АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Саратога» крейсері

Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің соғыс шлюпі

USS Saratoga – соғыс шлюпі, және ол Америка революциялық соғысының Саратога шайқасының құрметіне аталған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің үшінші кемесі болды. Оның қадағы 1841 жылдың жазында Портсмут теңіз кеме жасаушылығында салынды. 1842 жылдың 26 шілдесінде суға түсіріліп, 1843 жылдың 4 қаңтарында Жосия Татналл III басшылығымен қолданысқа берілді.

Кот-д'Ивуар экспедициясы

Кеме 1843 жылғы 16 наурызда Портсмуттен (Нью-Гэмпшир) жолға шықты, бірақ келесі күні дауыл кезінде мачтасы сындырылып, жөндеуге Портсмутқа қайта оралуға мәжбүр болды. 3 мамырда ол қайтадан жолға шығып, Кот-д’Ивуар экспедициясына дайындық үшін жағалау бойымен Нью-Йорк портына қарай бағытталды. 5 маусым күні таңертең ол Нью-Джерси штатының Сэнди-Хук портына буксирленді, ал түске қарай коммодор Мэтью Перри кемеге келіп, Африка эскадрильясының командирі ретінде өзінің кең байрағын көтерді. Түстен кейін кеме Канар аралдары мен Кабо-Верде аралдары арқылы өтіп, 1 тамызда Либерияның Монровия қаласына жетті. "Саратога" Батыс Африка жағалауында американдық азаматтар мен сауданы қорғап, құл саудасын тоқтатумен айналысты. Ол кейде Кеп-Вердеге кемелерді толықтыру және экипаж демалу үшін оралып тұрды. Порто Грандеде, Кабо-Вердеде, 9 қыркүйекте "Саратога" "Декатур" және "Македония" кемелерімен кездесті, ал Перри екі күннен кейін өзінің туын соңғысына ауыстырды. Африка эскадрильясындағы "Саратоганың" қызметінің көп бөлігі Перридің Либерияны қолдау саясатын іске асырумен байланысты болды, ол Африканың "Астық жағалауында" Америка Құрама Штаттарынан босатылған негрлер үшін пана ретінде жиырма жыл бұрын құрылған еді. Жаңа колонияға жергілікті, құл саудасының делдалдары ретінде әрекет еткен жағалаудағы тайпалар қарсы болды, құлдарды олардың ішкі аймақтағы тұтқындарынан сатып алып, құл кемелерінің иелеріне сатқан. Қазіргі заманда тыйым салынған "қара пил сүйегі" саудасынан түскен пайданы жоғалтқан бұл жергілікті тұрғындар Америкадан келген қара колонистерді мазалап, қорқытып, кейде оларға шабуыл жасап, ашуларын білдірді. Олар кейде американдық сауда кемелерін де тонады. Перридің мәселесі Африка жағалауындағы американдық мүдделерді қорғау, Африканың ішкі істеріне араласпау және Либериядағы отаршылдарды қолдау сияқты қарама-қайшы талаптарды қанағаттандыру болды. Комодордың осы қарама-қайшы мақсаттарды үйлестірудегі сақтығы, бекемдігі, әділдігі және шеберлігі, оның екі оқиғаны шешуімен көрінді. Ол Сино колониясындағы отаршылдарға қиындық туғызған және американдық шхуна "Эдвард Берлиден" екі теңізшіні өлтіргені туралы хабарды алды. "Саратога" 21 қарашада Монровиядан жолға шықты, ал Перри екі күннен кейін эскадрильяның қалған бөлігімен бірге Либерия губернаторы Джозеф Дженкинс Робертспен бірге келді. Америкалық әскери кемелер 28 қарашада Синода жиналды. Келесі күні көптеген теңізшілер мен теңіз жаяу әскері командор мен губернаторды тайпалық патшалар жиналысына арналған конференцияға ертіп келді. Күн тәртібіндегі бірінші мәселе "Эдвард Берли" оқиғасы болды. Губернатор Робертс бірнеше куәгерлерді сұраққа тартып, келесі оқиғаны анықтады: Шхуна капитаны капитан Берк кеме экипажында жұмыс істеуі үшін кроманға алдын ала ақы төлегеннен кейін, ол қашып кетті. Берк екі каноэні басып алып, олардың экипаждарын тұтқынға алды. Содан кейін ол үшінші каноэге екі адамын жіберді, бірақ бұл теңізшілердің өзі тұтқынға түсті. Екі американдықты қатыгездікпен азаптап, содан кейін өлтірді. Оқиғаға сенімді болғаннан кейін, Перри кісі өлтірулер ақталмағанын, бірақ американдықтар шабуыл жасаған деп есептеді. Содан кейін Перри АҚШ үкіметі барлық африкалық тайпалармен достық қарым-қатынаста болғысы келетінін, бірақ оны американдықтардың өмірін және мүлкін қорғау және американдықтардың жергілікті тұрғындарға зиян келтірмеуін қамтамасыз ету үшін жібергенін мәлімдеді. Ол содан кейін мәселені тастап, бірақ аймақта қалды, ал Либерия отаршылары достық тайпалардың көмегімен жергілікті тұрғындарды ішкі аймаққа қайтару мәселесін шешті. Желтоқсанның ортасында эскадрилья "Литтл Беребиге" сауда шхунасы "Мэри Карверді" тонау және оның бүкіл экипажының өлтірілуін тексеру үшін барды. Келесі сөз айтысы кезінде Перри Бен Краконың қисынсыз түсіндірмесін қабылдамағанда, жергілікті тұрғындар американдықтарға мушкеттен атқан. Патша мен оның аудармашысы, ол кісі өлтірушілердің бірі екені белгілі болды, қашып құтылуға тырысты. "Саратоганың" командирі Татналл аудармашыны мылтықпен атып өлтірді, ал патша да қашып кетуге тырысқанда қаза тапты. Америка Құрама Штаттарының Африка жағалауындағы оқиғаларды бақылауға деген ұмтылысын және қабілетін көрсеткеннен кейін, эскадрилья 1844 жылғы 18 қаңтарда Мадейраға қарай жолға шықты. Ол Африка жағалауына Кабо-Верде арқылы қайтып келді және 2 наурызда Монровияға жетті. Көктемнің соңы Бьяфра шығанағына дейін жағалау бойымен шығысқа қарай саяхатқа арналды. Жазда экипаж сарқырамамен ауырған. Кеме 8 шілдеде Кабо-Вердеге, ал 21 шілдеде Порто Прайяға бағытталды. Кеме қазан айының басында Африка жағалауын соңғы рет көріп, үйге қайтты. 22 қарашада ол Вирджиния штатының Норфолк портына жетті және 10 желтоқсан күні 1844 жылы демобилизацияланды.

