Хейденхайм, Германия: қала туралы ақпарат, орналасқан жері, экономикасы, Voith компаниясы және халық саны. Баден-Вюртемберг аймағындағы маңызды орталық.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Heidenheim Вайсенбург-Гюнценхаузен округінде
Heidenheim in the district of Weißenburg Gunzenhausen
Heidenheim an der Brenz, немесе жай ғана Heidenheim (; Шваб: Hoidna немесе Hoirna) – Германияның оңтүстігіндегі Баден-Вюртемберг штатында орналасқан қала. Ол Бавариямен шекараға жақын, Аленнен оңтүстікке қарай шамамен 17 км және Ульмнен солтүстікке қарай 33 км қашықтықта жатыр. Heidenheim – ең ірі қала және Heidenheim округінің орталығы. Шығыс Вюртемберг аймағындағы қалалардың арасында Ален мен Швабиш Гмүндтан кейін үшінші орында тұрады. Heidenheim – Heidenheim округіндегі барлық қауымдардың экономикалық орталығы және Voith өнеркәсіптік компаниясының бас кеңсесі. 2021 жылы қала халқы 50 000-ға жуық болды. Heidenheim әкімшілік мәселелер бойынша Наттхайм қаласымен ынтымақтастық етеді. Heidenheim және оның төңірегіндегі аудандарда тұратын тұрғындар шваб диалектісінде сөйлейді, ол неміс тілінің ерекше түрі болып табылады.
Heidenheim an der Brenz, or just Heidenheim (; Swabian: Hoidna or Hoirna), is a town in Baden Württemberg in southern Germany. It is located near the border with Bavaria, approximately 17 km south of Aalen and 33 km north of Ulm. Heidenheim is the largest town and the seat of the district of Heidenheim, and ranks third behind Aalen and Schwäbisch Gmünd in size among the towns in the region of East Württemberg. Heidenheim is the economic center for all the communities in Heidenheim district and is the headquarters of the Voith industrial company. The town's population in 2021 was just below the 50,000 mark. Heidenheim collaborates with the town of Nattheim in administrative matters. The residents of Heidenheim and its surrounding area speak the distinct German dialect of Swabian.
География
Хайденхайм Альбух пен Хартсфельд аймақтарының арасында, Швабия Альбінің солтүстік-шығыс бөлігінде, Бренц өзені аңғарының Стубенталмен кездесетін, Хелленштейн тауының етегінде орналасқан. Бренц өзенінің бастауы Кенигсбронн қаласында және ол Хайденхаймге солтүстік-батыстан ағып кіреді. Хайденхаймға (қаланың өзіне) жетуден бұрын Ауфхаузен және Шнайтхайм аудандарынан өтеді. Содан кейін ол оңтүстікке қарай Мергельштеттен ауданы арқылы ағып, қала шекарасын қысып, Гербрехтингенге қарай жалғасады.
Heidenheim is situated between Albuch and the Härtsfeld region in the northeast corner of the Swabian Alb where the valley of the Brenz meets the Stubental at the foot of Hellenstein Mountain. The source of the Brenz is located in Königsbronn and enters Heidenheim from the northwest. It runs through the boroughs of Aufhausen and Schnaitheim before it gets to Heidenheim (proper). From there it continues on to the south through the borough of Mergelstetten, before it leaves the city limits to head for Herbrechtingen.
Көршілес муниципалитеттер
Хайденхайм келесі қалалармен және қалашықтармен шекаралас, солтүстіктен бастап сағат тілі бойынша тізімделген: Ален және Нерешайм (екеуі де Остальб округінде), Наттхайм (Хайденхайм округінде), Сиргенштейн (Диллинген округінде, Бавария), сондай-ақ Гербрехтенген, Штайнхайм-ам-Альбух және Кенигсбронн (барлығы да Хайденхайм округінде).
Heidenheim shares borders with the following cities and towns, listed clockwise starting from the North: Aalen and Neresheim (both in Ostalb County), Nattheim (Heidenheim County), Syrgenstein (Dillingen County, Bavaria), as well as Herbrechtingen, Steinheim am Albuch and Königsbronn (all in Heidenheim County).
Бөлімшелер
Хайденхайм-ан-дер-Бренц Хайденхайм (өзінен өзі) және Шнацхайм, Мергельштеттен, Оггенхаузен және Гроскухен (1910 және 1974 жылдар аралығында қосылған) аудандарынан тұрады. Төрт ауданның әрқайсысының өзінің ұзақ тарихы бар немесе жаңа құрылым ретінде пайда болған жеке-жеке шағын аудандары бар. Алайда, бұл шағын аудандар құрылыс кезінде атау алғанмен, олардың шекаралары ресми түрде белгіленбеген. Оггенхаузен мен Гроскухен 1970 жылдардағы округтік реформа кезінде Хайденхайм құрамына енді және мемлекеттік әкімшілік заң бойынша муниципалитет мәртебесіне ие. Бұл мәртебе оларға муниципалдық сайлауда тіркелген сайлаушылармен сайланатын аудандық кеңес құруға құқық береді. Аталған кеңестің төрағасы – президент.
Heidenheim an der Brenz consists of Heidenheim (proper) and the subdivisions (boroughs) of Schnaitheim, Mergelstetten, Oggenhausen and Großkuchen (annexed between 1910 and 1974). Each of the four boroughs includes their own neighbourhoods that either have a long history of their own or were created as new developments. But while these neighbourhoods received their names during construction, their boundaries have not been officially defined. Oggenhausen and Großkuchen became part of Heidenheim during the last district reform in the 1970s and are also municipalities under state administrative law. This designation entitles them to a borough council, elected by registered voters in municipal elections. The Municipal Council is headed by a president.
