Кіріспе

Австралиялық жазушы, американдық журналист және жазушы Этель Тернер (24 қаңтар 1870 – 8 сәуір 1958) – Англияда туған австралиялық романист және балалар әдебиетінің авторы.

Өмір

Ол Англияның Донкастер қаласында Этель Мэри Бервелл болып дүниеге келді. Әкесі екі жасында қайтыс болғандықтан, анасы Сара Джейн Бервелл екі қызымен (Этель және Лилиан) қалды. Бір жылдан кейін Сара Джейн өзінен 20 жас үлкен Генри Тернерге үйленді, ол өзінің алты баласы болған. Сара Джейн мен Генридің Роза есімді қызы дүниеге келді. Генри Тернер күтпеген жерден қайтыс болып, Сара Джейн тоғыз баламен және аз кіріспен қалды. 1879 жылы Сара Джейн Этель, Лилиан және Розамен бірге Австралияға көшіп келді; келесі екі жылдың ішінде ол Чарльз Коупқа үйленді және оның ұлы Рексті дүниеге әкелді. Этель Тернер Паддингтон, Жаңа Оңтүстік Уэльс мемлекеттік мектебінде және Сидней қыздар гимназиясында білім алды – ол мектептің алғашқы отыз жеті оқушысының бірі болған. Ол өзінің жазушылық жолын он сегіз жасында бастады, әпкесі Лилианмен бірге жастарға арналған «Парфенон» журналын құрды. «Дэйм Дурден» псевдонимімен ол «Illustrated Sydney News» және кейіннен «Australian Town and Country Journal» газеттерінде балаларға арналған рубрикалар жазды. 1891 жылы отбасы Инглвудқа (қазіргі Вудлендс) көшіп келді, ол Линдфилдте, қазіргі Килларада орналасқан үлкен үй болды және сол кезде қаладан алыс еді. Вудлендс әлі күнге дейін Верона даңғылында тұр және осы жерде ол «Жеті кішкентай австралиялық» романын жазды. 1896 жылы Этель заңгер Герберт Керлиске тұрмысқа шықты. Мосман қаласында тұрғаннан кейін, олар Миддл-Харборға қарап тұратын үй салды. «Авенел» деген үй Этель Тернердің өмірінің соңына дейін болған жері болды. Ол туберкулезден 28 жыл бұрын қайтыс болған қызы Жан Курлизден ұзақ өмір сүрді. Жан да балалар кітаптарының авторы болған, бірақ анасы сияқты танымал болмады. Жанның туындыларына «Ешқашан теңізге шықпаған кеме», «Суға батып бара жатқан лабиринт» және «Жағалаудың ар жағы» (1923) кіреді. Оның ұлы Адриан заңгер, Екінші дүниежүзілік соғыста капитан, Чанги және Тай-Бирма теміржолындағы тұтқын, кейін судья болды. Этель Тернер 1958 жылдың 8 сәуірінде Мосманда 85 жасында қайтыс болды. Ол Сиднейдің солтүстігіндегі Маккуари Паркі зиратында жерленген.

Мансап

Оның ең танымал шығармасы – оның алғашқы романы «Жеті шағын австралиялық» (1894), ол австралиялық балалар әдебиетінің классикасы деп есептеледі және Австралияда да, шетелде де бірден үлкен сұранысқа ие болды. Бұл кітап Австралияда өсіп келе жатқан жеті балалы отбасы туралы. Кітап, сондай-ақ оның жалғастары «Misrule отбасы» (1895) және «Кішкентай ана Мег» (1902) 1880-ші жылдардағы Австралиядағы Вулкотт отбасының, әсіресе оның жеті ойшаң және тәуелсіз балаларының өмірін көрсетеді. «Жеті шағын австралиялық» романына қосымша, «Джуди мен Панч» 1928 жылы жарық көрді. Өгей әкесі сияқты, капитан Вулкоттың кейіпкері де алты баласы бар жесір болған. Кітап 1939 жылы Австралияда толық метражды фильмге, ал 1953 жылы Ұлыбританияда телесериалға түсірілді. 1973 жылы Австралия хабар тарату корпорациясы 10 бөлімді телесериал жасады. Тернер балаларға арналған көптеген кітаптар, әңгімелер мен өлеңдер жазды. «Үш кішкентай қыз» (1900) – оның отбасының Англиядан Австралияның Сидней қаласына көшіп келуі туралы жеке басынан өткен оқиғаларға негізделген роман. Тернер қырықтан астам роман жазды. Олардың кейбіреулері Вулкотт отбасы туралы болса, ал кейбіреулері, мысалы, «Коб» туралы кітаптары тізбектей жарияланды, ал қалғандары жеке туындылар болды. Ол жазған балалардың барлығы да оқиғаға құмар, тәуелсіз мінезді еді. Олар жиі қиын жағдайларға түсіп, көбінесе ересектердің көмегінсіз олардан шығып кететін.

Марапаттар мен құрметтер

Тернер бірнеше беделді әдеби сыйлықтармен марапатталды және Австралияның ең көп сүйетін авторларының бірі саналады. Ол Австралия әйелдерінің тізіліміне енгізілген. Жаңа Оңтүстік Уэльс премьерінің әдеби сыйлығы аясында жыл сайын Етель Тернер сыйлығы жас өспірімдер әдебиеті үшін табыс етіледі. Канберра қаласының Гарран ауданындағы Керлвис Айғазы оның және оның күйеуінің құрметіне аталған. 2020 жылы Сидней паромдары желісіндегі өзен класындағы паромға оның есімі берілді.

Қысқа әңгімелері

"Аргози" журналында 1931 жылдың шілде айында "Көкжиекті кеңейту" атты туынды жарияланды. "Өлім сапары" деген қысқа әңгіме 1936 жылы Ангус пен Робертсон баспасынан шыққан "Қылмыс пирогы" атты детективтік антологиясына енді.