Кіріспе

Польшалық пианист және композитор

Рауль Арманд Джерзи (фон) Коцзалски (3 қаңтар 1884 – 24 қараша 1948) – поляк пианині және композиторы. Ол Георг Арманд(о) Коцзалский деген псевдонимді де қолданған.

Алғашқы жылдар

Варшавада туған Коцзалскиді алдымен анасы, содан кейін Джулиан Гадомский (1888–1890) оқытты. 1888 жылы алғаш рет қоғам алдында өнер көрсеткен (4 жасында) ата-анасы оны Антон Рубинштейнге ойнауға алып барды, ол оның концерттік мансапқа ие болу мүмкіндігін болжады. Ол ешқашан консерваторияда оқыған жоқ, бірақ Людвиг Марекпен (1891–1892), Кароль Микулимен (1893–1895) (Шопеннің сүйікті поляк шәкірті және композиторы) және Генрик Ярецкиймен (1893–1894) фортепиано мен композициядан жеке сабақтар алды. 7 жасында концерттер берді, ал 9 жасында Еуропаның ірі қалаларында виртуоз ретінде танылды. Оның мыңыншы концерті 1896 жылы Лейпцигте болды, ал 12 жасына дейін Персия шахынан «Арыстан мен Күн» ордені, Испания королінен «Сот пианині» атағы және түрік сұлтанының медалі сынды наградаларға ие болды. Бала кезінен бастап оның репертуары өте кең болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның Бад-Наухайм қаласында интернировкада болды.

Композитор және жазушы

Композитор ретінде Коцзалски көптеген фортепианоға арналған шығармалар, оркестрмен әртүрлі жеке аспаптарға арналған аспаптық концерттер, оркестрге арналған шығармалар, сахналық музыкалық драмалық шығармалар, түрлі құрамдағы камералық музыка, сондай-ақ фортепианомен сүйемелденген көптеген әндер жазды. Көптеген шығармалары шетелде (Германия, Ресей, Франция) жарияланды. Коцзалскидің шығармалары қазір көбінесе естен шығып кеткен. Стильдік тұрғыдан алғанда, олар кеш романтизм дәуіріне жатады. Коцзалскидің шығармашылық кезеңінде болған заманауи музыкадағы (атональдық, он екі тондық музыка) маңызды өзгерістер оның стиліне ешқандай әсер етпеді. 1936 жылы жарық көрген Шопенге арналған кітабында ол заманауи музыкаға қатысты өзінің позициясын анық білдіреді. Ол соңғы 25 жылда "теориялық, математикалық негізде" жаңа жолдар іздеген тәжірибелердің сәтсіз болғанын айтады және қазіргі музыка өкілдерін, оларды "тәжірибешілер, модернистер, бұзушылар" деп атап, "ешқандай үмітсіз кезеңнің қайғылы көлеңкелері" деп сипаттайды. Осы тұрғыдан алғанда, ол 1930-шы жылдардың соңында билікте болған нацистік саяси элитаның көзқарасына ұқсас болды. Коцзалскидің Шопеннің музыкасының мәні мен орындалуы туралы айтқандары әлі де маңызды, бірақ көптеген қазіргі пианиношылардың орындау стилі бұрынғы Шопеннің ұлы музыканттарының дәстүрінен өзгеше. Коцзалскидің Шопеннің фортепиано шығармаларының жоспарланған басылымы туралы білуі Шопеннің фортепиано шығармаларын орындау тәжірибесі үшін өте құнды болар еді.