The ship sailed from Portsmouth, New Hampshire, on 16 March 1843, but was dismasted in a gale the next day and forced to return to Portsmouth for repairs. She got underway again on 3 May and proceeded down the coast to New York Harbor to prepare for service in the Ivory Coast Expedition. On the morning of 5 June, she was towed to Sandy Hook, New Jersey, where, at noon, Commodore Matthew Perry came on board and broke his broad pennant as Commander of the Africa Squadron. At mid afternoon, the ship stood out to sea, proceeded via the Canary Islands and the Cape Verde Islands and reached Monrovia, Liberia, on 1 August. Saratoga operated along the coast of western Africa protecting American citizens and commerce and suppressing the slave trade. She occasionally returned to the Cape Verdes for replenishment and rest for her crew. At Porto Grande, Cape Verde, Saratoga rendezvoused with Decatur and Macedonian on 9 September, and Perry shifted his flag to the latter two days later. Much of Saratogas service in the Africa Squadron was performed in implementing Perry's policy of supporting Liberia which had been founded some two decades before on the African "Grain Coast" as a haven for freed Negroes from the United States. The new colony was deeply resented by the local, coastal tribes which had acted as the slave trade's middlemen, buying slaves from their bushmen captors and selling them to masters of slave ships. Missing their former profits from the now outlawed commerce in "black ivory", these natives gave vent to their anger by harassing, threatening, and sometimes attacking the black colonists from America. From time to time, they also preyed upon American merchant shipping. Perry's problem was one of reconciling the conflicting demands of protecting American interests on the African coast, of remaining aloof from African internal affairs, and encouraging the colonists in Liberia. The Commodore's prudence, firmness, fairness, and tact in reconciling these conflicting objectives was illustrated by his handling of two incidents soon after the squadron returned to Liberia in the early autumn. Reports greeted him upon arrival that the hostile tribes had been making trouble for the colonists in the colony of Sinoe and had killed two sailors from American schooner, Edward Burley. Saratoga sailed from Monrovia on 21 November, and Perry followed two days later with the rest of the squadron bringing along as a guest Liberian Governor Joseph Jenkins Roberts. The American warships assembled at Sinoe on 28 November. The next day, a large force of sailors and Marines accompanied the Commodore and Governor ashore for a conference with an assembly of tribal kings. First on the agenda was the Edward Burley incident. Governor Roberts' questioning of a number of witnesses divulged the following story:

