Кіріспе
Американдық комикс жазушысы және суретшісі (1951 жылы туған). Кено Дон Хьюго Роза (ағылш. Keno Don Hugo Rosa) (/k//iː//n//oʊ// /'/d//ɒ//n// /'/h//j//uː//g//oʊ// /'/r//oʊ//z//ə/), Дон Роза деп танылады (1951 жылғы 29 маусымда туған), американдық комикс жазушысы және суретшісі. Ол Диснейге арналған Карл Баркс жасаған Скрудж Мак-Бат, Дональд Дак және басқа кейіпкерлер туралы комикстермен танымал, бұл комикстер алғаш рет Америкада Dell Comics баспасында жарық көрген. Оның көптеген туындылары Баркс жасаған кейіпкерлер мен орындар негізінде құрылған; олардың ішінде оның алғашқы Қашқыр туралы әңгімесі – "Күннің ұлы" (1987), ол "Жылдың үздік әңгімесі" номинациясында Харви сыйлығына ие болды. Роза 1987 мен 2006 жылдар аралығында шамамен 90 әңгіме жазды. 1995 жылы оның 12 тараудан тұратын "Скрудж МакДактың өмірі мен дәуірі" туындысы үздік сериалдық әңгіме үшін Айснер сыйлығын жеңіп алды.
Keno Don Hugo Rosa ('/k//iː//n//oʊ// /'/d//ɒ//n// /'/h//j//uː//g//oʊ// /'/r//oʊ//z//ə/), known as Don Rosa (born June 29, 1951), is an American comic book writer and illustrator known for his Disney comics stories about Scrooge McDuck, Donald Duck, and other characters which Carl Barks created for Disney licensed comic books, first published in America by Dell Comics. Many of his stories are built on characters and locations created by Barks; among these was his first Duck story, "The Son of the Sun" (1987), which was nominated for a Harvey Award in the "Best Story of the Year" category. Rosa created about 90 stories between 1987 and 2006. In 1995, his 12 chapter work The Life and Times of Scrooge McDuck won the Eisner Award for Best Serialized Story.
Ерте өмір
Дон Розаның әкесі Джоахино Роза Солтүстік Италиядағы Альп тауларының етегіндегі Маниаго қаласында тұрған. Ол 1900 жылдары АҚШ-тың Кентукки штатына көшіп, сәтті плитка және терраццо компаниясын құрды, сосын Италияға үйленіп, отбасы құру үшін қайтып келді. 1915 жылы ұлы Уго Роза дүниеге келгеннен кейін Джоахино әйелі, екі қызы және екі ұлымен бірге Кентуккиге оралды. Уго Роза Кентуккиде өсіп, кейін үйленді. Оның әйелі неміс-американдық әкеден және шотланд және ирланд тегінен туған анадан тараған. Дон Роза 1951 жылдың 29 маусымында Луисвилл қаласында Кено Дон Хьюго Роза болып дүниеге келді. Ол әкесі мен әкесінің әкесінің құрметіне аталды. Джоахиноны қысқаша "Кено" деп атаған. Донның әкесі Уго Данте Роза деп аталды, бірақ Америкада "Хьюго Дон" Роза есімін қолданды. Розаның үлкен әпкесі Диана комикстерді жақсы көріп жинады және Донды ерте жасында комикстермен таныстырып, оған суреттерді "оқуға" үйретті. Розаның сүйікті комикстері – Dell Comics-тің Скрудж аға және Кішкентай Лулу комикстері, сондай-ақ әпкесі жинаған MAD журналдары. 12 жасында Роза DC Comics-тің Супермен комикстерін тапты, редактор Морт Вайзингердің кезеңіне ерекше назар аударды, көбінесе Супермен суретшілері Курт Сван мен Курт Шаффенбергердің суреттері. Роза Супермен комикстерін жинауды бастағаннан кейін көп ұзамай, үлкен әпкесінен мұра болған комикстерді ескі Супермен комикстерімен ауыстыра бастады. 