Шнашайм
Солтүстікке қарай орналасқан Шнацайм бұрын саяси тәуелсіз шағын қала болған, бірақ қазір Хайденхаймның ең ірі ауданы, ресми түрде Хайденхайм-Шнацайм деп аталады. Екі қаланың да кеңеюі олардың арасындағы географиялық шекараны жойды. Шнацайм көбінесе тұрғын үйлерден тұрғанымен, Хайденхаймнің "Big Box" стиліндегі бірнеше ірі сауда орталықтарында орналасқан, ал оның коммерциялық аймақтары қаланың инфрақұрылымының маңызды бөлігін құрайды. Онда шамамен 10 900 адам тұрады. Шнацайм аумағындағы шағын аудандардың ішінде шығыс жағындағы Веренфельд бар, ол негізінен жомарт үйлерден және қаланың ең ірі спорт клубы – TSG Schnaitheim орналасқан үлкен демалыс аймағынан тұрады. Басқа аудандарға батыстағы Хаген, төбеге қарай орналасқан және солтүстіктегі бұрынғы шаруашылық ауылы, бірақ қазір біріктірілген Ауфхаузен жатады.
Schnaitheim, to the north, was at one time a politically independent small town but is now Heidenheim's largest borough, officially known as Heidenheim Schnaitheim. Expansion of both towns has now eradicated any geographical separation between the two. Although largely residential, Schnaitheim is home to a number of Heidenheim's "Big Box" style retailers, and its commercial districts are an important part of the city's infrastructure. It has about 10,900 residents. Within Schnaitheim, neighbourhoods include Wehrenfeld on the east side, which consists largely of wealthier homes as well as a large recreational area featuring the town's largest sports club, TSG Schnaitheim. Other neighbourhoods include Hagen on the west side, located on the slope of a hill and Aufhausen, once a separate farming village to the north but now amalgamated.
Мергельстеттен
Мергельштеттен Хайденхайм орталығының оңтүстігінде, Гербрехтингенге қарайтын бағытта орналасқан. Шамамен 7900 тұрғыны бар Мергельштеттенде бірнеше зауыт бар, бірақ ол өзінің ауылдық сипатын сақтап қалған. Мергельштеттен ішінде Реутенен тұрғын ауданы төбеде орналасқан.
Mergelstetten is located to the south of Heidenheim center, as it heads towards Herbrechtingen. With about 7900 residents, Mergelstetten is home to a number of factories, but retains a rural feel. Within Mergelstetten, the residential area of Reutenen sits elevated on a hill.
Оггенхаузен
Хайденхайм қаласының шығысына қарай 5 шақырым қашықтықта, маңызды E43 тас жолымен бөлініп жатқан Оггенхаузен ауылында шамамен 1550 адам тұрады. 1970 жылы аудан тұрғындары көпшілік дауыс беру арқылы Хайденхайм қаласына қосылуға шешім қабылдады.
About 5 kilometers to the east of Heidenheim, separated by the major road European route E43, the village of Oggenhausen is home to about 1550 residents. The town voted to merge into Heidenheim by popular vote in 1970.
Гросскухен
Хайденхайм қаласынан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 8 километр жерде, географиялық жағынан бөлек орналасқан Гроскухен жаяу серуендеу жолдары мен қарда жүруге арналған танымал демалыс орны. Бұл жерде сонымен қатар шағын жергілікті көмір жағу өнеркәсібі де дамыған. Қаланың шамамен 1550 тұрғыны бар және ол 1974 жылы Хайденхайм қаласымен саяси тұрғыдан бірікті.
About 8 kilometres north east of Heidenheim, the geographically separate Großkuchen is a popular recreational area with hiking trails and cross country skiing. It is also home to a small scale local charcoal industry. The town has about 1550 residents and merged politically with Heidenheim in 1974.
