Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дуитама (dwiˈtama) – Бояка департаментіне қарасты қала және муниципалитет. Бұл Тундама провинциясының астанасы. Дуитама Колумбияның астанасы Боготадан солтүстік-шығысқа қарай және Бояканың астанасы Туньядан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. 2023 жылы Дуитаманың халқы шамамен 131 591 адамды құрады.
Duitama (dwiˈtama) is a city and municipality in the department of Boyacá. It's the capital of the Tundama Province. Duitama is located northeast of Bogotá, the capital of Colombia and northeast of Tunja, the capital of Boyacá. In 2023 Duitama had an estimated population of 131,591.
Этимология
Дуитама Колумбияға дейінгі дәуірден бері бар, сол кезде муиска тайпасы аңғардағы бұрынғы көлді қоршаған төбелерде қоныстанған. Дуитаманың түпнұсқа атауы "Тундама" болған, ол касик Тундаманың есімімен байланысты. "Дуитама" аталымы муискубун тілінде "маған арналған құрбандық" деген мағынаны білдіреді. Бастапқыда Дуитама – касик Тундама басқарған муиска ауылы болды, ол сөз Дуитамаға, абсолютті және қуатты билеушіге айналды, оның бағыныштылары Онзага, Соата, Читагото, Сусакон немесе Кабита, Икабуко, Лупачоке, Сатива, Тутаза және Серинза касиктері болды. Жергілікті тұрғындар бохиоларда тұрып, Үндістер жазығының биік жерлерін іздеді, Тигуа, қазіргі Ла Милагроса, Каргуа, Ла Толоса, Сан-Хосе (Ла Алакранера) және Токогуа төбелері. Дуитама "Бояканың інжуы" деп белгілі.
Duitama has existed since pre Columbian times, when the Muisca inhabited the hills surrounding a former lake in the valley. The original name of Duitama was "Tundama", named after cacique Tundama. The name of Duitama means "to me the tribute" in muyskkubun (Muisca language). In its beginnings, Duitama corresponded to a Muisca village ruled by the cacique Tundama, a word that changed for Duitama, absolute and powerful lord that he had as bosses tributaries to the Onzaga, Soatá, Chitagoto, Susacón or Cabita, Icabuco, Lupachoque, Sátiva, Tutazá and Cerinza caciques. The natives lived in bohíos, looking for the heights of the plain of the Indians, Tigua, today hills of La Milagrosa, Cargua, La Tolosa, San José (La Alacranera) and Tocogua. Duitama is known as "The Pearl of Boyacá".
География
Дуитама, Кундибоясенсе Альтипланосында орналасқан, солтүстігінен Сантандер департаментімен; Чарала және Энсиномен, оңтүстігінен Тибасоса және Пайпа муниципалитеттерімен (Бояка облысы), шығысынан Санта Роза де Витербо және Флореста муниципалитеттерімен шектеседі.
Duitama, situated on the Altiplano Cundiboyacense is bounded to the north by the department of Santander; Charalá and Encino, to the south by the Boyacá municipalities of Tibasosa and Paipa, to the east with the municipalities of Santa Rosa de Viterbo and Floresta.
Климат
Қаланың биіктігі теңіз деңгейінен шамамен жоғары және орташа температурасы 15 °C. Дуитаманың климаты субтропикалық мұхиттық таулы аймаққа тән, жыл бойы салқын және бұлтты болады. Температура көбінесе 7°C (45°F) пен 19°C (67°F) аралығында өзгереді, және сирек 4°C (39°F) төмен немесе 21°C (70°F) жоғары болады. Кейде Дуитамада температура нөлден төмен түсіп, мысалы 2,7°C (27°F) дейін жетеді.
The elevation of the city is about above sea level and the average temperature is 15 °C. Duitama's climate is subtropical oceanic highland being cool and overcast over the course of the year. The temperature typically varies from 7°C (45°F) to 19°C (67°F) and is rarely below 4°C (39°F) or above 21°C (70°F). Sometimes Duitama has reached sub zero temperatures such as 2,7°C (27°F).
Тарих
Дуитама испандықтар басып алуына дейінгі дәуірде Тундама деп аталған.
Duitama in the times before the Spanish conquest was called Tundama.
