа байланысты». Кітаптағы барлық фотографтар американдық болмаса да (мысалы, Франк – швейцариялық), суреттер сол жерде түсірілді және/немесе көрмеге қойылды. Кітап шамамен тең бөлінген I бөлімге (29–86 беттер) және II бөлімге (87–148 беттер) бөлінген. Оның «Көзілдірмес» аналогиясы Джерри Уэлсман, Пол Капонигро, Ральф Гибсон, Дюэн Михалс, Джуди Датер және басқалардың жұмыстарында бейнеленген өзін-өзі пайымдаушылық фотографияны көрсетеді; ал «Терезе» идеясы Диана Арбус, Ли Фридландер, Генри Вессель, Джоэл Мейеровиц және Гарри Винограндтың туындыларында көрінетін деректік тәсілде кездеседі. Ол Гарвард, Йель және Нью-Йорк университеттерінде оқытты және дәріс беруді жалғастырды. 1983 жылдан 1989 жылға дейін Корнелл университетінде Эндрю Диксон Уайт атындағы арнайы профессор болды. Фотографияның 150 жылдығына орай ол зейнеткерлікке шығар алдында соңғы маңызды көрмені ұйымдастырды және оған қоса «Фотография – қазірге дейін» атты кітап жазды. 1990 жылы U.S. News & World Report журналы былай деді: «Сзарковскийдің ойлау қабілеті, американдықтар білсін немесе білмесін, біздің фотосуретке қатысты ойлауымызға айналды».

Зейнеткерлік

1991 жылы Сзарковский MoMA-дағы лауазымынан зейнеткерлікке шығып, мұражайдың фотосурет директоры эмеритусы атанды. Оның орнын Жоел және Энн Эренкранц атындағы қазіргі заманғы өнер мұражайының фотосурет бөлімінің бас кураторы Питер Галасси басты. Сзарковский MoMA және басқа да жерлерде, мысалы, «Джордж көліндегі Альфред Стиглиц» және «100 жастағы Ансел Адамс» сияқты көрмелерді жазу және ұйымдастырумен айналысты. Сонымен қатар, Атгет туралы тағы бір монография жарық көрді. Ол өзінің фотосуреттерімен айналысуға қайта оралды, көбінесе американдық ландшафттың рухани бейнесін түсіруге тырысты. 2005 жылы Сан-Францискодағы қазіргі заманғы өнер мұражайында Сандра С. Филлипспен бірлесіп өзінің алғашқы жеке көрмесін ұйымдастырды, ол 2006 жылдың басында MoMA-да да көрсетілді. Зейнетке шыққаннан кейін Сзарковский Dreyfus Corporation ұсынған бірнеше өзара инвестициялық қорлардың кеңесшілер кеңесіне кірді. Сзарковский 2007 жылдың 7 шілдесінде Массачусетс штатының Питтсфилд қаласында 81 жасында инсульт салдарынан қайтыс болды.

Фотографиялық шығармаларды жариялау

Луис Салливанның идеясы, Миннеаполис: Миннесота университетінің баспасы, 1956. ASIN B0041LVXMS
Миннесотаның бейнесі, Миннеаполис: Миннесота университетінің баспасы, 1958. ASIN: B0000CK4KY
Бристольдің қорасы, Гарри Н. Абрамс, 1997. Джон Сзарковски: Фотографиялар. Нью-Йорк: Булфинч, 2005. Ретроспективті көрме, Сандра С. Филлипс мәтіні. және Нью-Йорктегі қазіргі заманғы өнер мұражайында 1 ақпан – 15 мамыр 2006 аралығында көрсетілді.

