Кіріспе

Lupus антикоагулянты – жасуша мембранасымен байланысты фосфолипидтер мен ақуыздарға байланысатын иммуноглобулин. Оның атауы толыққанды дұрыс емес, себебі ол шын мәнінде in vivo протромботикалық антидене. Атауы олардың in vitro қасиеттерінен туындайды, өйткені бұл антиденелер белсенді жартылай тромбопластиндік уақыт (aPTT) сияқты зертханалық тесттерде коагуляция уақытын ұзартады. Зерттеушілер бұл антиденелер in vitro коагуляцияны іске қосу үшін қолданылатын фосфолипидтерге кедергі келтіреді деп болжайды. In vivo антиденелер тромбоцит мембранасының фосфолипидтерімен өзара әрекеттеседі деп саналады, бұл тромбоциттердің жабысуын және жиналуын күшейтеді, соның нәтижесінде in vivo протромботикалық қасиеттері пайда болады. Бұл жағдайды алғаш рет 1952 жылы гематолог К. Локард Конли сипаттаған.

Сынау үшін көрсетілімдер

Люпусқа қарсы антикоагулянтты тексерудің негізгі себебі – антифосфолипидтік синдромға күдік тууы, оның басты белгілері – артериялар мен веналардағы қан ұюы (тромбоз), сондай-ақ жүктілік кезіндегі асқынулар, мысалы, түсік, өлі туу, мерзімінен бұрын босану және ауыр преэклампсия. Антифосфолипидтік синдромға күдік болғанда, люпусқа қарсы антикоагулянт әдетте антиаполипопротеин антиденелерімен және антикардиолипин антиденелерімен бірге тексеріледі. Диагностикалық критерийлерде бір клиникалық оқиға (мысалы, тромбоз немесе жүктілік асқынуы) және кемінде үш ай аралығында кемінде бір антиденені анықтаған екі оң қан сынағының нәтижелері болуы керек. Сонымен қатар, түсіндіруге болмайтын ұзартылған aPTT тестісі люпусқа қарсы антикоагулянтты тексеруге себеп болуы мүмкін. Ұзартылған aPTT-нің алғашқы зерттеуінде әдетте араластыру сынағы қолданылады. Араластыру сынағында пациенттің плазмасы қалыпты плазмамен араластырылады және қан ұюы қайта бағаланады. Егер люпусқа қарсы антикоагулянт сияқты ұюды тежейтін фактор болса, онда бұл фактор қалыпты плазмамен өзара әрекеттеседі және ұю уақыты әдетте қалыпты емес болып қалады. Бірақ, егер аралас плазманың ұю уақыты қалыпты деңгейге жақындаса, онда люпусқа қарсы антикоагулянт болу ықтималдығы төмендейді, оның орнына ұю факторларының жеткіліксіз мөлшері болуы мүмкін (яғни, қалыпты плазмамен толықтырылады). Араластыру сынағының нәтижесі түзетілген жағдайда, көбінесе қалыпты плазманың төмен дозасы қолданылады, мысалы, 4:1 араласмасы (қалыпты плазмаға қарағанда 4 есе көп пациент плазмасы), себебі кейбір зерттеулер бұл әдіс 1:1 араласмасына жеткілікті әсер ете алмайтын әлсіз люпусқа қарсы антикоагулянтты анықтау үшін сезімтал екенін көрсетеді. Дегенмен, люпусқа қарсы антикоагулянты бар пациенттердің шамамен 60% ғана ұзартылған aPTT және аралас aPTT нәтижелерін көрсетеді, сондықтан антифосфолипидтік синдромға күдік болғанда бұл тестті жалғыз қолдану жеткіліксіз. Сондықтан, күдік жоғары болған жағдайда, люпусқа қарсы антикоагулянтты анықтау және/немесе араластыру сынағының нәтижесіндегі бұзықтың себебі ретінде анықтау үшін әдетте келесі тесттердің бірі немесе бірнешеуі жүргізіледі: Фосфолипидтерге сезімтал функционалдық ұю тестілері, мысалы, сұйылтылған Расселдің иесінің уы уақыты немесе каолин ұю уақыты. Қосымша растау үшін, артық фосфолипидтер қосылған екінші тест ұзартуды түзетуі мүмкін (концептуалды түрде "фосфолипидтік бейтараптандыру" деп аталады), бұл люпусқа қарсы антикоагулянт диагнозын растайды. Люпусқа сезімтал aPTT, оның көптеген түрлері бар, бірақ олардың ортақ ерекшелігі – қалыпты aPTT-ге қарағанда люпусқа қарсы антикоагулянттың қатысуында ұзаруға бейімділігі жоғары. Гексагональ (II) фазалық фосфолипидтік бейтараптандыру, онда бұл фосфолипидтер люпусқа қарсы антикоагулянтты бейтараптандырады, сондықтан оны қосудан кейін aPTT-нің қалыпқа келуі люпусқа қарсы антикоагулянттың бар екенін көрсетеді.

Емдеу

Люпусқа қарсы антикоагулянтты емдеу көбінесе аяқ-қолдағы флебит немесе дуралдық синус веналарының тромбозы сияқты құжатталған тромбоз болған жағдайда жүргізіледі. Егер пациентте жақсы құжатталған (яғни, кем дегенде екі рет анықталған) люпусқа қарсы антикоагулянт және тромбоз тарихы болса, олар антикоагулянттармен ұзақ мерзімді емдеуге үміткер деп есептелуі керек. Тромбоз тарихы жоқ және люпусқа қарсы антикоагулянты бар пациенттерді бақылау қажет. Қазіргі деректер антифосфолипидтік антиденесі бар пациенттерде тромбоз қайталану қаупінің артуын көрсетеді, антидене серологиялық немесе функционалдық тесттер арқылы өлшенгеніне қарамастан. Саппоро критерийлері антифосфолипидтік антидене синдромын диагностикалау үшін серологиялық және функционалдық тесттердің екеуі де оң болуын талап етеді. Люпусқа қарсы антикоагулянт бар пациенттерде түсік жиірек болуы мүмкін. Кейбір түсіктерді аспирин мен фракцияланбаған гепарин қолдану арқылы болдырмауға болады. Кокран жүйелі шолулар базасы осы мәселені тереңірек түсінуге көмектеседі. Тромбозды антикоагулянттармен (LMWH және варфарин) емдеу жүргізіледі.