1970 жылдары Розаның комикс саудасы оның әпкесінен қалған коллекциядан екі ғана Баркс әтеш комиксімен аяқталды. Солардың бірі – Dell Comics' Four Color Comics #386 (Dell Comics' One shot's) саны: "Скродж аға, жалғыз қарт кісі", ол жаңа Карл Баркс Uncle Scrooge Title-тің бірінші саны екенін білмеді. Екінші саны – оның жастығынан сүйікті Баркс комиксі, "Алтын шлемдегі" Дональд Дак. Кейін Роза соғыстан кейінгі жылдардағы барлық комикстерді жинағанда, ол әсіресе 1950 жылдардың басында жарық көрген қорқыныш және ғылыми-фантастика жанрындағы классикалық E. C. Comics, Уилл Эйснердің "Рухы", Уолт Келлидің "Пого" және 1945 жылдан бастап басқа барлық комикстерді жинады. Роза 1969 жылы Кентукки университетіне түсті. Ол 1973 жылы азаматтық инженерлік ғылым бакалавры дәрежесін алды. "Мен шын мәнінде редакциялық карикатурашы емеспін. Мен комедиялық оқиғаларды жасауды артық жақсы көрер едім. Бірақ мен бір нәрсені дұрыс істеген шығармын, бір кезде The Journal of Higher Education журналы мені еліміздегі ең үздік бес немесе алты колледж газетінің карикатурашыларының бірі деп атады". Розаның алғашқы жарияланған комиксі (оның бастауыш мектеп және жоғары мектеп газеттеріндегі суреттерден басқа) – өзінің жеке кейіпкері Ланселот Пертуиллабиді бейнелейтін комикстік тас, оның аты – Пертуиллабидің қағаздары. Ол 1971 жылы Кентукки университеті колледжінің газеті The Kentucky Kernel үшін комикс жасады, ол саяси сатираға назар аударуды қалады. Роза кейіннен комикс стилін сүйікті комедиялық оқиғаға ауыстырды және Анд тауларында жоғалған (балама бөлім) әңгімесін салды. (Атауы 1949 жылы сәуірде алғаш рет жарық көрген Карл Баркстың "Андерс тауларында жоғалып кеткен!" атты Дональд Дак туралы әңгімесін білдіреді.) Пертуиллабидің құжаттары деп аталатын кітапта Роза 1973 жылы бітірген кезде 127 эпизод жарияланды. Осы уақытта Роза комикс коллекционерлерінің фан-журналдарына сурет пен мақалалар жазуға қатысты. Бір еңбегі – "Скродж ағаның комикстерінің индексі". Оның кіріспесіне сәйкес: "Скроудж менің сүйікті кейіпкерім және Баркс менің сүйікті таза карикатуристам, мен тым көп ұмтылмауға тырысамын". Бакалавр дәрежесін алғаннан кейін Роза комикстерді тек хобби ретінде салуды жалғастырды, оның жалғыз табысы оның әке жағынан атасының атасы құрған Keno Rosa Tile and Terrazzo Company компаниясында жұмыс істеуден келді. Роза 1974 жылдан 1979 жылға дейін Rocket's Blast Comicollector фанзинде ай сайынғы Ақпарат орталығы бағанын жазды және суреттеді. Бұл сұрақтар мен жауаптар Розаның оқушысы болған барлық поп-ойын-сауық түрлері туралы оқырмандардың сұрақтарына жауап беретін, соның ішінде комикстер, теледидар және кино. Ол сондай-ақ Pertwillaby Papers-ті 1976-1978 жылдар аралығында газеттегі комикс емес, комикс стиліндағы оқиға ретінде осы "RBCC" фанзиніне қайта жаңғыртты. Роза жергілікті газеттің редакторынан апта сайынғы комикс жасау ұсынысын қабылдады. Бұл оның жергілікті Louisville Times газетінің сенбілік басылымы үшін комикс кейіпкері Капитан Кентуккиді құруына әкелді. Капитан Кентукки Ланселот Пертуиллабидің құпия кейіпі болды. Апта сайынғы комикске 25 доллар төленді, ол әр аптадағы 12 сағаттан астам жұмыстың құнына тұрмады, бірақ Роза оны хоббиі ретінде жасады. Комикс 1979 жылдың 6 қазанында жарияланды. Комикс 1982 жылдың 15 тамызында 150 эпизодтан кейін аяқталды. Капитан Кентуккимен үш жыл өткен соң, Дон бұл жұмыстың құнына тұрмайтынын шешті. Ол карикатура салудан бас тартып, келесі төрт жыл бойы бірде-бір сызық салмады. Кейін, оның аты шыққаннан кейін, оның Disney емес туындылары 2001 жылы норвеждік Gazette Bok баспасынан екі томдық "Don Rosa Archives" жинағында жарық көрді, "Пертуиллабидің қағаздары" және "Капитан Кентуккидің оқиғалары".