Тарих
Адам өмірінің Хайденхайм қаласы шегінде 8000 жыл бұрын болғандығына куәліктер бар. Дегенмен, тұрақты елді мекен 1300 ж.б.д. шамасында ғана құрылды. Елді мекендердің кең ауқымды қираған қалдықтары, көбінесе 1200–800 ж.б.д. кезеңіне жатады. Рим империясы тұсында, шамамен 85 жылдан бастап, Хайденхайм Аквилея бекінісінің орналасқан жері болды, онда 1000-нан астам атты әскерден құралған кавалерия бөлімі орналасқан. Бұл бөлім ала II flavia milliaria деп аталды және кейін, шамамен 159 жылы, солтүстікке қарай Аленге көшірілді. Алғашқыда бекініс Альб Лаймның шығыс ұшын белгіледі. Бірақ көп ұзамай, бес римдік жолдың қиылысқан жерінде, стратегиялық маңызды орында азаматтық елді мекен пайда болды. Бұл елді мекен қазіргі Баден-Вюртембергтегі ең ірі римдік қала болды және археологиялық зерттеулер оның шамамен 37 (15–20 гектар) аумақты құрағанын көрсетеді. Жақындағы қазба жұмыстары кезінде римдік әкімшілік ғимаратының қалдықтары табылды. Оның нақты функциясы 2005 жылдың мамыр айына дейін толыққанды түсініксіз болды, бірақ Аквилеяның мөлшері, орналасқан жері және басқа да көрсеткіштерді ескере отырып, бұл римдік әкімшілік округінің орталығы болған болуы мүмкін (қараңыз, сондай-ақ Civitas). 233 жылдан бастап, аламандықтар римдік Лайм бекінісіне бірнеше рет шабуыл жасады. 260 жылы Лаймның римдіктерге берілуі Хайденхаймнің римдік қаласының соңына белгі салды. Жаңа аламандық билік астында римдіктердің қаншалықты қалғаны белгісіз, бірақ олардың біразы қалған болуы мүмкін. Ұлы көші-қон кезеңінде Аквилея/Хайденхайм туралы ештеңе белгілі емес. Дегенмен, 8 ғасырда Хайденхайм ресми құжаттарда алғаш рет (қайта) айтылды. Орта ғасырларда қаланың құрылуы Хеленштейн бекінісінің салынуымен бірге жүрді. Қала қабырғасы 1190 және 1420 жылдары бөлік-бөлікпен салынды, ал император Карл IV 1356 жылы қаланың нарық қаласы мәртебесін берді немесе растады. Фон Хельфенштейндер әулетінің билігі кезінде қала 1448 жылы Вюртемберг билеген Тек герцогтығының құрамына кірді. Ол 1462 және 1504 жылдар аралығында Бавария герцогтарына уақытша тиесілі болды. Кейіннен, қысқа мерзімге болса да, қала Ульмге тиесілі болды. Вюртемберг кезінде бұл әрқашан әкімшілік бірліктің орталығы болды. Бұл бірлік 1803 жылға дейін Вюртемберг герцогтарының эксклавы болды, онда Вюртембергтің аумақтық жетістіктері қаланы герцогтықтың негізгі аумағымен байланыстырды. 1807 жылы Хайденхайм округтік мәртебеге ие болды, содан кейін 1938 жылы қайтадан округтік мәртебеге ие болды. 1970 жылдардағы аудандық реформа округтердің шекарасын көп өзгертпеді. Ауыл мен қаланың экономикалық дамуы негізінен аймақтың кен орындарына негізделген, олар рим заманында да пайдаланылған. Дегенмен, қала экономикасының осы саласының маңызы 19 ғасырдың басында, алдымен Вассаральфингеннен, кейін Рейнландтан бәсекелестік күшейгеніне байланысты төмендеді. Хайденхайм сонымен қатар тоқыма өнеркәсібінде маңызды рөл атқарды. Шығыс шваб Альпі тауларында өсірілген зығырдан зығыр мата жасалды. Бизнес 19 ғасырдың басында мақта импорттаудың көмегімен өнеркәсіпке айналды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін халықаралық бәсекелестік салдарынан төмендеді. Соғыс кезінде бұл жерде Дахау концлагерінің қосалқы лагері орналасқан. Ол жергілікті өнеркәсіпке құл еңбегін қамтамасыз етті. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, қалада еврей босқындарын орналастыруға көмектесетін босқындар лагері құрылды. Лагерьде кейде 2300-ге дейін адам тұрды және 1949 жылдың тамызында таратылды. Мергельштеттен алғаш рет 1143 жылы епископ Вальтер фон Аугсбургтің ресми құжатында айтылған, онда ол жақын маңдағы Анхаузен монастырының диірмені, балық тоғандары мен фермасына ие екенін растаған. Дегенмен, алғашқы елді мекенді 7 немесе 8 ғасырда аламандықтар құрған деп есептеледі. Жергілікті экономика үшін маңызды басқа да даталар 1828 жылы Дармштадттан Якоб Зоепприц жүн жамылғы фабрикасын құрған кезде және 1901 жылы Ульмнен Карл Швенк бетон фабрикасын салған кезде.