Дуетаманы жаулап алу
Испандықтар жаулап алғанға дейін муискалар еркін Муиска конфедерациясында ұйымдастырылды. Конфедерация оңтүстіктен солтүстікке қарай төрт негізгі саяси және діни басшыдан тұрды: Бакатада орналасқан зипа, Хунзаның закесі, Сугамуксидің иракасы және Дуйтаманың Тундамасы, кейіннен Тундама деп аталды. Бұған қоса, басқа ауылдарды тәуелсіз кациктер басқарды. Тундама Онзага, Соата, Читагото, Сусакон, Икабуко, Лупачоке, Сатива, Тутаза және Серинза ауылдарын биледі. Тундама кацигі жаулап келген шетелдіктер туралы естіп, испандықтардан қазынасын жасырып, уақытты баяулатуға тырысты. Оның бірі қару-жарағы жақсы жауынгерлерге бағынуды ұсынды, ал Тундама оның құлағы мен сол қолын кесіп тастады. 1539 жылдың соңында Кито және Перу корольдігінде өзін көрсеткен тағы бір испан конкистадоры Балтасар Малдонадо Тундаманың жеріне кірді және бірнеше шайқастан кейін Тундама испан билігіне бағынды. Тундама 1539 жылдың желтоқсан айының соңында Малдонадоның балғасымен өлтірілді.
Before the Spanish conquest, the Muisca were organized in a loose Muisca Confederation. The confederation was composed of four main political and religious leaders, from south to north; the zipa based in Bacatá, the zaque of Hunza, the iraca of Sugamuxi and the Tundama of Duitama, then called Tundama. Additionally, more independent caciques governed other villages. The Tundama ruled over the villages of Onzaga, Soatá, Chitagoto, Susacón, Icabuco, Lupachoque, Sátiva, Tutazá and Cerinza. The cacique Tundama heard about the invading foreigners and tried to win time while hiding his treasures from the Spanish. One of his men proposed to surrender to the soldiers armed with superior weapons, and Tundama cut off his ears and left hand. At the end of 1539, another Spanish conquistador who proved himself in the Kingdom of Quito and Peru, Baltasar Maldonado, entered the Tundama territories and after several battles Tundama surrendered to the Spanish rule. Tundama was killed by a hammer of Maldonado in late December 1539.
Колониялық кезең
Жаңа құрылған Гранада жаңа патшалығының отарлау дәуірінде Дуитама қаласы 1556 жылы Санто-Доминго орденінің монахтары арқылы католик дініне көшті. Олар 1775 жылға дейін осы қызметте болды. Қазіргі Дуитама қаласы 1819 жылы, Симон Боливар Испания үстемдігінен Гран-Колумбия мемлекетін азат еткенге дейін құрылған жоқ.
During the colonial period of the newly established state New Kingdom of Granada, Duitama was converted to catholicism by friars of Santo Domingo, arriving in 1556. They held their positions until 1775. Modern Duitama was not founded until 1819, before Simón Bolívar liberated the later state of Gran Colombia from the Spanish rule.
Қазіргі заман
Дуитама 1923 жылы теміржол стансасы салынысымен және Колумбия астанасымен автомобиль жолы арқылы байланыс орнатылғаннан кейін дамыған ауыл шаруашылығы қаласы болды. 1950 жылдан бастап қалада өнеркәсіп өндірісі көбейді.
Duitama was an agricultural community that grew after the installation of the train station in 1923 and the connection with the Colombian capital via highway. From 1950 onwards the city hosted more industry.
Халықаралық іс-шаралар
1995 жылы Дуитама Латын Америкасында UCI жол жүру чемпионатында жарыс өткізген екінші қала болды. Алғашқы рет бұл жарыс 1977 жылы Венесуэланың Сан-Кристобаль қаласында ұйымдастырылды.
In 1995, Duitama was the second city in Latin America to host the UCI Road World Championships. The first city to host that event was San Cristóbal, Venezuela in 1977.
Туризм
Дуямадағы Пуэблито Боясенсе туристік ауылы танымал мақсатты орын. Ауыл колониялық стильдегі үйлерден құралған.
In Duitama the touristic village Pueblito Boyacense is a popular destination. The village is composed of colonial houses.