Сзарковскийдің көрмелері мен оған қоса жарық көрген басылымдар

Егер басқаша көрсетілмесе, барлық кітаптар Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайы басып шығарған. Сілтемелер мұражайдың цифрлық архивіндегі (MAID) көрменің жеке веб-бетіне жалғанады. Ол инсталляция көріністерін, әр көрменің түпнұсқа баспасөз хабарламаларын толық мәтінімен, Сзарковский жазған қабырғалық таңба мәтінін және көрсетілген жұмыстардың толық тізімін қамтиды. Алдыңғы каталогтар да цифрлық форматта қолжетімді. Каталогсыз көрмелер, сондай-ақ көрмемен бірге жарық көрмеген жалғыз кітаптар: «Фотосуреттерге қарап» (1973) және Атге туралы 2000 жылғы монография мұнда енгізілген. 1962: Грейс М. Майермен бірге: Эрнст Хаас: Түсті фотосурет. (Каталог жоқ.) 1963: Бес байланыссыз фотограф: Кен Хейман, Джордж Краузе, Жером Либлинг, Майор Уайт және Гарри Виногранд. (Каталог жоқ.) 1963: Жак Анри Лартигтің фотосуреттері. (ISBN нөмірі), ASIN B0018MX7JK. 1963: Фотограф және американдық пейзаж. 1964: Андре Кертес, фотограф. Ретроспективті көрме. 1965: Фотоэссе. (Каталог жоқ.) Журналдық жұмыстарға зерттеу. 1966: «Фотографтың көзі». ISBN 0 87070 525 3. 1964 жылдан бері бірнеше бөлімде көрсетілді. 1966: Доротея Лэнг. (ISBN жоқ.) Ретроспективті көрме. Джордж П. Эллиоттың кіріспе эссесі. 1967: Бір кезде көрінбейтін. (Каталог жоқ.) 1967: Жаңа құжаттар. (Каталог жоқ.) Диана Арбус, Ли Фридландер және Гарри Винограндтың қатысуымен маңызды көрме. 1968: Анри Картье-Брессон. (Каталог жоқ.) Ретроспективті көрме. 1968: Брассаи, фотосуреттер. Ретроспективті көрме. 1969: Билл Брандт. (Каталог жоқ.) Ретроспективті көрме. 1969/1970: Атге. (Каталог жоқ.) Ретроспективті көрме. 1969/1970: Гарри Виногранд: Жануарлар. (Каталог жоқ.) 1970/1971: Е.Ж. Беллок: Сторивилл портреттері. ISBN 0 87070 250 5. 1970: Брюс Дэвидсон: Шығыс 100-ші көше. (Каталог жоқ.) 1971: Уокер Эванс. ISBN 0 87070 312 9. Ретроспективті көрме. 1972: Атгеттің ағаштары. (Каталог жоқ.) 1972/1973: Дайан Арбус. Ретроспективті көрмеге Дуон Арбус пен Марвин Израиль редакциялаған Aperture монографиясы қосылды. ISBN 0 912334 40 1. 1973: Фотосуреттерге қарап. Заманауи өнер мұражайының жинағынан 100 сурет. ISBN 0 87070 514 8. (Тек кітап.) 1973: «Сурет баспасөзінен». ISBN 0 87070 334 X. Фотожурналистикаға зерттеу. 1974: Шоджи Ямагишимен бірге: Жаңа жапон фотосуреті. ISBN 0 87070 503 2. 1976: Уильям Эгглестонның нұсқаулығы. ISBN 0 87070 317 X. 2002: жаңадан қайта жазылған басылым. ISBN 0 87070 378 1. 1976: Каллахан. ISBN 0 900406 83 6. 1978: Айналар мен терезелер: 1960 жылдан бергі американдық фотосурет. ISBN 0 87070 475 3. 1981: Америкалық пейзаждар. ISBN 0 87070 207 6. 1981–1985: Мария Моррис Гамбургпен бірге: Атгеттің жұмысы. Спринг Индустриздер фотосурет өнерінен серия. ISBN 0 87070 205 X (төрт томдық жиынтық). Әр көрме АҚШ бойынша гастрольдік сапарда болды. 1981: 1-том, Ескі Франция. ISBN 0 87070 204 1. 1982: 2-том, «Ескі Париж өнері». ISBN 0 87070 212 2. 1983: 3-том, «Ескі режим». ISBN 0 87070 217 3. 1985: 4-том, Қазіргі заман. ISBN 0 87070 218 1. 1982: 20 ғасырдың фотосуреттері Заманауи өнер мұражайынан = 20世紀の写真: ニューヨーク近代美術館コレクション展. (Ағылшын және жапон тілдерінде). Токиодағы Сейбу өнер мұражайындағы көрме. Сзарковский мен Сьюзан Кизмариктің таңдауы, Сзарковскийдің эссесі. Джон Пулцпен: Қазіргі заманғы фотографтардың үлкен суреттері. (Каталог жоқ.) 1984: Ирвинг Пенн. ISBN 0 87070 562 8. 1988: Виногранд: Нағыз әлемнен қиялдар. ISBN 0 87070 640 3. 1989: Фотография осы уақытқа дейін. ISBN 0 87070 573 3. Фотографияның 150 жылдығына арналған тарихи зерттеу. 1995: Джордж көлінде Альфред Стиглиц. ISBN 0 87070 138 X. 1997: Ричард Бенсонмен бірге: Теңіз альбомы: 100 фотосурет және олардың оқиғалары. Нью-Хейвен: Йель университетінің баспасы, Ньюпорт Ньюс: Теңізшілер мұражайы. ISBN 0 300 07342 9. 2000: Атге. ISBN 0 87070 094 4. (Тек кітап.) 2001: Сандра С. Филлипспен бірге: Ансел Адамс 100 жасында. Сан-Францискодағы Заманауи өнер мұражайы. ISBN 0 316 85862 5.

