Кіріспе

Балықтар тұқымы – Солтүстік Америкадан шыққан күріш балықтары.

Күріш балықтары (Adrianichthyidae) – Үндістаннан Жапонияға дейінгі және Малай архипелагында, әсіресе Сулавесиде (ондағы Посо көлі мен Лор Линду түрлері "бунтинги" деп белгілі) тұщы және тұзды суларда кездесетін кішкентай, сәулелі қанатты балықтардың тұқымы. Күріш балықтары деген атау кейбір түрлерінің күріш егістігінде таралғандығынан туындаған.

Сипаттама

Бұл түрлердің көпшілігі өте кішкентай, сондықтан аквариумдар үшін қызықты. Adrianichthys түрлерінің нақты түріне байланысты ұзындығы әртүрлі, ал ең үлкен Oryzias-тың ұзындығы 1 метрге жетеді. Көптеген Oryzias түрлері осы ұзындықтың жартысынан да аз, ал ең кішілерінің ұзындығы тек [мәнді қосу керек] сантиметрге жетеді. Олардың бірнеше ерекше белгілері бар, соның ішінде жауырының ерекше құрылымы және құйрығында қосымша сүйек болуы. Жапон күріш балығы (O. latipes), сондай-ақ медака деп те аталады, даму биологиясы саласындағы зерттеулерде қолданылатын танымал модельді организм. Бұл түр ғарышқа сапар жасап, ғарышта жұптасып, сау балалар тудырған алғашқы омыртқалы жануар болып ерекшеленеді. Отбасының генетикалық зерттеулері оның бастапқыда Сулавесиде пайда болып, содан кейін Азия материгіне тарағанын көрсетеді; ал Xenopoecilus туысы, көрінетін болса, Oryzias түрлерімен туыс емес, морфологиялық жағынан ерекшеленетін түрлер болып табылады.

Таксономия

Күріш балықтары бұрын Cyprinodontiformes тұқымдасына жатқызылған, бірақ 1980 жылдары зерттеушілер олардың жақ сүйектері мен гиоидтық аппараттың сүйектеріндегі белгілерге негізделген монофилетикалық топ екенін көрсетті. Олар Beloniformes ішінде Adrianichthyidae тұқымдасына жатқызылды, бұл тұқымдас Beloniformes-тың үш кішітәртібінің бірі – Adrianichthyoidei құрайды. Содан бері кейбір зерттеушілер оларды қайтадан Cyprinodontiformes-қа жатқызды, бірақ соңғы молекулалық зерттеулер оларды Beloniformes тұқымдасына жатқызуды растады.

Тарих

Күріш балықтарының 17 ғасырдан бері аквариум балықтары ретінде ұсталғаны саналады. Жапон күріш балығы алғаш ұсталған түрлердің бірі болды және олардың бастапқы ақ түсінен алтын түске селекцияланды.

Көбею

Балықтардың көпшілігі сияқты, күріш балықтары да әдетте жұмыртқаларын шашады, олар сырттан ұрықтанады. Дегенмен, кейбір түрлер, оның ішінде жапон күріш балығы, жұмыртқаларды іштен ұрықтандырады, яғни ұрық дамыған кезде оларды денесінде көтереді. Содан кейін аналығы жұмыртқаларын шағылысқа дайын болмас бұрын туады. Тағы бірнеше түрдің жұмыртқалары денелеріне, қуыс қанаттарының арасына бекітіледі.