There is evidence that human life existed within the city limits of Heidenheim as far back as 8,000 years ago. However, a permanent settlement was not established until approximately 1300 BC. Extensive ruins remain of settlements dating, predominantly, to the period from 1200 to 800 BC. At the time of the Roman Empire from about 85 AD onwards, Heidenheim was the location of Castle Aquileia with attached cavalry of more than 1,000 mounted soldiers. The unit, called ala II flavia milliaria was later, around 159 AD, moved further North to Aalen. At first, the castle marked the Eastern end of the Alb Limes. But it did not take long until a civilian settlement was founded at this strategically important spot, marked by the intersection of five Roman roads. This settlement was the largest Roman city in what is today Baden Württemberg and archeological finds suggest that it covered an area of approximately 37 (15 20 hectares). More recently, excavations have found the remains of a representative Roman administrative building. Its exact function was not fully understood as of May 2005, but given Aquileias size, location and other indicators, it is believed that it was probably the capital of a Roman administrative district (see also Civitas). From 233 on, the Alamanni repeatedly attacked the Roman limes fortifications. The Roman surrender of the limes in 260 spelled the end of the Roman city of Heidenheim. It is not clear to what extent Romans stayed on under the new Alammanic rule but it is very likely that some remained. Nothing is known about Aquileia/Heidenheim during the period of the Great Migration. However, in the 8th century Heidenheim was mentioned (again) for the first time in official documents. The creation of the city in the Middle Ages went hand in hand with the construction of Hellenstein Castle. The city wall was built in segments in 1190 and 1420 and Emperor Charles IV granted or confirmed the city's status as a market town in 1356. Through the rule of the von Helfenstein family, the city became part of the Duchy of Teck, ruled by Württemberg, in 1448. It temporarily belonged to the dukes of Bavaria between 1462 and 1504. Later still, albeit for only a short period, the city belonged to Ulm. During Württemberg times, it was always the seat of an administrative unit. This unit was an exclave of the dukes of Württemberg until 1803 when Württemberg's territorial gains connected the city with the main part of the duchy's territory. In 1807 Heidenheim was promoted to district status and then again to County status in 1938. The district reform of the 1970s did not change the county limits by much. The economic development of the village and city is founded mainly on the area's ore deposits that were already being exploited in Roman times. However, the importance of this branch of the city's economy diminished near the turn of the 19th century due to great competition, first from Wasseralfingen and later from the Rhineland. Heidenheim also played an important part in the textile industry. Flax grown in the Eastern Swabian Alps was used to manufacture linen. The business grew into an industry at the dawn of the 19th century with the help of cotton imports but declined after World War II due to international competition. During the war, a subcamp of the Dachau concentration camp was located here. It provided slave labour to local industry. After World War II ended in 1945, a displaced persons camp was established in the city to help relocate Jewish displaced persons. The camp, housing at times up to 2,300 individuals, was dissolved in August 1949. Mergelstetten was first mentioned in an official document by Bishop Walter von Augsburg in 1143 in which he confirmed that the nearby Cloister of Anhausen owned a mill, a fish pond and a farm. However, it is estimated that the first settlement was founded in the 7th or 8th century by the Alamanni. Other important dates for the local economy are 1828 when Jakob Zoeppritz from Darmstadt founded a woolen blanket factory and 1901 when Carl Schwenk of Ulm built the concrete factory.
Дін
Хайденхайм тұрғындары бастапқыда Аугсбург князь-епископтығына қарасты болған, кейін Хайденхайм каноникасына бекітілді. Алайда, 1524 жылы Реформация Ульм арқылы қалаға енді. Ол кезде Хайденхайм Вюртембергтің құрамында болды және герцог Ульрих 1535 жылдан бастап Реформацияны қолдады. Қала тұрғындары ғасырлар бойы негізінен протестанттық дінге адал болды. Сол кезде Хайденхайм диакония орталығына айналды, ал шіркеуі қазіргі Пауыл протестант шіркеуінің (1897 жылы салынған) орнында орналасқан. Бірақ Хайденхаймның алғашқы шіркеуі – Тотенберг төбесіндегі Петір шіркеуі. Бастапқыда римдік шіркеу болған, ол бірнеше рет қайта жаңартылып, қазір зираттың шапкішы ретінде қызмет етеді. 16 ғасырда Михаил шіркеуі Хайденхайм приходтарының орталығы болды. Бұл шіркеу шамамен 1200 жылы салынған, 1578 жылы толығымен қайта салынған және 1621 жылы кеңейтілген. Мұнарасы 1687 жылы тұрғызылған, ал кеңейтім 1767 жылы қайтадан қосылған. Пауыл шіркеуі салынғаннан кейін диакония орталығы сол жерге көшірілді; алайда Михаил шіркеуі осы күнге дейін Пауыл приходының шіркеуі болып қала береді. Осы аралықта Хайденхайм халқының саны арта берді. 20 ғасырда бірнеше қосымша приходтар құрылды: 1958 жылы Христос приходы (шіркеуі 1956 жылы салынған), 1963 жылы шіркеуі мен қауымдық орталығы бар Иоанн приходы, 1972 жылы Орман шіркеуі (шіркеуі 1975 жылы салынған, бірақ қауым 1926 жылы салынған ағаш шапкішын пайдаланған), сондай-ақ Келісім приходы мен Зинзендорф приходы. Хайденхаймда орналасқан бұл алты приход Хайденхаймның біріккен протестант приходының құрамына кіреді. Вюртембергке де қарасты болғандықтан, Мергельштеттен және Шнайтхайм аудандары да ертеде протестантизмге көшкен. Нәтижесінде екі ауданда да тәуелсіз протестант приходтары мен шіркеулері бар. Мергельштеттен бастапқыда Болхаймның бөлімшесі болған, бірақ 1700 жылы жеке приходқа айналды. Қазіргі шіркеу 1843 жылы екі жыл бұрын өртенген шіркеудің орнына салынған. Шнайтхайм шіркеуі 17 ғасырда салынған, бірақ қалада бұрыннан шіркеу болған (алғаш рет 1344 жылы айтылған). Оггенхаузен бастапқыда Зёшинген приходына қарасты және католик болып қалды. Бірақ 17 ғасырда бұл жерде де протестантизм жеңіске жетті. Кейін қала 1834 жылы жеке приходқа айналғанға дейін Наттхайм приходының құрамына кірді. Ауылдық шіркеу 1702 жылы бұрынғы шапкішының орнына салынған. Гросскухен экуменикалық тұрғыдан Этингенге қарасты болғандықтан және Нерешеймдегі бенедиктин аббаттығы ауылдық шіркеуді пайдалану құқығына ие болғандықтан католик болып қалды. Соңғы кезде көшіп келген протестанттар Шнайтхайм приходына қосылған. Қала шегіндегі барлық протестант приходтары Вюртембергтегі Евангелиялық-лютеран шіркеуінің Хайденхайм деканатына қарасты. Сонымен қатар, Хайденхаймда пиетистік приходтар да өкілдік етілген. Католиктер Хайденхаймда тек 19 ғасырда қайта пайда болды. 