Кіріспе
"Норвуд құрылысшысының оқиғасы" – сэр Артур Конан Дойл жазған 56 Шерлок Холмс әңгімесінің бірі және "Шерлок Холмс қайтып келді" жинағындағы екінші әңгіме. Бұл әңгіме алғаш рет 1903 жылдың 31 қазанында Collier's (АҚШ) журналында және 1903 жылдың қараша айында The Strand Magazine (Ұлыбритания) журналында жарияланды. Бұл Холмс туралы әңгімелердің арасында мәселенің мәнін анықтауда саусақ іздері маңызды рөл атқаратын сирек мысалдардың бірі. Бастырмалы саусақ іздерін көбейту идеясын Бертрам Флетчер Робинсон (1870–1907) ойлап тапты және одан сатып алынған, ол сондай-ақ "Баскервиллдің иті" (1901) романын жазуға көмектескен. Әңгіменің басында Уотсон Холмс осы оқиғамен бір уақытта тергеген екі жазылмаған іске тоқталады: "Экс-президент Мурильоның құжаттары ісі", кейін Дойл оны "Вистерия Лоджының оқиғасы" деп жазды. "Голландтық Фризланд кемесінің дабыл ісі" 1944 жылғы "Шерлок Холмс жаңа оқиғалары" радиосериалының бір эпизодына және 1945 жылғы "Альжирге қуып жете беру" фильміне шабыт берді, екеуінде де Базил Ратбоун Холмс рөлінде ойнады. Оқиғаның алдында профессор Мориарти туралы айтылады. "Қылмыстық сарапшының көзқарасынан алғанда, – деді Шерлок Холмс мырза, – Лондон қаласы қайтыс болған азалы Мориартиден кейін ерекше қызықсыз болып кетті". Мориарти 1903 жылғы тағы екі әңгімеде еске алынады: "Жоғалған үштен бір бөлігінің оқиғасы" және "Бос үйдің оқиғасы".
"The case of the papers of Ex President Murillo", which Doyle later wrote as "The Adventure of Wisteria Lodge". "The shocking affair of the Dutch steamship Friesland", which loosely inspired a 1944 episode of the radio series The New Adventures of Sherlock Holmes and the 1945 film Pursuit to Algiers, both starring Basil Rathbone as Holmes. A reference to Professor Moriarty prefaces the story. "'From the point of view of the criminal expert', said Mr Sherlock Holmes, 'London has become a singularly uninteresting city since the death of the late lamented Moriarty'". Moriarty is mentioned in two other 1903 stories: "The Adventure of the Missing Three Quarter" and "The Adventure of the Empty House".
Жариялану тарихы
"Норвуд құрылысшысының оқиғасы" алғаш рет АҚШ-та 1903 жылғы 31 қазанда "Collier's" журналында, ал Ұлыбританияда 1903 жылғы қарашада "The Strand Magazine" журналында жарияланды. Бұл әңгіме "Collier's" журналында Фредерик Дорр Стил салған жеті суретпен, ал "The Strand" журналында Сидни Пейджет салған жеті суретпен бірге шықты. Ол "Шерлок Холмс қайтып келді" атты әңгімелер жинағына енді.
Кино және теледидар
Бұл әңгіме 1922 жылы Шерлок Холмс рөліне Эйл Норвуд, доктор Уотсон рөліне Хьюберт Уиллис, Джон Макфарлейн рөліне Сирил Реймонд, инспектор Хопкинс рөліне Тедди Арунделл тартылған "Столл" фильмдер сериясының бір бөлігі ретінде шығарылған қысқа үнсіз фильмге бейімделді. Джерри Бреттпен Гранаданың Шерлок Холмс телесериалы бірнеше ерекшеліктермен түпнұсқа әңгімеге адал болды. Адаптацияда Олдакер саяхатшыны өлтіріп, өртеп жібереді, ал кітапта ол қандай етті өртегенін мойындамайды. Миссис Макфарлейн күйеуі алыста болған емес, жақында жесір қалған. Уотсон Холмс емес, Корнелиусқа жасалған төлемдерді іздейді, соңында Лестрейд емес, Холмс Макфарлейнге оның сөздері оған қарсы қолданылуы мүмкін екенін ескертеді. "Элементардың" екінші маусымының бірінші эпизодында Холмс Норвуд Құрылысшысын Лондонда Лестрейдпен бірге жұмыс істеген іс ретінде еске алады.
Радио және аудиодрамалар
Радиода "Шерлок Холмс оқиғалары" сериясының бір бөлігі ретінде эфирге шықты. Эдит Мейзер эпизодты бейімдеп, 1931 жылғы 13 сәуірде Ричард Гордон Шерлок Холмс рөлінде, ал Ли Ловелл Доктор Уотсон рөлінде ойнады. Мейзер осы әңгімені американдық радио сериалы "Шерлок Холмстың жаңа оқиғалары" эпизоды ретінде де бейімдеді, онда Базил Ратбоун Холмс, ал Найджел Брюс Ватсон рөлінде болды, бұл эпизод 1940 жылғы 17 қарашада эфирге шықты. Феликс Фелтон бұл әңгімені BBC Home Service үшін 1952–1969 жылдар аралығындағы радиосериалға бейімдеді, онда Карлтон Хоббс Холмс, Норман Шелли Ватсон рөлінде ойнады, ал Фелтон инспектор Лестрейд, Джон Тернбулл Джонас Олдакер рөлінде болды. Бейімдеу 1954 жылғы 7 қазанда эфирге шықты. Оқиға "Норвуд құрылысшысының хикаясы" деген атаумен Джон Гилгуд Холмс және Ральф Ричардсон Ватсон рөлінде ойнаған радио бейімдеулер сериясында пайда болды. Эпизод 1954 жылғы 23 қарашада BBC Light Programme және 1955 жылғы 20 ақпанда NBC радиосында көрсетілді. Оқиғаға негізделген аудиодрама 1971 жылы LP пластинкасының бір жағында, Роберт Харди Холмс және Найджел Сток Ватсон рөлінде ойнаған бірнеше жазбаның бірі ретінде шықты. Оны Майкл Хардвик пен Молли Хардвик драмалық өңдеуге алып, сахналады. "Норвуд құрылысшысы" 1993 жылы Берт Кулес BBC Radio 4 үшін 1989–1998 жылдар аралығындағы радиосериалдың бөлігі ретінде бейімдеді, онда Клайв Меррисон Холмс, Майкл Уильямс Ватсон рөлінде ойнады. Онда Питер Саллис Джонас Олдакер, Дональд Джи инспектор Лестрейд, ал Дэвид Холт Джон Макфарлейн рөлінде болды. Онда Холмс, Тибетте саяхат еткендегі "өлімі" кезінде даңққа деген көзқарасын өзгерткендіктен, бастапқыда Уотсонға "басқа оқиғалар болмайды" деп мәлімдейді, бірақ Уотсон олардың істері туралы жазбаларын болашақта жариялау мүмкіндігі үшін сақтап беруі керек екенін айтады. Сонымен қатар, тұтқындалғаннан кейін Олдакер Холмс өлген деп сенгенін жасырады. Оқиға 2007 жылы америкалық радиошоу Imagination Theatre сериясының бөлігі ретінде "Шерлок Холмс классикалық оқиғалары" эпизоды ретінде бейімделді, онда Джон Патрик Лоури Холмс, Лоуренс Альберт Ватсон, ал Рик Мэй Лестрейд рөлінде ойнады.
Басқа медиа
Уишбон Мистериес романы "Естен кеткен батырлар" (1998) "Норвуд құрылысшысының оқиғасына" сілтеме жасайды.