Rosa's favorite comic books while growing up were Uncle Scrooge and Little Lulu comics from Dell Comics, as well as his sister's collection of MAD magazines. At age 12, Rosa discovered the Superman titles of DC Comics, with particular attention to editor Mort Weisinger's period, drawn mostly by Superman artists Curt Swan and Kurt Schaffenberger. Shortly after Rosa started to collect Superman comics, he also began to trade in the comics he had inherited from his older sister for old Superman comics. By the 1970s Rosa's comic trading had ended up with him only having two Barks duck comics issues left from the collection his sister originally passed on to him. One of them being Dell Comics' Four Color Comics #386 (also known as Dell Comics' One shot's) issue titled: "Uncle Scrooge in Only a Poor Old Man", which was unknown to him to be the first issue of the new Carl Barks Uncle Scrooge Title. The second issue is his other favorite Barks Comic from his youth, Dell's Donald Duck in "The Golden Helmet". Later when Rosa became a serious collector of all comics of the post war years, he particularly enjoyed and collected the classic E. C. Comics of the horror and science fiction genres published in the early 1950s, Will Eisner's The Spirit, Walt Kelly's Pogo, and virtually all other comics from 1945 and onward. Rosa entered the University of Kentucky in 1969. He graduated in 1973 with a Bachelor of Science degree in civil engineering. "I'm not really an editorial cartoonist. I'd much rather be doing comedy adventure. But I must have done something right, for at one point The Journal of Higher Education named me one of the five or six best college newspaper cartoonists in the nation." Rosa's first published comic (besides the spot illustrations in his grade school and high school newspapers) was a comic strip featuring his own character, Lancelot Pertwillaby, titled The Pertwillaby Papers. He created the strip in 1971 for The Kentucky Kernel, a college newspaper of the University of Kentucky, which wanted the strip to focus on political satire. Rosa later switched the strip to comedy adventure, his favorite style of comics, and drew the story Lost in (an alternative section of) the Andes. (The title is a reference to Lost in the Andes!, a Donald Duck story by Carl Barks, first published in April 1949.) The so called Pertwillaby Papers included 127 published episodes by the time Rosa graduated in 1973. Meanwhile, Rosa participated in contributing art and articles to comic collector fanzines. One contribution was An Index of Uncle Scrooge Comics. According to his introduction: "Scrooge being my favorite character in comic history and Barks my favorite pure cartoonist, I'll try not to get carried away too much." After attaining his bachelor's degree, Rosa continued to draw comics purely as a hobby, his only income came from working in the Keno Rosa Tile and Terrazzo Company, a company founded by his paternal grandfather. Rosa authored and illustrated the monthly Information Center column in the fanzine Rocket's Blast Comicollector from 1974 to 1979. This was a question and answer feature dealing with readers' queries on all forms of pop entertainment of which Rosa was a student, including comics, TV and movies. He also revived the Pertwillaby Papers in this "RBCC" fanzine as a comic book style story rather than a newspaper comic strip from 1976 to 1978. Rosa accepted an offer from the editor of the local newspaper to create a weekly comic strip. This led to his creation of the comic strip character Captain Kentucky for the Saturday edition of the local newspaper Louisville Times. Captain Kentucky was the superhero alter ego of Lancelot Pertwillaby. The pay was $25/week and not worth the 12+ hours each week's strip entailed, but Rosa did it as part of his hobby. Publication started on October 6, 1979. The comic strip ended on August 15, 1982, after the publication of 150 episodes. After three years with Captain Kentucky, Don decided that it was not worth the effort. He retired from cartooning and did not draw a single line for the next four years. Years later, as his fame grew, his non Disney work was published by the Norwegian publisher Gazette Bok in 2001, in the two hard cover "Don Rosa Archives" volumes, The Pertwillaby Papers and The Adventures of Captain Kentucky.