1882 жылы олар өз шіркеулерін алды, ол кезде Киелі Мария шіркеуі салынды. Тиісті приход 1886 жылы құрылды. 1961 жылы екінші шіркеу – Троица шіркеуі салынды және 1962 жылы приход болып құрылды. 1957 жылы Мергельштеттенге Мәсіх Патша шіркеуі берілді, кейін 1961 жылы ол шіркеу мәртебесіне көтерілді. Бұл үш приход қазіргі Роттенбург-Штутгарт епархиясының Хайденхайм диакониясының 3-ші бөлімін құрайды. Шнайтхаймде 1951 жылы Сент-Бонифаций шіркеуі салынды (1961 жылы приход). Гросскухендегі Петір мен Пауыл шіркеуі 1736 жылы ескі шіркеудің іргесінде салынған. Приходтың бір бөлігі – Клейнкухен, бірақ оның өзінің Киелі Ульрих шіркеуі бар (1517 жылы салынған, содан кейін 1746 жылы қайта салынған). Екі приход (Сан-Бонифаций және Санкт-Петр мен Пауыл) көршілес Кенигсбронндағы Марияның көтерілуі приходымен бірге 2-ші бөлімді құрайды. Оггенхаузендегі католиктер Наттхаймдегі Исаның қасиетті жүрегі приходына (1-ші бөлім) жатады, сонымен қатар Хайденхайм диакониясының бөлігі. Екі үлкен конфессиядан басқа, тұрғындар тәуелсіз шіркеулер мен методист шіркеуі, Евангелиялық Имануэль приходы, Евангелиялық Кришона қауымы және басқалар сияқты шіркеулерді таңдай алады. Жаңа апостолдық шіркеу мен Христиандық қауым да Хайденхаймда өкілдік етілген.
Heidenheim's residents originally belonged to the Prince Bishopric of Augsburg from where they were assigned to the Heidenheim Chapter. However, in 1524 the Reformation burst into the city via Ulm. At the time Heidenheim was part of Württemberg and Duke Ulrich championed the Reformation from 1535 on. Residents of city have adhered over the centuries primarily to the Protestant faith. In those days, Heidenheim became the seat of a Deacony, its church being located on the site where Paul's Protestant Church (built in 1897) currently stands. But Heidenheim's first parish church was Peter's Church at the top of the Totenberg. Originally a Roman church, it was remodeled several times and now serves as the chapel for the cemetery. During the 16th century, Michael's Church became the seat of the Heidenheim parish. This church was built ca. 1200, completely rebuilt in 1578, and expanded in 1621. The tower was erected in 1687, and the extension was added to again in 1767. With the construction of Paul's Church the seat of the deaconry moved there; however, Michael's Church remains a church of Paul's Parish to this day. In the meantime, Heidenheim's population continued to grow. During the 20th century, several additional parishes were founded: Christ Parish was founded in 1958 (its church built in 1956), John's Parish with church and community center in 1963, Forestchurch Parish in 1972 (its church was built in 1975 but the community had had the use of a wooden chapel built in 1926), as well as Reconciliation Parish and Zinzendorf Parish. These six parishes located in Heidenheim (proper) form the Protestant United Parish of Heidenheim. As they too belonged to Württemberg, the boroughs of Mergelstetten and Schnaitheim also converted to Protestantism early on. As a result, independent Protestant parishes and churches exist in both boroughs. Mergelstetten was at first a branch of Bolheim, but became its own parish in 1700. Today's church was built in 1843 to replace one that had burnt to the ground two years earlier. The church of Schnaitheim was constructed in the 17th century, although the town already had a church (first mentioned in 1344). Oggenhausen at first belonged to the parish of Zöschingen and remained Catholic. But during the 17th century here too Protestantism won out. Later the town became part of the parish of Nattheim until it became a parish in its own right in 1834. The village church was built in 1702 to replace an earlier chapel. Großkuchen remained Catholic because ecumenically it belonged to Öttingen and because the Benedictine Abbey at Neresheim owned the right to use the village church. The few Protestants who by now have moved in are attached to the parish in Schnaitheim. All Protestant parishes within city limits belong to the Deanony of Heidenheim within the Evangelical Lutheran Church in Württemberg. Finally, pietist parishes are also represented in Heidenheim. Catholics only reemerged in Heidenheim during the 19th century. In 1882 they got their own church when the Church of St. Mary was built. The corresponding parish was founded in 1886. A second church, Trinity Church, was built in 1961 and became a parish in 1962. Mergelstetten got Christ the King Church in 1957, which was later elevated to a parish in 1961. These three parishes form what is today Ministry 3 of the Deacony Heidenheim within the Diocese of Rottenburg Stuttgart. In Schnaitheim, St. Boniface Church was built in 1951 (parish in 1961). The Church of Saint Peter and Paul in Großkuchen had been built back in 1736 on the foundation of an older church. Part of the parish is also Kleinkuchen but it has its own church of Saint Ulrich (built in 1517 and then rebuilt in 1746). Both parishes (St Boniface and St. Peter and Paul) together with the neighbouring parish of Mary's Ascension in Königsbronn form the Ministry 2. Catholics from Oggenhausen belong to the Holy Heart of Jesus parish in Nattheim (Ministry 1), also part of the Deacony of Heidenheim. In addition to the two larger denominations, residents have the choice of independent churches and parishes such as the Methodist Church, The Evangelical Immanuel Parish, the Evangelical Chrischona Community and others. The New Apostolic Church and The Christian Community are also represented in Heidenheim.