Орындаушы

Коцзалски Германияда Шопенді орындаушы ретінде жоғары бағаланған, ол 1920-1930 жылдары өмір сүрген. Осы жылдары ол өзінің псевдонимін қолдана отырып, көптеген рецензиялар жазды, банкротқа ұшыраған музыка мектебін құрды және 1934 жылға қарай концерттік пианист ретінде қайта орнықты. Ол Франция, Италия және Польшада гастрольде болды, бірақ (көптеген шақыруларға қарамастан) денсаулығына байланысты АҚШ-қа бармады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол қайтадан интернатқа алынды (Берлинде), ал 1945 жылы Познаньға көшіп, Мемлекеттік жоғары музыка мектебінде профессор қызметін қабылдады. Орындаушы ретінде Шопеннің барлық шығармалары мен Бетховеннің барлық сонаталары классикалық және романтикалық жанрлардағы өте кең репертуардың негізін құрады. Ол Шопен музыкасының ең ұлы түсіндірушілерінің бірі және өз заманының ең ұлы пианиношыларының бірі саналды, өте еркін техникасы, тепе-теңдігі және көптеген замандастарының еркіндіктерін қабылдамай, ноталарға жақын интерпретацияларымен ерекшеленді. Зейдле (2003) бойынша, «оның ойнауы экстремалдықтан аулақ, анық, түрлі-түсті, ағынмен, нәзік фразалармен және кең динамикамен сипатталады». ("Sein Spiel meidet Extreme, ist klar, farbig, mit fließender, subtiler Phrasierung und breiter Dynamik.") Оның шәкірттерінің арасында Детлеф Краус, Моник де Ла Брухольери, Ханна Рудничка Крушевская, Ванда Лосакевич және Ирена Вирзиковская Мондельска болды. Коцзалски 64 жасында Познаньде қайтыс болды.

Музыкалық театр

Раймонд. 3 актідегі опера (6 көрініс). Александр Граф Фредроның өлеңі негізінде. Пабст, Лейпциг, 1902 жыл. (Алғашқы орындалуы: 14 қазан 1902, Эльберфельд)
Мазеппа. 3 актідегі музыкалық драма, Op. 59. Лейпциг, Пабст, 1905 жыл.
Ante lucem (таң алдында). А. Фредроның (әкесі) поэмасы бойынша үш актілі опера. Жанин, Лион, шамамен 1905 жыл.
Die Sühne (Құн төлеу). Бір актідегі трагедия, Op. 61. Пабст, Лейпциг, 1910 жыл. (Алғашқы орындалуы: 1909, Мюльхаузен)
Жаклин. 2 актідегі музыкалық комедия, Op. 73 (1914)
Mecz miłosny. Оперетта (1930)
Семруд: 5 көрініс және увертюрасы бар Шығыс ертегісі; (Текст «Мың бір түн» ертегісіне негізделген, Бенно Зиглердің драматикалық эскизі және Ш.В. Глюктің «Алданған қади» комикалық операсы). Op. 118. Тишер мен Ягенберг, Кёльн, 1936 жыл.
Сөнген шам. 3 актідегі музыкалық легенда, Op. 150 (1946) жыл.

Балет

Рената. Үш актілі балет, Op. 81 (1915)

Оркестрлік

"Хажар" операсының прелюдиясы, Op. 48 (1892)
Батыл Болеслав патша және Әулие Станислав епископ туралы оркестрге арналған симфониялық аңыз, Op. 53. Пабст, Лейпциг 1894
"Эвокациялар". Оркестрге арналған фантастикалық симфония, Op. 78 (1915). F минорындағы үлкен оркестрге арналған симфония, Op. 93 (1920-29)
Семруд. Үлкен оркестрге арналған сюита, Op. 118a (1937)

Концерттегі

Фортепиано мен оркестр үшін концерт №1, си-минор, Op. 79
Фортепиано мен оркестр үшін концерт №2, соль мажор, Op. 83 (1914)
А мажордағы скрипка мен оркестр үшін концерт, Op. 84 (1915)
Виолончель мен оркестр үшін концерт, си-минор, Op. 85 (1915)
Фортепиано мен оркестр үшін концерт №3, до мажор, Op. 125
Фортепиано мен оркестр үшін концерт №4, си-бемоль мажор, Op. 130
Фортепиано мен оркестр үшін концерт №5, ре-минор, Op. 140 (1942)
Фортепиано мен оркестр үшін концерт №6, ми мажор, Op. 145 (1944)
Обоэ (немесе скрипка) және струнный оркестр үшін концертино (?. 1952 жылы жарық көрген)

Дауыс және оркестр

Сүйіспеншілік. Рилкеден "Жеті өлең". Баритон және оркестрге арналған нұсқа, Op. 99 (1921)