Глэдстон
1986 жылы Роза «Глэдстон комиксі» комикс кітабын тапты. Бұл 1970 жылдары «Western Publishing» компаниясы «Whitman Comics» комиксін тоқтатудан кейін Дисней кейіпкерлерін қамтыған алғашқы американдық комикс болды. Дон Роза бала кезінен бастап Карл Баркстің Дональд Дак және Скрудж Мак-Пат туралы әңгімелеріне ғашы болған. Ол дереу редактор Байрон Эриксонға қоңырау шалып, Скрудж Мак-Паттың бір оқиғасын жазуға және суретке түсіруге туған жалғыз америкалық екенін айтты. Эриксон оған әңгіме жіберуге келісті, ал Дон Роза келесі күні өзінің алғашқы «Күннің ұлы» атты Дақтың оқиғасын салуға кірісті. «Күннің ұлы» сәтті аяқталды және Розаның алғашқы кәсіби комиксі «Жылдың ең жақсы әңгімесі» Харви сыйлығына ие болды. Оқиғаның сюжеті оның бұрынғы «Анд тауларында жоғалған» (Анд тауларының баламалы бөлігі) әңгімесімен бірдей болды. Дон Роза түсіндіргендей, ол жай ғана «ескі «Пертвиллаби парақтары» оқиғасын менің ойымдағы түпнұсқа оқиғаға қайта айналдырдым, онда Скрудж, Дональд, немерелер және Флинтхарт Гломгольд басты рөлдерде ойнады». Роза 1989 жылға дейін «Глэдстон» үшін тағы бірнеше комикс шығарды. Кейін ол олармен жұмыс істеуді тоқтатты, себебі олардың лицензиары Диснейдің саясаты оқиғаның түпнұсқа суретін авторларына қайтаруға мүмкіндік бермеді. Голландиялық «Oberon» баспасына бірнеше оқиға жазғаннан кейін, американдық Диснейдің «DuckTales» (осы аттас анимациялық сериал негізінде құрылған) балалар журналының баспашылары Розаға жұмыс ұсынды. Олар тіпті оған «Глэдстоннан» алған жалақысынан әлдеқайда жоғары жалақы ұсынды. Роза тек бір сценарий жазды («Он центке уақытқа кері»). Баспашылар одан көп сұрамады, ал төлемді алудағы қиындықтарға байланысты ол бұл туралы алаңдаған жоқ.
Эгмонт
"DuckTales" журналымен жұмыс істегеннен кейін Роза Данияда орналасқан "Эгмонт" халықаралық баспасының (сол кезде "Гутенбергус" деп аталған) өзінің әңгімелерін қайта басып шығарып жатқанын және одан да көп қалағанын білді. Роза 1990 жылы "Эгмонт" компаниясына қосылды. Екі жылдан кейін Розаның ұсынысымен, "Гладстоун" баспасының бұрынғы редакторы Байрон Эриксон да "Эгмонт" баспасына жұмысқа кіріп, содан бері редактор болып, кейіннен фрилансер ретінде жұмыс істеп келеді. 1991 жылы Роза өзінің сүйікті кейіпкері туралы 12 тараудан тұратын "Скрудж МакДактың өмірі мен дәуірі" атты туындыны жасауға кірісті. Сериал сәтті болды, ал 1995 жылы ол үздік жалғасатын серия үшін "Айснер" сыйлығын жеңіп алды. Алғашқы серия аяқталғаннан кейін, Роза кейде қосымша "жоғалған" тарауларды да жариялап тұрды. Кейбір қосымша тарауларды "Эгмонт" қабылдамады, себебі олар енді эпизодтарға қызығушылық танытпады. Бақытына орай, француз журналы "Picsou" бұл әңгімелерді жариялауға құлшынды. 1999 жылдан бастап Роза "Picsou" журналы үшін фрилансер ретінде де жұмыс істей бастады. Осы тараулардың барлығы "Скрудж МакДактың өмірі мен дәуірі: Қосымшалар" деген жинаққа біріктірілді.