After the schooner's skipper, Captain Burke, had paid a Krooman in advance for serving in the ship's crew, the native deserted. Burke retaliated by capturing two canoes and taking their crews prisoner. Then he dispatched two of his own men after a third canoe, but these sailors were themselves captured. After cruelly torturing the two Americans, they killed them. Once he felt sure of the story, Perry held that, while the homicides were unjustified, the Americans had been the aggressors. Perry then stated that the United States government wished to remain friendly with all African tribes but had sent him to protect American lives and property and to prevent Americans from wronging natives. He then dropped the matter, but remained in the area while Liberian colonists aided by friendly tribes drove trouble making natives back into the hinterland. In mid December, the squadron sailed to Little Berebee to investigate the plundering of trading schooner, Mary Carver, and murder of her entire crew. During the ensuing palaver, when Perry refused to accept the far fetched explanation of King Ben Krako, a native fired a musket at the American party. The king and his interpreter, who was known to be one of the murderers, attempted to escape. Commander Tattnall of Saratoga killed the interpreter with a rifle shot and the king was also killed in attempting to flee. After demonstrating the determination and ability of the United States to control events along the coast of Africa, the squadron got underway late in the year for Madeira where it arrived on 18 January 1844. She returned to the African coast via the Cape Verdes and reached Monrovia on 2 March. The late spring was devoted to a cruise eastward along the coast to the Bight of Biafra. Yellow fever plagued the crew during the summer. The ship sailed for the Cape Verdes on 8 July and reached Porto Praia on 21 July. The ship returned to Liberia in September for a last visit before leaving the African coast in mid October and heading home. She reached Norfolk, Virginia, on 22 November and decommissioned there on 10 December 1844.

Мексика-Америка соғысы

1845 жылғы 15 наурызда командир Ирвинг Шубрих басшылығымен қайта іске қосылған "Саратога" коммодор Роберт Ф. Стоктон басқаратын эскадрильяға бекітілді және бастапқыда Еуропа суларында қызмет етуге жоспарланған. Алайда, 22 сәуірде Техасты аннексиялау мәселесі бойынша АҚШ пен Мексика арасындағы шиеленіс күшейгендіктен, бұл теңіз күштеріне Мексика шығанағына баруға бұйрық берілді. "Саратога" 27 сәуірде Норфолктан шығып, Техас жағалауына бет алды. Ол көктемнің қалған бөлігін Стоктонмен бірге Техастың Галвестон қаласында өткізді. Коммодор 23 маусымда Вашингтонға кетіп, "Саратоганы" және эскадрильясының қалғанын Флорида штатының Пенсакола қаласына жабдықтарын толықтыру үшін жіберді. 3 шілдеде Әскери-теңіз министрі Джордж Банкрофт "Саратоганы" коммодор Дэвид Коннердің үй эскадрильясына тапсырды, ол сол кезде "Мексиканы жаулық әрекеттерге итермелеуге ең ықтимал болатын" тәсілмен жұмыс істеді. "Саратога" Коннердің осы міндетті орындауына көмектесу үшін Мексика шығанағында жұмыс істеді. Соғыс кемесі жаздың ортасына дейін Оңтүстік Америка жағалауында жүзіп өтті. Содан кейін, Калифорния жағалауында коммодор Джон Д. Слоттың басшылығымен қызмет ету үшін Тынық мұхитына жіберілді. Алайда, Кейп-Горн айналып өткеннен кейін, соғыс кемесі қатты дауылға тап болды, ол ауыр зақымдар келтіріп, оны үйге қайтуға мәжбүр етті. Ол 29 желтоқсанда Хэмптон-Роудсқа жетті және 9 қаңтарда қызметтен босатылды. Норфолк теңіз кеме жасау орнында жөнделгеннен кейін, "Саратога" 1847 жылы қайта іске қосылды, командир Дэвид Г. Фаррагут басшылығымен. Үй эскадрильясына бекітілген ол 29 наурызда Кейп-Генриді айналып өтіп, жағалау бойымен оңтүстікке қарай жүзіп, Мексика шығанағына кірді және 26 сәуірде Веракруздан коммодор Перридің үй эскадрильясына қосылды. Үш күннен кейін соғыс кемесіне жағалаудан 150 шақырымдай қашықтағы Тюкспанды блокадалауға бұйрық берілді. Ол 30 сәуірде бекітілген жерге жетіп, 12 шілдеде Веракрусқа қайтып келгенге дейін сол жерде қалды. Шамамен екі аптадан кейін ол Табаскоға бағытталды, ол өзен портында бір күн болды және 11 тамызда Веракрусқа оралды. 1 қыркүйекте "Саратога" Тюкспанда "Декатурды" ауыстырды және кемедегі сары қызылшаның қауіпті жарылуына қарамастан, екі ай бойы сол жерде қызмет етіп, кейін Веракрусқа қайтып келді. Бір айдан кейін кеме Флорида жағалауына ауруларды түсіру және жабдықтарын толықтыру үшін жүзіп өтті. Ол 1848 жылғы 6 қаңтарда Пенсаколаға келді және базалық ауруханадағы барлық ауыр науқастарды түсіргеннен кейін айдың соңғы күні солтүстікке қарай жолға шықты. Ол 19 ақпанда Нью-Йоркке жетіп, бір аптадан кейін қызметтен босатылды. 17 сәуірде, қайта іске қосылғаннан кейін бір апта өткен соң, соғыс кемесі Нью-Йорк қаласынан шығып, Норфолк, Вирджиния арқылы Вест-Индияға үй эскадрильясында қызмет етуге бағытталды. Ол 1849 жылғы 27 қарашада Хэмптон-Роудсқа оралды және 30 қарашада Норфолк теңіз кеме жасау орнында қызметтен босатылды.

