Кіріспе

Кэндлвуд көлі – АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы Батыс Коннектикут штатының Фэрфилд және Личфилд округтерінде орналасқан, адам жасаған көл. 8,4 шаршы миль (22 км²) аумақты алып жатқан бұл көл Коннектикут штатындағы ең үлкен көл және Нью-Йорк метрополиясының ең үлкен көлі болып табылады. Көл Денбери қаласымен және Брукфилд, Нью-Фейрфилд, Нью-Милфорд және Шерман қалаларымен шектеседі.

Тұжырымдама

1926 жылдың 15 шілдесінде Коннектикут Лайт және Электр Компаниясының директорлар кеңесі АҚШ-та алғашқы ірі масштабты су сорғысымен жинақталатын электр стансасын құру жоспарын бекітті. Көлді құрып, оны Хаусатоник өзенінен сумен толтырып, содан кейін суды құбыр арқылы турбинаға жіберіп, электр энергиясын өндіруге болатын. Кэндлвуд көлі Нью-Милфордтағы Рокки өзенінің Хаусатоник өзенімен қосылған жерінен оңтүстікке қарай орналасқан гидроэлектрлік бөгеттің артында пайда болды. Ірі батарея сияқты, оның басты мақсаты – электр сұранысы төмен кезде суды сақтау, ал сұраныс жоғарылағанда оны электр энергиясын өндіру үшін пайдалану. Көктемде және жаздың түнгі уақытында өзеннің гидроэнергетикалық жүйесінен артық электр энергиясы көлге су соруға қолданылады. Желіге қосымша электр энергиясы қажет болғанда, әсіресе жаздың ортасы мен соңындағы ыстық күндері, су қайтадан өзенге жіберіледі. Электр энергиясы судың өзенге құйылуымен айналатын турбиналар арқылы өндіріледі, ал су сору процесі турбинаның қанаттарын кері айналдыру арқылы жүзеге асырылады.

Құрылыс

Алға қарай жылжыту туралы шешім қабылданғаннан кейін бірнеше апта ішінде 50 геодезиялық зерттеуші аңғарды барлауға кірісті, ал заңгерлер Америка революциясынан бұрын кейбір отбасылардың иелігіндегі жерді CL&P қолына беру туралы келісімдерді рәсімдеу үшін жалданып алынды. Коммуналдық шаруашылықтың жерді мәжбүрлеп сатып алу құқығы болғандықтан, кейбір шаруалар өз жерлерін 2356 долларға, 3000 долларға, 100 долларға сатты. Кейбір отбасылар сатудан бас тартқандықтан, олардың жерлері алынып, суға батырылды. Тұрғындар басқа жерге көшірілді, бірақ көптеген ғимараттар бұзылмай қалды, ал кейбір ауыл шаруашылығы құрал-жабдықтары артында қалды. Аңғар суға батқанға дейін жолдар бұзылмады. Көл салынған аумақтағы шағын зират жаңа жерге көшірілді. 1926 жылдың шілде айының соңынан бастап, шамамен 1400 адам Коннектикут штатының ең ірі су қоймасын құруға кірісті. Мэн және Канададан келген 500-ге жуық адам орманды қолмен кесіп, ағаштарды үлкен өрттерде жақты. Бірнеше бөгеттер салынды. Ең ірісі, аңғардың солтүстік жағында орналасқан, толыққаннан кейін 290 метр (952 фут) ені мен 30 метр (100 фут) биіктігіне ие болды. 1928 жылдың 25 ақпанында алғашқы су сору операциясы басталды, нәтижесінде Хоусатоник өзенінен су аңғарға құйылды. Инженерлер Рокки өзені мен оның салаларының аңғардың төрттен бір бөлігін толтыруды жоспарлаған, ал генераторлық станция Хоусатоник өзенінен қалған үштен бір бөлігін соруға тиіс болды. Аңғар тез суға толды; 1928 жылдың 29 қыркүйегінде су деңгейі теңіз деңгейінен 131 метр (429 фут) биіктікке жетті, соның нәтижесінде Кэндлвуд көлі құрылған болып есептелді. CL&P көлді және гидроэлектр станцияларын 1990 жылдардың соңында мемлекеттік электр энергетикасы саласын либерализациялау салдарынан 2006 жылдың маусым айында 9 миллион долларға сатылғанға дейін иеленді және басқарды. Қазіргі уақытта көл мен генераторлық станция FirstLight Power Resources компаниясына тиесілі.