Үкімет
1970 жылдардағы аудандық реформаға байланысты Баден-Вюртембергтің қалалық заңдары белгілі бір аудандар үшін аудандық кеңестерді енгізу мақсатында өзгертілді. Мұндай аудандардың тұрғындары әрбір қалалық сайлауда өздерінің аудандық кеңесін сайлайды және кеңес ауданға маңызды барлық мәселелер бойынша консультация беруге міндетті. Президент сонымен қатар қалалық кеңестің төрағасы болып табылады.
In connection with the district reform in the 1970s, municipal laws of Baden Württemberg were amended to introduce borough councils for certain boroughs. Residents of such boroughs elect their borough council at each municipal election and the council must be consulted on all matters of significance to the borough. The president also presides over the city council.
Қалалық кеңес
2019 жылғы соңғы қалалық сайлаудан бері Хайденхайм қалалық кеңесі 33 (бұрын 34) мүшеден тұрады, олардың әрқайсысы бес жылдық мерзімге сайланады. Олар келесі саяси партиялар құрамында:
Since the last municipal elections in 2019, the city council of Heidenheim has consisted of 33 (previously 34) members, each serving a term of five years. They belong to the following political parties:
Партия%Орын Bündnis 90/Жасылдар партиясы23.6%8 CDU22.7%7 SPD20.1%7 Еркін сайлаушылар21.2%7 Die Linke5.8%2 DKP 2.3%1FDP3.1%1AfD1.1%0
Хайденхайм-ан-дер-Бренц қаласының гербінде сақалды "бұтпараст" бейнеленген, ол көк жиегі бар қызыл бас киім және көк жағасы бар қызыл жейде киген, ал аяғы алтын түсті. Қаланың түстері – қызыл және көк. Көне мөрлерде бұтпараст (неміс тілінде Heide) бейнесі XV ғасырдан белгілі. Түсті нұсқасы 16 ғасырдан бері құжатталып келеді.
The coat of arms of the city of Heidenheim an der Brenz features a bearded "heathen" wearing a red cap with a blue rim and a red shirt with a blue collar on golden background. The city colors are red and blue. Already in the 15th century the earliest known seal of the city displayed the canting heathen (= Heide in German). The colored version has been documented since the 16th century.
Музыка
Хайденхайм қаласы – «Нейер Каммерхор Хайденхайм» жастар хорының туған жері. Бұл хор Германиядағы ең табысты жастар хорларының бірі және 2005 жылы Томас Каммель құрған. Ол осы хордың құрылғаннан бері директоры болып табылады. «Нейер Каммерхор» хоры шетелдерде жиі гастрольдік сапарлармен болады және өнерлерін сыншылар жоғары бағалайды. 2017 жылдың қаңтар айында хор мәдени елшілік қызметіндегі жетістіктері үшін Хайденхайм қаласының «Бюргер» сыйлығымен марапатталды.
Heidenheim is the home of the Neuer Kammerchor Heidenheim, one of the most accomplished youth choirs in Germany, founded in 2005 by Thomas Kammel and under his direction since then. The Neuer Kammerchor tours overseas extensively and has won widespread critical acclaim for its performances. In January 2017 the choir was given the Bürger Prize of the City of Heidenheim for his accomplishments as a cultural ambassador.
Халық, мәдениет және сәулет
Шнацхаймда Сассе театры орналасқан. Вюртемберг мемлекеттік мұражайы ("Württembergisches Landesmuseum") Хеленштейн сарайында филиал ашқан, онда оның Көлік және кресло мұражайы орналасқан. Рим ванналарындағы мұражайда Рим дәуірінен қалған археологиялық жадынамалар қойылған. Бұрынғы Югендстиль ваннасында орналасқан Көркем өнер мұражайы кезеңдік көрмелер ұйымдастырады. Сонымен қатар, онда Пикассо плакаттарының әлемдегі ең ірі және толық жинағы тұрақты түрде көрсетіледі. Хеленштейн тауының үстінде орналасқан Хеленштейн сарайы – Хайденхайм қаласының ең маңызды ғимараты және танымал нысаны. Қаланың ішкі бөлігіндегі маңызды құрылыстар: протестанттық Михаэль шіркеуі (қаланың бұрынғы діни орталығы), Элмар Доч үйі, «Тақ» қонақ үйі мен паб, Төменгі қақпа, Вилла Вальдемайер, қалалық мұнара Тюрмле, сарайлық дәріхана, тоқымашылар ауданы, Хитланд теміршілігі, Ескі монета және Ескі Петер шіркеуі (қазіргі зират қапшығы). 1924 жылы жергілікті Voith компаниясы үшін ірі турбиналар жасауға арналған құрылыс алаңы – маңызды өнеркәсіптік тарихи ескерткіш. Шнацхаймдағы кішкентай сарай Бренц өзенінің жағасында орналасқан және келушілер мен тұрғындарға әдемі көрініс сыйлайды. Шнацхайм диірмені бірнеше жүз метр қашықтықта орналасқан, бірақ диірменнің жұмысы бірнеше жыл бұрын тоқтатылған. Мергельштеттенде ескі шіркеу 1841 жылы бұзылып, оның орнына неоготика стилінде салынған жаңа протестант шіркеуі салынған. Бұл ғимаратты Лихтенштейн сарайын салған Карл Александр Хайделф тапсырыс берген. Сол кезде шіркеудің бір бөлігі ағаштан салынған, себебі қауымдық бюджет шектеулі болған. Осы себепті шіркеу мұнарасы да жоспарланғаннан төмен салынған. Дегенмен, бұл шіркеу танымал, көркем және жиі пошта карточкаларында бейнеленеді.