Recommissioned on 15 March 1845 with Commander Irving Shubrich in command, Saratoga was assigned to a squadron commanded by Commodore Robert F. Stockton and originally intended for duty in European waters. However, on 22 April, because of tension between the United States and Mexico over an impending annexation of Texas, this naval force was ordered to the Gulf of Mexico. Saratoga departed Norfolk on 27 April and proceeded to the Texas coast. She remained at Galveston, Texas, with Stockton for the remainder of spring. The Commodore sailed for Washington, DC, on 23 June after ordering Saratoga and the rest of his squadron to Pensacola, Florida, to replenish their stores. On 3 July, Secretary of the Navy George Bancroft transferred Saratoga to Commodore David Conner's Home Squadron which was then operating " in such a manner as will be most likely to disincline Mexico to acts of hostility " Saratoga operated in the Gulf attempting to help Conner carry out this mission until she sailed from Pensacola on 4 December for Rio de Janeiro to join the Brazil Squadron. The sloop of war cruised along the South American coast until mid summer. Then, under orders to the Pacific for service under Commodore John D. Sloat on the California coast, she got underway on 24 August and headed south along the coast. However, after rounding Cape Horn, the sloop of war ran into a fierce storm which caused severe damage and forced her to turn back toward home. She reached Hampton Roads on 29 December and decommissioned on 9 January 1847. Repaired at the Norfolk Navy Yard, Saratoga was recommissioned in 1847, Commander David G. Farragut in command. Assigned to the Home Squadron, she rounded Cape Henry on 29 March, sailed south along the coast, entered the Gulf of Mexico, and joined Commodore Perry's Home Squadron off Veracruz, on 26 April. Three days later, the sloop of war was ordered to proceed some 150 miles up the coast to blockade Tuxpan. She reached the station on 30 April and remained there until heading back toward Veracruz on 12 July. About a fortnight later, she got underway for Tabasco, carrying dispatches; remained at that river port but a day, and returned to Veracruz on 11 August. On 1 September, Saratoga relieved Decatur at Tuxpan and remained on station there, despite a serious outbreak of yellow fever on board, for about two months before heading back to Veracruz. After a month there, the ship got underway for the Florida coast to land her sick and replenish her stores. She arrived at Pensacola on 6 January 1848; and, after disembarking all the seriously sick patients at the base hospital, got underway north on the last day of the month. She made New York City on 19 February and was decommissioned a week later. On 17 April, a week after recommissioning, the sloop of war departed New York City and proceeded via Norfolk, Virginia, to the West Indies for service in the Home Squadron. She returned to Hampton Roads on 27 November 1849 and decommissioned at the Norfolk Navy Yard on 30 November.