Камералық музыка

Скрипка мен фортепиано үшін соната № 1, до минор, Op. 74 (1914)
Скрипка, виолончель және фортепиано үшін трио № 1, ре мажор, Op. 76 (1914)
Виолончель мен фортепиано үшін соната № 1, си-бемоль минор, Op. 80
Скрипка мен фортепиано үшін пьесалар, Op. 86, 87 (1915)
Скрипка, виолончель және фортепиано үшін трио № 2, соль минор, Op. 88 (1916)
Скрипка мен фортепиано үшін соната, фа-диез минор, Op. 89 (1915)
Виолончель мен фортепиано үшін соната № 2, ля мажор, Op. 90
Фортепиано үшін соната № 2, фа-диез минор, Op. 91 (1916)
Виолончель мен фортепиано үшін соната № 3, си мажор, Op. 92
Фортепиано үшін соната № 3, соль мажор, Op. 95 (1919)
Скрипка мен фортепиано үшін соната № 3, ля мажор, Op. 96
Фортепиано үшін соната № 4, соль-диез минор, Op. 97
Виолончель мен фортепиано үшін романтикалық сюита, си-бемоль мажор, Op. 98 (1921–25)
Скрипка мен фортепиано үшін соната № 4, ми мажор, Op. 113 (шамамен 1937)

Дауыс және фортепиано

Жас дауысқа және фортепианоға арналған әндер, Op. 63, Op. 64
2 Жас дауыс пен фортепианоға арналған әндер, Op. 72 (1914)
Жас дауыс пен фортепианоға арналған I–IV әндер жинағы, Op. 66, Op. 69. Пабст, Лейпциг (1909–1913)
Жас дауыс пен фортепианоға арналған алты мелодия, Op. 77 (1914)
7 Шығыс әндері жас дауыс пен фортепианоға арналған, Op. 94 (шамамен 1920)
Махаббат. Рилкеден жеті өлең. Төмен дауыс пен фортепианоға арналған нұсқасы, Op. 99 (1921)
Жас және төмен дауысқа арналған әндер, фортепианомен бірге, Op. 101–107
Экстрем Шығыс. Саманнан дауыс пен фортепианоға арналған 3 өлең, Op. 108
2 Романс (орыс тілінен) жас дауыс пен фортепианоға арналған, Op. 109* Quattro Liriche. 4 италияндық лирикалық ән, жоғары дауыс пен фортепианоға арналған, Op. 110
Голландиядан. Эрнст Краустың жас дауыстарға арналған 3 өлеңі, Op. 112
Рилке Хефте II–V, Op. 114–117 жас дауыс пен фортепианоға арналған
Жас дауыс пен фортепианоға арналған үш мелодия, Op. 119
121-ші псалм, төмен дауыс пен фортепианоға арналған, Op. 120
Гетеден «Батыс-Шығыс диванынан». Сопрано мен баритонға арналған 21 ән мен дуэт, Op. 121 (1937)
8 Хеббель әндері төмен дауыс пен фортепианоға арналған, Op. 122
Лурлей әндері. Юлиус Вольфтың жас дауыс пен фортепианоға арналған 5 әні, Op. 123
Жас дауыс пен фортепианоға арналған 5 ән, Op. 126
3 Мирза Шаффи. Жас дауыс пен фортепианоға арналған әндер, Op. 129
Э. Верхаереннің жас дауыс пен фортепианоға арналған үш поэмасы, Op. 135
Фортепианоға арналған 7-ші соната, E мажорда, Op. 136
Жас дауыс пен фортепианоға арналған 6 ән (орыс тілінен), Op. 137
Жас дауыс пен фортепианоға арналған 4 ән, Op. 138
Жас дауыс пен фортепианоға арналған 8 ән (орыс тілінен), Op. 141