Демалыс

Кэндлвуд көлі танымал туристік орын, және бұл аймақта Нью-Йорк қаласының көптеген тұрғындарының екінші үйлері орналасқан. Көлде жыл бойы демалыспен айналысуға болады, бірақ туристер көбінесе жаз айларында жүзу, балық аулау, қайықпен саяхаттау және гольф ойнау үшін келеді. Оның шамамен 97 шақырымдық жағалау бойында туристік курорттар мен демалыс орындары, оның ішінде гольф алаңдары, жағажайлар және кемежайлар бар. Көлдегі қайықтардың жылдамдығы күндіз шектеледі, ал түнгі уақытта күн батқаннан кейін жарты сағаттан күн шығар алдындағы жарты сағатқа дейін жылдамдық шектеледі. Электр энергиясы компаниясы қауіпті деп белгілеген жағалаудың, кемежайдың, тоқтаған кемелердің және басқа да орындардың 30 метр радиусынан жылдамдық шектеуі қолданылады. Көлге гидросамолеттердің де қонуына рұқсат етіледі. Көлдің көп бөлігінде тереңдігі шамамен 12 метрді құрайды, ал кейбір жерлері 24 метрге жетеді. Су астында жүзушілер көл құрылғанға дейінгі кезеңдегі ғимараттарды зерттей алады, су асты жолдарымен қадам басып, түрлі артефакттарды таба алады. Су астынан табылған ең қызықты заттардың қатарында Model T автомобильдері, көлге құлаған шағын ұшақтардың қирандылары және көпірлер бар.

Қоршаған ортаны қорғау

Көлдің жағалаудың шалғынды бөліктерінде су өсімі мен еуразиялық мильфойлдің өсуімен үнемі проблема бар. Қайықтардың тұнбасын көтеру және су өсімдіктері мен балдырлардың тудырған мәселесі салдарынан көлдегі көріну қашықтығы шектеулі. Көл деңгейі қыс айларында өсімдіктерді тоңдыру үшін әдетте 3,05 метрге төмендетіледі. Оларды баржалардағы механикалық кескіштермен кесуға әрекеттер жасалды, бірақ нәтижесі шектеулі болды. Су өсімдіктерімен күресу үшін әртүрлі химиялық және биологиялық әдістер қарастырылды, сынақтан өтті және/немесе қолданылды. 2006 жылдың желтоқсан айында Коннектикут штатының Қоршаған ортаны қорғау департаменті АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің өкілдерімен бірлесіп, Кэндлвуд көлін су өсімі мен балдырлар мәселесі үшін органикалық фосфатпен өңдеді. 2008 және 2010 жылдары шөп жейтін мырыштар сынақтан өтті, ал 2015 жылы шөп жейтін сазан балықтары енгізілді. 2016 жылдың қазан айында Рокки өзенінің электр стансасында алғаш рет зебра мидиялары табылды, бұл зиянды жат түрлердің көлге енуі мүмкін деген алаңдаушылықты күшейтті.

Тарих

Бір кішкентай ауыл, Иерусалим, көтеріліп жатқан судың астында қалды. Көл толуы аяқталмас бұрын, оның Нью-Йорк қаласынан саяхатшыларды жазғы демалысқа тартатыны анық болды. Болашақта жағалауға айналатын жердің бағасы гектарына 1000 долларға дейін өсті; жазғы құрылыстар дерлік бірден пайда болды. Бұл көлге Дэнбери көлі деген ат берілмек болғанмен, жаңа су қоймасы атын Нью-Милфордтың Кэндлвуд тауынан алды, ол Кэндлвуд ағашынан (Pinus rigida) аталған, ал оның жас түктері кейде ерте қоныс аударушылар шам ретінде пайдаланған.