Schnaitheim is home to the Sasse Theater company. The State Museum of Württemberg ("Württembergisches Landesmuseum") operates a branch location in Hellenstein Castle where it has its Carriage and Chaise Museum. The Museum in the Roman Baths exhibits finds dating back to the Roman era. The Art Museum, located in a former Jugendstil bath, organizes traveling exhibits. It also displays a permanent exhibit of the world's largest and most complete collection of Picasso posters. Located on top of Hellenstein Mountain and overlooking the city, Hellenstein Castle is the most important building and landmark in Heidenheim. Notable structures in the inner city are the Protestant Michaels' Church (the former parish seat of the city), the Elmar Doch House, the Crown Inn and Pub, the Lower Gate, Villa Waldemaier, the burgher tower Türmle, the Castle Pharmacy, the weavers' settlement, the Heathland smithy, the Old mint and the old Peters' Church (today cemetery chapel). The construction facility for the manufacture of large turbines built for the local Voith company in 1924 is a significant industrial historic landmark. The little castle in Schnaitheim is situated at the Brenz river's edge and offers a sight to see for visitors and residents alike. The Schnaitheim Mill is located just a few hundred yards away with its large wheel, though operation of the mill was halted several years ago. In Mergelstetten the old church was torn down in 1841 and replaced with a new Protestant church built in neo gothic style. The building was commissioned by Carl Alexander Heideloff, who also commissioned Lichtenstein Castle. Lumber was used to build parts of the church because the parish was poor at the time. For the same reason, the church tower was not built as tall as originally planned. Nonetheless, this church is popular and picturesque and frequently used on postcards.
Оқиғалар
Әр екі жылда Хайденхайм қаласында Шопандар жүгірісі өтеді. Ол 1723 жылы Герцог Эберхард Людвигтің бастамасымен алғаш рет ұйымдастырылған. Бұл шара аймақтағы барлық қойшыларды қамтиды. Шопандар жүгірісі мерекесінің бір бөлігі – жаңа шопан патшасы мен патшайымының таж кию рәсімі. Жүгіріс 1828 жылға дейін жалғасты. Содан кейін ұзақ үзіліс болды, 1922 жылы қайта жандандырылды (1952 жылға дейін бес рет өткізілді). 1972 жылы қайта басталып, Хайденхаймның тұрақты мәдени бағдарламасының маңызды бөлігіне айналды. 2006 жылы Хайденхайм екі жыл сайынғы Баден-Вюртемберг мемлекеттік ботаникалық көрмесіне төңкерілді. Хайденхайм жыл сайын шпағадан (épée) әлем кубогы турнирін қабылдайды. Өте жоғары деңгейдегі қатысушылардың саны мен шеберлігіне байланысты, Хайденхайм турнирі әлемдегі ең күшті шпаға турнирі деп есептеледі, тіпті Әлем чемпионатына және Олимпиада ойындарына қарағанда да жоғары бағаланады.
Every other year the Shepherd Run takes place in Heidenheim, first held in 1723 by Duke Eberhard Ludwig. It attracts all the shepherds in the area. Part of the Shepherd Run festivities is the crowning of a new shepherd king and queen. The Run was held until 1828. Thereafter followed a long break until 1922, when it was held again (five times until 1952). Since its return in 1972, it has once again been an integral part of Heidenheim's regular cultural program. In 2006 Heidenheim hosted the bi annual Baden Württemberg State Botanical Show. Heidenheim hosts an annual World Cup fencing tournament in épée. Because of the size and depth of the field, the Heidenheim event is considered the strongest épée event in the world, stronger even than the World Championships or the Olympic Games.
Опера фестивалі
Жыл сайын Хайденхайм қаласы Хеленштейн сарайында "Opernfestspiele Heidenheim" опера фестивалін өткізеді. Бұл фестиваль бұрын сол жерде өткізілген серенадтардан өркендеп дамыды. Соңғы жылдары дирижер Марко Мария Канониканың көркемдік басшылығымен фестиваль халықаралық деңгейде танылып, сыншылардың жоғары бағасын алды. 2009 жылдың жазында фестивальде Маршнердің "Der Vampyr" операсы қойылды, ол "Romantik im Rittersaal" ұранымен үш операдан тұратын циклдің екінші бөлігі болды. Бірінші бөлім – 2008 жылы орындалған фон Вебердің "Der Freischütz" операсы, ал үшінші және соңғы бөлім – Вагнердің "Der fliegende Holländer" операсы 2010 жылы сахналанды. 2010 жылдың жазында барлық үш опера толық циклмен көрсетілді. "Opernfestspiele Heidenheim" фестивалі Еуропаның түкпір-түкпірінен және алыс елдерден келушілерді қызықтырады, сондай-ақ қаланың маңызды мәдени орталық ретіндегі беделін арттырды. Қала тұрғындары да ашық ауадағы Табиғат театрында жыл сайынғы театр фестивалінен ләззат алады.