Шабуылда
2002 жылдың шілде айында Роза кенеттен жұмысын тоқтатты. Суретші ретінде ол Эгмонт ұсынған жағдайлармен келісе алмады, бірақ Скрудж МакДак комикстерін салудан да бас тартқысы келмеді. Сондықтан оның жалғыз шешімі – үзіліс жасап, Эгмонтпен келісімге келу болды. Оның басты мәселесі – өзінің туындыларына бақылауы болмауы еді. Роза жиі-жиі оның әңгімелерінің дұрыс емес беттерімен, қате түстермен, нашар әріптеумен немесе суреттердің пиксельденген компьютерлік түрлендірілімдерімен басылғанын көріп отырды. Роза ешқашан, тіпті Диснейге лицензияланған кейіпкерлермен жұмыс істейтін басқа суретшілер де, әңгімелерін пайдалану немесе оларды бүкіл әлемде қайта басып шығару үшін авторлық гонорар алған емес. Роза сол жылдың желтоқсан айында Эгмонтпен келісімге келді, ол оған әңгімелерді және олардың жариялану жолдарын бақылауға көбірек мүмкіндік берді.
Қорыту
Бала кезінен көру қабілеті нашар болған Розаның 2008 жылдың наурыз айында тоқпақшесі жарылып, жедел түрде көз операциясы жасау қажет болды. Бірақ операция толыққанды сәтті аяқталмады, сондықтан Роза екі көзіне де қосымша операция жасауға тура келді, бұл оның сурет салуын одан да қиын етіп берді. 2008 жылдың 2 маусымында Данияның Komiks.dk көрмесінде берген сұхбатында Роза, көзінің нашарлауы, аз жалақы, және халықаралық Disney лицензиаттарының оның туындыларын авторлық гонорар төлемей және оның атын қолдануға рұқсатсыз, арнайы қатты мұқабалы немесе альбомдық басылымдарда пайдалануы сияқты себептерге байланысты комикстер жасауды тоқтату туралы шешімін хабарлады. 2012 жылы Роза Egmont-тың 9 томдық Don Rosa жинағы үшін зейнетке шығуы туралы эссе жазды, ол Финляндия, Норвегия, Германия және Швецияда жарық көруге тиіс болған. career end. donrosa.de сайтында жарияланған эсседе жоғарыда аталған себептер келтірілген, әсіресе жазушылар мен суретшілерге бетіне бір рет төлем жасап, кейін әлемдік баспагерлерге авторларға еш төлем жасамай осы туындыларды басып шығаруға мүмкіндік беретін "Disney комикс жүйесіне" ерекше назар салынған. Розаның Еуропадағы оқырмандары оның туған АҚШ-қа қарағанда көбірек. Оның айтуынша, тіпті көршілері де оның қызметін білмейді.
Жеке өмір
1980 жылы Роза Энн Пейнге үйленді. Пэйн зейнеткерлікке шыққан орта мектептің тарих және қоғамтану пәнінің мұғалімі. Ол өзін жұқпалы жұмысқа берілген адам деп есептейді. Роза оның жұмысты қызықтырып, демалысқа уақыт таба алмағандықтан, депрессияға ұшыраған. Ол мұның Баркс кейіпкерлеріне деген ынтасынан туындаған, өзіне талап қойып жұмыс істеу салдарынан болғанына сенеді. Роза сонымен қатар экзотикалық чили өсімдіктерін өсіреді және 30 акрға жуық жеке табиғат қорығына күтім жасайды, онда жабайы гүлдер мен көптеген орман жолдары бар. Бұған қоса, ол жылда еуропалық саяхаттарға шығып, "Баркс Дакс" жанкүйерлерімен кездеседі, бұл оның бар уақытын алады. Ол 1945 және 1970 жылдар аралығында жарық көрген барлық американдық комикстерді жинауды аяқтауға да тырысып жатыр.
