Кіріспе

Дуитама (dwiˈtama) – Бояка департаментіне қарасты қала және муниципалитет. Бұл Тундама провинциясының астанасы. Дуитама Колумбияның астанасы Боготадан солтүстік-шығысқа қарай және Бояканың астанасы Туньядан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. 2023 жылы Дуитаманың халқы шамамен 131 591 адамды құрады.

Этимология

Дуитама Колумбияға дейінгі дәуірден бері бар, сол кезде муиска тайпасы аңғардағы бұрынғы көлді қоршаған төбелерде қоныстанған. Дуитаманың түпнұсқа атауы "Тундама" болған, ол касик Тундаманың есімімен байланысты. "Дуитама" аталымы муискубун тілінде "маған арналған құрбандық" деген мағынаны білдіреді. Бастапқыда Дуитама – касик Тундама басқарған муиска ауылы болды, ол сөз Дуитамаға, абсолютті және қуатты билеушіге айналды, оның бағыныштылары Онзага, Соата, Читагото, Сусакон немесе Кабита, Икабуко, Лупачоке, Сатива, Тутаза және Серинза касиктері болды. Жергілікті тұрғындар бохиоларда тұрып, Үндістер жазығының биік жерлерін іздеді, Тигуа, қазіргі Ла Милагроса, Каргуа, Ла Толоса, Сан-Хосе (Ла Алакранера) және Токогуа төбелері. Дуитама "Бояканың інжуы" деп белгілі.

География

Дуитама, Кундибоясенсе Альтипланосында орналасқан, солтүстігінен Сантандер департаментімен; Чарала және Энсиномен, оңтүстігінен Тибасоса және Пайпа муниципалитеттерімен (Бояка облысы), шығысынан Санта Роза де Витербо және Флореста муниципалитеттерімен шектеседі.

Климат

Қаланың биіктігі теңіз деңгейінен шамамен жоғары және орташа температурасы 15 °C. Дуитаманың климаты субтропикалық мұхиттық таулы аймаққа тән, жыл бойы салқын және бұлтты болады. Температура көбінесе 7°C (45°F) пен 19°C (67°F) аралығында өзгереді, және сирек 4°C (39°F) төмен немесе 21°C (70°F) жоғары болады. Кейде Дуитамада температура нөлден төмен түсіп, мысалы 2,7°C (27°F) дейін жетеді.

Тарих

Дуитама испандықтар басып алуына дейінгі дәуірде Тундама деп аталған.

Дуетаманы жаулап алу

Испандықтар жаулап алғанға дейін муискалар еркін Муиска конфедерациясында ұйымдастырылды. Конфедерация оңтүстіктен солтүстікке қарай төрт негізгі саяси және діни басшыдан тұрды: Бакатада орналасқан зипа, Хунзаның закесі, Сугамуксидің иракасы және Дуйтаманың Тундамасы, кейіннен Тундама деп аталды. Бұған қоса, басқа ауылдарды тәуелсіз кациктер басқарды. Тундама Онзага, Соата, Читагото, Сусакон, Икабуко, Лупачоке, Сатива, Тутаза және Серинза ауылдарын биледі. Тундама кацигі жаулап келген шетелдіктер туралы естіп, испандықтардан қазынасын жасырып, уақытты баяулатуға тырысты. Оның бірі қару-жарағы жақсы жауынгерлерге бағынуды ұсынды, ал Тундама оның құлағы мен сол қолын кесіп тастады. 1539 жылдың соңында Кито және Перу корольдігінде өзін көрсеткен тағы бір испан конкистадоры Балтасар Малдонадо Тундаманың жеріне кірді және бірнеше шайқастан кейін Тундама испан билігіне бағынды. Тундама 1539 жылдың желтоқсан айының соңында Малдонадоның балғасымен өлтірілді.

Колониялық кезең

Жаңа құрылған Гранада жаңа патшалығының отарлау дәуірінде Дуитама қаласы 1556 жылы Санто-Доминго орденінің монахтары арқылы католик дініне көшті. Олар 1775 жылға дейін осы қызметте болды. Қазіргі Дуитама қаласы 1819 жылы, Симон Боливар Испания үстемдігінен Гран-Колумбия мемлекетін азат еткенге дейін құрылған жоқ.

Қазіргі заман

Дуитама 1923 жылы теміржол стансасы салынысымен және Колумбия астанасымен автомобиль жолы арқылы байланыс орнатылғаннан кейін дамыған ауыл шаруашылығы қаласы болды. 1950 жылдан бастап қалада өнеркәсіп өндірісі көбейді.

Халықаралық іс-шаралар

1995 жылы Дуитама Латын Америкасында UCI жол жүру чемпионатында жарыс өткізген екінші қала болды. Алғашқы рет бұл жарыс 1977 жылы Венесуэланың Сан-Кристобаль қаласында ұйымдастырылды.

Туризм

Дуямадағы Пуэблито Боясенсе туристік ауылы танымал мақсатты орын. Ауыл колониялық стильдегі үйлерден құралған.