Кіріспе

Балық түрлері

Қамыс балық, арқан балық (АҚШ-та көбірек қолданылады) немесе жылан балық, Erpetoichthys calabaricus, – бичирлермен бірге Polypteridae тұқымдасына жататын балық түрі. Бұл Erpetoichthys туысының жалғыз өкілі. Ол Батыс және Орталық Африканың тұщы және тұзды суларында табиғи түрде кездеседі. Қамыс балықтары жабырқақтармен қатар өкпе жұбына ие, бұл оларға өте аз оттегі бар суда тірі қалуға мүмкіндік береді. Пальма майы плантациялары, басқа да ауыл шаруашылығы, орманды жою және қала құрылысы салдарынан оның тіршілік ортасының жоғалуынан қорқады. Сондай-ақ, үш зерттеуде 2000-нан астам жабайы қамыс балықтары ұсталды (сабақ тұзақтарын қолдану арқылы, яғни тек белгілі бір ұзындығынан асып түскендері ғана қалдырылды), бірақ олардың ешқайсысы белгілі бір ұзындықтың артық болған жоқ. Кейде олардың ұзындығыға дейін жете алады деп айтылса да, бұл дұрыс емес. Балықтардың денесінің созылуы, мысалы, бадақтарда, әдетте, құйрық (құйрық) омыртқаларының қосылуы арқылы жүзеге асады, бірақ бичирлерде ол құйрық алды омыртқаларының қосылуы арқылы болады. Қамыс балықтары өз туысының жақын түрі – Polypterus-қа қарағанда екі есе көп құйрық алды омыртқаларына ие болғандықтан, жыланға ұқсас денеге ие болды, құйрық омыртқаларының саны бірдей болғанына қарамастан. Жамбас жүзбектері жоқ, ал ұзын арқа жүзбегі жақсы бөлінген тікендерден тұрады, олардың әрқайсысы бір немесе бірнеше буынды сәулелерді және мембрананы ұстайды. Қамыс балықтарының өкпе жұбы бар, бұл оларға атмосфералық ауамен тыныс алуға мүмкіндік береді. Бұл түрдің аз мөлшерде еріген оттегі бар суда тірі қалуына және судан тыс белгілі бір уақытқа шыдауына мүмкіндік береді. Қамыс балықтарының жоғарғы және бүйір жағы қара, ал астыңғы жағы ашық сары немесе сары түсті болады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Қамыс балығы жай қозғалатын немесе тоқтап тұрған, тұщы немесе аздап тұзды, салыстырмалы түрде жылы тропиктік суларда мекендейді, әдетте қамыс немесе басқа тығыз өсімдіктер өсетін жерлерде кездеседі. Ол Бенин, Камерун және Нигерияда таралған, Уэме өзенінен Санага өзеніне дейінгі аймақты қамтиды. Суда баяу қозғалғанда, ол көкпек қанаттарын пайдаланады, ал жылдам қозғалғанда бақа сияқты жүзуге көшеді (денесінің толық қозғалысын және құйрық қанатын көбірек қолданады). Полиптер туысына қарағанда, олар өз еркімен судан шықпайды, ал қамыс балықтары мүмкіндік болғанда жабайы табиғатта да, тұтқындықта да жерді зерттейді, жылан сияқты сырғанап, құрлықта да тамақтанады. Құрлықта ұсталған жем суға қайтарылады. Аналықтары ұрғашысының анальды қанаттары арасына шағын партиялармен жұмыртқа салады, онда олар ұрықтанады. Содан кейін аталық қамыс балығы жұмыртқаларын су өсімдіктері арасына шашыратып, олар өсімдіктер мен су түбіне жабысады. Шағылысқан жұмыртқалар тез (70 сағаттан кейін) шығады, бірақ өсімдіктерге жабысып қалады; олар тәуелсіз болып, жұмыртқаның сары қабығы толық сіңгеннен кейін (~22 күннен кейін) тамақтана бастайды. Олар қызығушылық танытады, бейбіт және белгілі бір "мінез-құлқы" бар. Түнде белсенді болғанымен, кейде күндіз де шығады. Бейбіт мінезді болғандықтан, басқа балықтар оның үлкендігіне қарамастан, әсіресе тамақ немесе кеңістік үшін бәсекелескенде, оны "қинауы" мүмкін. Кейбір қамыс балықтары су бетіне жақын болуға бейім, онда олар басқа балықтардан қорғалады және тіпті кейде денелерінің көп бөлігі судан шығып кетеді. Оларды ұстау қиын болуы мүмкін; олар аквариумнан қашу үшін сорғыларға секіріп кіреді және осының салдарынан жиі өледі, сонымен қатар pH деңгейінің өзгеруіне және азот химиясына сезімтал. Мүмкіндік болғанда олар басқа кішкентай балықтарды жейді. Көбінесе қан құрттары мен түнгі балықтардың орнына, сондай-ақ саудада қол жетімді басқа тірі балық азықтары ретінде кішкентай жемдік алтын балықтар мен шабақтарды жейді.