Жұмыс
Еуропада Роза Дисней комикстерін жасаушы ең үздік суретшілердің бірі ретінде танымал. Карл Баркс пен Роза – Дисней журналдарының мұқабасына өздерінің әңгімелері жарияланғанда есімдері жазылатын санаулы суретшілердің қатарында. Роза өзінің фильмдері мен комикстеріне, сондай-ақ бұрынғы жұмыстарына сырттай ұсыныстар енгізуді жақсы көреді. Ол әдетте әр бетке сегіз панельдің орнына он екі панель қолданады. Розаның Финляндияда көптеген жанкүйерлері бар, ал 1999 жылы ол фин жанкүйерлері үшін Скрудж МакДактің қатысуымен 32 беттік арнайы оқиға жасады; «Саммон Салястис» (Сампоның құпиясы деп аударылады, бірақ ол ағылшын тілінде ресми түрде «Калевалаға іздеу» деп аталады), бұл оқиға фин ұлттық эпосы – «Калевалаға» негізделген. Бұл әңгіменің жарық көргеніне Финляндияда үлкен қызығушылық болды, себебі Дональд Дак және «Калевала» мәдениеттің маңызды бөлігі болып табылады. Ол көптеген басқа елдерде де жарияланды. Комикстің мұқабасы Аксэли Галлен-Калеланың танымал картинасының пародиязы болды. Розаның соңғы жұмысы – Nightwish тобының Туомас Холопайненнің Розаның комикстерінің жанкүйері болған «Music Inspired by the Life and Times of Scrooge» альбомының мұқабасын жасау.
Сұлбалық стилі
Құрылыс инженері бакалавры дәрежесін алған Розаның сурет салудағы жалғыз нақты білімі бар, ол ерекше сурет салу әдістерін қолданады және былай деп жазады: "Менің істейтін ешбір нәрсем басқалар сияқты жасалмайды деп ойлаймын". Комикстерді өздігінен үйренгендіктен, Роза инженерлік мектепте алған дағдыларына көп сүйенеді, яғни техникалық қаламдар мен шаблонды кеңінен пайдаланады. Ол басқа суретшілер қолмен салатын суреттерді салу үшін шаблон мен басқа инженерлік құралдарды қолданады. Әдетте ол күніне бір бетке жуық сурет салады, бірақ бұл суреттің толықтығына байланысты. Розаның сурет салу стилі, тірі немесе қайтыс болған көптеген Disney суретшілерінен гөрі әлдеқайда егжей-тегжейлі және "ластанған" болып саналады, көбінесе жер асты суретшілеріне ұқсатылады және оны жиі Роберт Крамбпен салыстырады. Розаға осы ұқсастық туралы алғаш айтқанда, ол колледж кезінде жер асты комикстерін танымас бұрын "осылай нашар салғанын" айтты. Ол осы ұқсастықты комикстерді хобби ретінде жасайтын жер асты суретшілерімен былай түсіндірді:
"Меніңше, менің стилім де, Роберт Крамбтың стилі де ұқсас, себебі екеуміз де жеке ләззат алу үшін комикс жасаумен өстік, сурет салуды ешқашан қастерлемедік және орташа комикс баспагерін қуанту үшін стильге қол жеткізуге тырыспадық. Біз әлдеқандай ойын үшін комикстер салдық!"
Д.У.К.К.
Розаның көптеген әңгімелерінде D.U.C.K. әріптері бірінші кадрдың ішінде немесе, егер Роза мұқаба суретін салса, мұқабаның өзінде жасырылған. D.U.C.K. – бұл "Кенодан Карл ағасына арналған" деген сөздердің бас әріптері (Карл – Карл Баркс, ал Кено – Розаның туған аты). Дисней суретшілерге өз жұмыстарына қол қоюға рұқсат бермегендіктен, Розаның Барксқа арналған алғашқы арнаулары қолтаңба сияқты көрінген соң жойылды. Кейін Роза редакторларынан түрлі және күтпеген жерлерде суреттерінде осы арнау акронимін жасыра бастады. Роза Карл Баркс әңгімелерінің қайта басылымдарының мұқабаларын да салған және олардың ішінде D.U.C.K. арнауын қосты.