Сзарковскийдің жазу үлестері

Роберт Адамс: Жаңа Батыс. Колорадоның алдыңғы қатарлы аймағының ландшафттары. Боулдер: Колорадоның Біріккен Университеттерінің Баспасы, 1974. ISBN 0 87081 058 8. Ансел Адамстың портфолиолары. Бостон: Булфинш, 1977. ISBN 0 8212 0723 7. Ансел Адамс: Классикалық Имидждер. Бостон: Литтл, Браун & Ко, 1986. ISBN 0 8212 1629 5. "Музейлік жиынтық" – Адамс таңдаған, Сзарковскийдің кіріспесі, Джеймс Алиндрдің эссесі. Райт Моррис: Түрлердің тегі. Сан-Франциско: Сан-Францисконың заманауи өнер мұражайы, 1992. ISBN 0 918471 24 9. Ред. Сандра С. Филлипс. Ян Грувер: Фотографиялар. Бостон: Булфинш, 1993. ISBN 0 8212 2006 3. Беллокк: Жарық үйінің қызыл шам ауданы – Нью-Орлеанның Сторивиллден алынған фотосуреттері. Нью-Йорк: Random House, 1996. ISBN 0 679 44975 2. Натюрморт: Ирвинг Пенннің фотосуреттері, 1938–2000. Бостон: Булфинш, 2001. ISBN 0 8212 2702 5. Слайд-шоу: Хелен Левиттің түсті фотосуреттері. Нью-Йорк: powerHouse Books, 2005. ISBN 1 57687 252 1.

Сарковский туралы деректі фильмдер

Джон Сзарковски: Фотографиядағы өмір. Оның өмірі мен шығармашылығы туралы 48 минуттық деректі фильм, продюсері Ричард Вудворд, режиссері Сэнди МакЛеод. Шахмат тақтасы кино қоры, 1998. VHS, DVD, онлайн видео: Сан-Франциско: Kanopy Streaming, 2015 жыл. «Өнер туралы сөз қозғайтын болсақ»: Джон Сарковски Ансел Адамс туралы. Слайд лекциясынан түсірілген 37 минуттық фильм. Checkerboard/Films Media Group, 2004 жыл. DVD, онлайн видео: Сан-Франциско: Kanopy Streaming, 2015 жыл. «Өнер туралы сөз қозғайтын болсақ»: Джон Сарковски Эжен Атже туралы. Слайд-шоу лекциясынан түсірілген 45 минуттық фильм. Checkerboard/Films Media Group, 2004 жыл. DVD, онлайн видео: Сан-Франциско: Kanopy Streaming, 2015 жыл. «Өнер туралы сөз қозғайтын болсақ»: Джон Сзарковски өзі туралы. Өзінің фотосуреттері туралы лекциясынан түсірілген 60 минуттық фильм. Checkerboard/Films Media Group, 2005 жыл. Онлайн бейне: Сан-Франциско: Kanopy Streaming, 2015 жыл.