Кіріспе
Босақтап жүзетін шабақтарды туғызатын балықтар
Тірі туғызатын балықтар – жұмыртқаларын денесінде сақтап, тірі, дербес жүзе алатын шабақтарды туғызатын балықтар. Олар аквариум иелері үшін ерекше құнды. Аквариум балықтарының арасында тірі туғызатын балықтардың көбі Poeciliidae тұқымдасына жатады және гуппи, молли, плати және қылышшабақтарды қамтиды. Аквариумда тірі туғызатын балықтарды өсірудің артықшылығы – жаңа туған балықтардың шабақтары жұмыртқадан жаңа шыққандарға қарағанда ірілеу, өлім-жітім көрсеткіші төмен және күтімі оңай. Ерекше тірі туғызатын балықтарға теңіз жылқылары мен түтік балықтары жатады, онда аналықтары емес, аталықтары шабақтарға күтім жасайды, сондай-ақ жұмыртқаларын ауыз қуысында инкубациялайтын кейбір цихлидтер де бар.
Аквариумдағы кәдімгі тірілік иелері
Аквариум хоббиіне қызығушылық танытатын түрлер көбінесе Poeciliidae отбасының мүшелері болып табылады, ең көп таралғаны – гуппи, молли, плати, қылышшабақ, Эндлердің тірі туатын балығы және масабалық. Олардың көпшілігі жұмыртқа туғызбай, тірі туатын (ововивипарозды) түрлерге жатады, дамитын эмбриондар аналық балықтан қоректенбейді, бірақ кейбіреулері аналық қан арқылы қоректенетін (вивипарозды) түрлер. Жаңа туған балықтардың өлшемі жұмыртқа салатын балықтардың шабақтарына қарағанда ірі болғандықтан, тірі туатын балықтардың шабақтарын, мысалы, караксиндер мен цихлидтер сияқты жұмыртқа салатын түрлердің шабақтарына қарағанда тамақтандыру оңайырақ. Бұл оларды өсіруді қатты жеңілдетеді, сондықтан аквариумшылар оларды балық өсірумен жаңа бастаған хоббистерге жиі ұсынады. Ірі шабақтар оларды жыртқыштардан әлдеқайда аз осал етеді, себебі ата-аналар аш болғанда шабақтарды жеуі мүмкін. Өсімдіктер немесе тесікті заттармен жеткілікті түрде жасырыну мүмкіндігі болса, олар кейде бірлескен аквариумда жетілуі мүмкін.
Жұмыртқалы және тірі балықтарды салыстыру
Поэцилидтердің көпшілігі жұмыртқа туғызғыш-тірі туғызғыш, яғни жұмыртқалары аналығының денесінде қорғаныш үшін сақталады, бірақ жұмыртқалар анасынан толыққандай тәуелсіз болады және анасы оларға ешқандай қоректік заттар бермейді. Керісінше, екі қырлы кезек және жартылай мүйізді балықтар тірі туғызғыш, олардың жұмыртқалары аналық қан ағыны арқылы, плаценталы сүтқоректілердің плацентасына ұқсас құрылымдар арқылы қоректендіріледі.
Аверельді тірілік және ауыздық
Теңіз жылқылары мен құбыр балықтары тірі туғызатын балықтар ретінде сипатталады, бірақ осы жағдайларда аналық емес, аталықтары жұмыртқаларды күтіп шығарады. Көп жағдайда жұмыртқалар оттегі мен қоректік заттар үшін аталыққа тәуелді болады, сондықтан бұл балықтарды вивипарлық тірі туғызатын балықтар деп атауға болады. Көптеген цихлидтер аузында шашырады, яғни аналығы (немесе сирек кездесетін жағдайда аталығы) жұмыртқаларын аузында күтіп шығарады. Басқа цихлидтермен салыстырғанда, бұл түрлер аз, бірақ ірі жұмыртқалар туады, ал олардан шыққан шабақтар жақсы дамыған және тірі қалу мүмкіндігі жоғары. Жұмыртқалар сыртқы ортадан қорғалғанмен, ата-анадан қоректік заттарды алмайды, сондықтан бұл жағдай оововивипарияға ұқсас, бірақ толыққанды осымен бірдей емес.