Пианино

Мазурка фортепианоға, ля-бемоль мажор, Op. 6 (1891)
Рауль. Фортепианоға арналған вальс, соль мажор, Op. 18 (1889)
Халина. Фортепианоға арналған вальс, Op. 19 (1890)
Фортепианолық пьесалар, Op. 40, Op. 47 (1891)
Фортепианолық шығармалар, Op. 49, Op. 52 (1893)
Фортепианолық пьесалар, Op. 54, Op. 57 (1895)
До минорындағы фортепианоға арналған мазур, Op. 60 (1895)
Жұмбақ суреттер. Фортепианоға арналған 3 музыкалық импрессия, Op. 62
24 Прелюдия фортепианоға, Op. 65 (1910)
Фортепианолық шығармалар, Op. 70, Op. 71 (1912)
Фортепианоға арналған 12 импрессия, Op. 75 (1914)
Фортепианоға арналған соната № 1, ми-бемоль мажор, Op. 82 (1914)
Фортепианоға арналған соната № 5, ре-бемоль мажор, Op. 100
"Балалар гавотты" (La Gavotta dei Bambini) фортепианоға, ля-бемоль мажор, Op. 111 (1920)
Импромпту. А мажордағы фортепианоға арналған 5 эскиз, Op. 124 (1938)
Фортепианоға арналған легенда № 1, до мажор, Op. 127. Коцзалски, Берлин Груневальд (шамамен 1940)
Ескі уақыттарда. Фортепианоға арналған сюита, Op. 131 (1935-40). Смиелов. Фортепианоға арналған сюита, Op. 132 (1938-41). Черминек. Фортепианоға арналған сюита, Op. 133 (1938-41). Фортепианоға арналған соната № 6, фа минор, Op. 134
Лирикалық сюита фортепианоға, Op. 139
Скрипка мен фортепианоға арналған романс, ля мажор, Op. 142
Фортепианоға арналған соната № 8, фа-диез мажор, Op. 143 (1943)
Фортепианоға арналған легенда № 2, ми минор, Op. 144 (1943-45)
Екі қолға арналған фортепианоға арналған кішкентай соната, до мажор, Op. 146. Коцзалски, Берлин Груневальд (шамамен 1942)
Фортепианоға арналған 3 ноктюрн, Op. 147. Коцзалски, Берлин Груневальд (шамамен 1942)
Фортепианоға арналған легенда № 3, соль минор, Op. 148 (1944)
Фортепианоға арналған легенда № 4, ре минор, Op. 149 (1945)

Жазбалар

Коцзалски кітаптарынан басқа, ол бірнеше баспасөз мақалаларының авторы болды. Рауль Коцзалски: Фредерик Шопеннің жүз жылдығына арналған: Шопен циклы; төрт фортепианолық дәрісі, Ф. Шопеннің өмірбаянының очерктерімен бірге; «Шопен композитор ретінде» және «Шопен пианист ретінде» атты мақалалары, сондай-ақ осы дәрістерде талданған барлық шығармалардың терең талдауы (Лейпциг: Pabst, 1909). Рауль Коцзалски: Фредерик Шопен: Толғаныстар, эскиздер, талдаулар (Кельн: Tischer & Jagenberg, 1936). Рауль Коцзалски: «Өмір бойы» өнермен айналысқан суреткердің ойлары (Берлин, 1937).

Коцальскийдің пианист ретінде дискнамасы

1948 Фредерик Шопеннің B мажордағы ноктюрны, оп. 32 № 1. K 57887 "MEWA жазбалары". 1948 Фредерик Шопеннің E-бемоль мажордағы ноктюрны, оп. 9 № 2. K 57886 "MEWA жазбалары". 1948 Фредерик Шопеннің до-диез минорындағы вальсі, оп. 64 № 2, A мажордағы прелюдия, оп. 27 № 7. K 51593 "MEWA жазбалары". 1948 Фредерик Шопеннің ре-бемоль мажордағы баркароласы, оп. 57 "нанғылы әуен" K 51592 "MEWA жазбалары".

Дискография

2017 – Палаталық шығармалар vol. 1 – Acte Préalable AP0383. 2017 – Фортепиано концерттері vol. 1 – Acte Préalable AP0501. 2018 – Фортепиано концерттері vol. 2 – Acte Préalable AP0502. 2019 – Фортепиано концерттері vol. 3 – Acte Préalable AP0503. 2018 – Струнный концерттер – Acte Préalable AP0504. 2019 – Толық әндер жинағы vol. 1 – Acte Préalable AP0601. 2020 – Палаталық шығармалар vol. 2 – Acte Préalable AP0476. 2023 – Симфониялық шығармалар vol. 1 – Рауль Коцзалский (1885–1948), Симфониялық шығармалар vol. 1.