Жапонияның ашылуы

1850 жылы 12 тамызда қайта іске қосылған "Саратога" 15 қыркүйекте жолға шығып, Шығыс Үндістан эскадрильясының құрамындағы қызмет үшін Батыс Тынық мұхитына бет алды. Алыс Шығыстағы қызметінің ең маңызды сәті – коммодор Перридің Жапонияны ашуына қатысуы болды. 1853 жылғы шілдеде Перримен бірге Жапонияға сапар шеккеннен кейін, ол Қытай жағалауына барып, Шанхайда американдық мүдделерді қорғады, ал жапон шенеуніктері Перри ұсынған талаптарды талқылады. 1854 жылғы ақпанда Перримен бірге қайтып келді және наурыздың соңғы күні АҚШ пен Жапония арасындағы шартқа ресми қол қойылғаннан кейін, Перри сеніп тапсырған шарттың американдық нұсқасын алып, командир Генри А. Адамспен бірге Сэндвич аралдарына жол тартты. Адамсты Гонолулуда қалдырып, "Саратога" оңтүстікке қарай жүзіп, Хорн мүйісін айналып өтіп, қыркүйекте Массачусетс штатының Бостон қаласына жетті және 1854 жылғы 10 қазанда қызметтен босатылды.

Реформа соғысы

Соғыс шлюпы 1855 жылдың 6 қыркүйегінде қайтадан іске қосылды. 1858 жылдың басында Норфолк портында уақытша қызметтен тыс қалған кезеңнен басқа, ол 1860 жылдың 26 маусымында Филадельфияда қызметтен шыққанға дейін Кариб теңізінде және Мексика шығанағында теңіз саяхаты жасады. Ол 1860 жылы Антон-Лизардо, Веракрус жанындағы теңіз шайқасына қатысты. "Саратога" және екі жалдамалы кеме екі мексикалық кемені жеңіп, Реформа соғысын аяқтауға көмектесті.

Африка құл саудасының күзетшісі

1860 жылғы 5 қарашада қайта жандандырылған ол, он күннен кейін Филадельфиядан Африканың батыс жағалауына, алғашқы саяхатының болған жеріне қайтып келді. 1861 жылғы 21 сәуірде Кабинда жағалауынан "Найтингейл" құл тасымалдау кемесін қолға түсіріп, көптеген құлдарды азат етті. Америка Азамат соғысының басталғаны туралы хабар "Саратогаға" жеткен соң, ол АҚШ-қа оралды және 1861 жылғы 25 тамызда Филадельфияда қызметтен босатылды.

Америка Азаматтық соғысы

1863 жылғы 24 маусымда қайта іске қосылған кеме Делавэр шығанақтарына, Делавэр бұғазындағы кемелерді қорғау үшін күзеттік міндеттерді орындауға жіберілді. Бұл міндетті ол жыл соңына дейін атқарды. 1864 жылғы 13 қаңтарда кеме Каролина суларына, Оңтүстік Атлантика блокадалық эскадрильясының құрамына жіберілді. Атлантика жағалауының оңтүстігіндегі қызметі барысында кемеден шыққан десант тобы тамыз және қыркүйек айларында бірнеше шабуылдар жасады, нәтижесінде көптеген тұтқындар ұсталды және көп мөлшерде қару-жарақ, оқ-дәрі және жабдықтар тартылып алынды немесе жойылды. Экспедиция барысында бірнеше ғимараттар, көпірлер және тұз өндіру орындары қиратылды. Американдық Азамат соғысы аяқталуға жақын келгенде, "Саратога" кемесі 1865 жылғы 4 сәуірде бөлініп, солтүстікке бағытталды және 28 сәуірде қызметтен босатылды. Келесі он жыл бойында, кеме тек екі рет жағалау операцияларына қатысты (1 қазан 1867 – 7 шілде 1869 және 16 мамыр – 14 қазан 1871), ал қалған уақытта тыныштықта болды.

Оқу кемесі

Саратога 1875 жылғы 1 мамырда Мэриленд штатының Аннаполис қаласында бір жылға артиллериялық кеме ретінде қайта жандандырылды. 1876 жылғы 7 мамырда басталған тағы бір жылдық сақталыстан кейін, 1877 жылғы 19 мамырда соңғы рет қайта жандандырылып, он бір жылдан астам уақыт бойы теңізші-оқушыларды даярлайтын мектеп кемесі ретінде қызмет етті. Бұл міндет оны Атлант жағалауындағы түрлі теңіз базалары мен кемежайларға, сондай-ақ кейде Еуропаға апарды. Осы кезеңде оның үш экипаж мүшесі суға батып бара жатқан әріптестерін құтқарғаны үшін Құрмет медалімен марапатталды: 1879 жылғы 15 шілдеде Нью-Йорк портындағы Баттери Парк маңындағы Дэвид М. Букенен мен Джон Хейден, ал 1881 жылғы 25 маусымда Род-Айленд штатындағы Костерс-Харбор аралынан Вильям Садлер, топтың капитаны.