Every year, Heidenheim puts on the Opera Festival "Opernfestspiele Heidenheim" in Hellenstein Castle. The festival developed out of the former serenades held there. In recent years it has received international recognition and critical acclaim under the artistic direction of conductor Marco Maria Canonica. In the summer of 2009 the Festival staged Marschner's opera "Der Vampyr", which was the second part of a cycle of three operas under the motto "Romantik im Rittersaal". The first part was von Weber's "Der Freischütz", performed in 2008, and the third and final installment was Wagner's "Der fliegende Holländer" in 2010. During the summer of 2010 all three operas were performed in full cycles. The Opernfestspiele Heidenheim draws visitors from around Europe and overseas, and has significantly boosted the city's reputation as an important cultural site. Residents also enjoy the annual theater festival in the outdoor Nature Theater.
Спорт
Қаланың басты спорт клубы — Heidenheimer Sportbund (SB), ол көптеген түрлі спорт түрлерін ұсынады. Футбол бөлімшесін FC Heidenheim 1846 басқарады, ол Voith Arena стадионында ойнайды. Команда соңғы жылдары үлкен жетістіктерге қол жеткізді, 2009 жылы Regionalliga Süd жеңісінен кейін неміс футбол лигасы жүйесінде екі деңгейге көтерілді. 2023–24 маусымынан бастап Бундеслигада бақ сынасады. Heidenheimer SB бейсбол бөлімшесі, Heidenheim Heideköpfe, Бейсбол Бундеслигасының бірінші лигасынде ойнайды. Клуб 2001 жылы бірінші лигаға жолдағаннан бері әр жылдары плей-оффқа қатысып, 2009 жылы чемпиондыққа ие болды.
The city's main sport club is Heidenheimer Sportbund (SB), which offers a number of different sports. Its football division is led by FC Heidenheim 1846, which plays at the Voith Arena. The team has experienced success in recent years, rising two tiers in the German football league system after winning the Regionalliga Süd in 2009. From the 2023–24 season, it will compete in the Bundesliga. Heidenheimer SB's baseball division, Heidenheim Heideköpfe, plays in the first division of the Baseball Bundesliga. The club has made the playoffs in almost every year since it reached the first division in 2001, and won the championship in 2009.
Өнеркәсіп
Экономикалық тұрғыдан алғанда, Хайденхаймның ең танымал есімдерінің бірі – қағаз өнеркәсібі үшін турбиналар мен жабдықтарды шығаратын Voith компаниясының бас кеңсесі болып табылады. Voith – Хайденхайм қаласының ең ірі жұмыс берушісі және қала мен оның төңірегінде 7500 адамды жұмысқа орналастырған. 2006 жылдың мамыр айында Хайденхаймда 75 миллион еуроға әлемдегі алғашқы қағаз технологиялық орталығы ашылды. Voith бұл орталықты "әлемдегі қағазды зерттеудің ең маңызды орталығы" деп мәлімдейді.
In economic terms, Heidenheim's main claim to fame is being the headquarters of Voith, an industrial company specializing in turbines and machinery for the paper making industry. Voith is Heidenheim's largest employer and employs 7,500 people in and around the town. In May 2006, the world's first Paper Technology Centre was opened in Heidenheim at the cost of 75 million euros. Voith bills the centre as "the most important center for paper research in the world".
Көлік
Хайденхайм – Ааленнен Хайденхайм арқылы Ульмге дейінгі Бренц темір жолының бір аялдамасы. Аймақтық теміржол желісі сондай-ақ Хайденхаймның жергілікті қоғамдық көлік жүйесінің бір бөлігі болып табылады. Қаланың екінші теміржол станциясы осы желіде Шнацхайм қалашығында орналасқан. Қала ішінде тұрғындар мен келушілерге бірнеше автобус бағыттары қызмет көрсетеді. Хайденхайм А7 автобанына жақын, Хайденхайм шығу жанында орналасқан. Сондай-ақ, қала арқылы өтетін B 19 және B 466 федералдық тас жолдары арқылы көлік және жүк көліктерімен де оңай жетуге болады.
Heidenheim is a stop along the Brenz Railway that runs from Aalen via Heidenheim to Ulm. The regional train line is also part of Heidenheim's local public transport system. The town has a second train station on this line at the suburb of Schnaitheim. Several bus lines also serve residents and visitors inside city limits. Heidenheim is located near the Autobahn A 7 just off the Exit Heidenheim and is also easily accessible by car and truck via the federal highways B 19 and B 466 that traverse the city.
Медиа
"Heidenheimer Zeitung" және "Heidenheimer Neue Presse" қалада күнделікті жарияланып тұратын газеттер. Одан бөлек, "Neue Woche" апта сайын (бейсенбіде), ал "Жексенбілік газет" (жексенбіде) шығарылады. Südwestrundfunk (SWR) төрт FM станциясы мен Das Erste телеарнасы үшін ретрансляциялық станцияны пайдаланады. Шмиттенберг радио мұнарасы тағы екі радиостанцияға хабар таратуды жүзеге асырады.
"Heidenheimer Zeitung" and "Heidenheimer Neue Presse" are daily newspapers published in the city. In addition, the "Neue Woche" is published weekly (Thursday), as is the "Sunday Newspaper" (Sunday). The Südwestrundfunk (SWR) operates a relay station for four of its FM stations and the television channel Das Erste. The Schmittenberg radio tower emits programs for two more radio stations.