Микилер
Тағы бір қызықты нәрсе – оның жасырын Микилері. Роза тек қана үйректер отбасын бейнелейтін әңгімелер жасауға қызығушылық танытады, бірақ ол жиі Микки Маустың кішкентай басын немесе кейіптерін суреттерге жасырады, кейде оны ұятқа қалдыратын немесе қаламаған жағдайға түсіреді. Мысалы, "Трансваалдың қорқынышы" әңгімесінде пілдің аяғының астында жатқан Миккинің кескінін көруге болады. Бұл көбінесе әзіл үшін жасалған ойын. Роза Микки Маусты ұнатпайтынын да, жақтырмайтынын да мойындады, бірақ оған бейжай екенін айтты. "Қорқынышты ғарыш жәндіктерінің шабуылы" әңгімесінде Скрудж ағаның ақша сандығы бар астероид екі зымыранмен бірге Айға құлап, бетінде үлкен Микки Маус басын жасайды. Хьюи, Дьюи және Луи Дональдқа зымырандар Айдың "қара" (алыс) жағына тигенін айтқанда, Дональд ешкім оны көрмейтініне риза болады: "Бір сәтте заңдық мәселелер туады деп ойладым". Үш кабальеро туралы Розаның екінші әңгімесінде Дональд Дак артқы аяқтарымен тұрған капибараны, алдында бұталар, жапырақтар мен жемістерді көріп таңғалады, бұл оны Микки Маусқа ұқсатады. Хосе Кариока мен Панчито Пистолес Микки Маусты ешқашан көрмегендіктен, Дональдтан не болып жатқанын сұрайды, бірақ Дональд тек шаршағанын айтады. Осы әңгіменің соңында кабальеролар бірнеше жануарды браконьерден босатады. Бір кадрда жануарлар қашып бара жатыр, олардың арасында Миккиді көруге болады. "Калеваланы іздеу" романында бұл қайталанатын әзіл Аксел Галлен Калеладан шабыттанған мұқабада көрінеді. Алғашқы жұмыста Лухи жалаңаш кеудемен бейнеленген, бірақ Дисней нұсқасында Микки Маус басының суреті бар матадан тігілген көйлек киген.
Өмірбаяндары
1997 жылы итальяндық Editrice ComicArt баспасы Розаның өмірбаяны және Дисней кейіпкерлеріне қатысты жұмыстары туралы ауқымды том жариялады. Ол «Дон Роза және Диснейдің қайта жаңаруы» («Don Rosa and the Disneyean Renaissance») деп аталды және белгілі Дисней мен Роза зерттеушілері Альберто Бекаттини, Леонардо Гори және Франческо Стаджано жазды. Бұл еңбек Розаның 1997 жылға дейінгі шығармашылық өмірін ғана емес, сонымен қатар толыққанды өмірбаянды ұсынады, сол кезге дейінгі Диснейдегі жұмыстарын тізімдейді және Розамен терең сұхбат жүргізеді. 2009 жылы даниялық режиссер Себастьян С. Кордес «Дон Розаның өмірі мен заманы» атты 75 минуттық деректі фильмді түсірді, ол Кентукки штатындағы Луисвилл қаласының жанындағы Розаның шаруашылығында түсірілген, өзінің эксклюзивті сұхбаттарынан тұрады. Жобаның Facebook тобы мәлімдегендей, ағылшын тіліндегі DVD 2011 жылдың 16 сәуірінде Данияда шықты. 2011 жылы итальяндық Дисней жанкүйерлер форумы papersera.net «Дон Роза: Бір шағын ерекшелік» (итальяндық Роза жанкүйері Паоло Кастагно өңдеген) кітабын жариялады, бұл Розаның өмірі мен жұмысына арналған үлкен форматты, екі тілде (итальян және ағылшын) кітап. Кітапта Розамен сұхбаттар, итальяндық және еуропалық Дисней суретшілерінің, Дисней зерттеушілерінің мақалалары және Розаның жұмысы мен мансабы туралы пікір білдірген танымал өнер сыншыларының еңбектері бар. Сондай-ақ кітапта Розаның көптеген эксклюзивті, сирек кездесетін суреттері мен иллюстрациялары да қамтылған. Бұл кітап бастапқыда papersera.net Розаға Италияның Турин қаласына 2011 жылдың сәуір айында келген сапары құрметіне сыйлық ретінде жасалған. 2017 жылы неміс журналисі Алекс Якубовскидің мәтіні мен Лоис Ламмерхубердің суреттерімен жарық көрген «Мен әлі де қылықтап тұрам!» кітабы, Розаның 66 жылдығы мен Скрудж МакДактің алғашқы пайда болуының 70 жылдығына арналып Edition Lammerhuber баспасынан шықты. Француз режиссері Морганн Жиквелдің «Скруджтың құпиясы» атты Дон Роза және Скрудж МакДак туралы деректі фильмі 2017 жылдың желтоқсанында жарық көрді және 2018 жылы DVD және Blu-ray форматтарында шықты.