Кіріспе

Британдық педиатриялық эндокринолог (1920–2010)

Джеймс Морильян Таннер (1 тамыз 1920 – 11 тамыз 2010) – британдық педиатриялық эндокринолог, ең белгілісі жасөспірім кезеңдегі жыныстық даму сатыларын өлшейтін Таннер шкаласын жасағандығымен танымал. Ол Лондон университетінің Балалар денсаулығы институтының зейнеткер профессор болды.

Өмірбаян

Таннер 1920 жылғы 1 тамызда Ұлыбританияның Суррей графтығындағы Камберли қаласында дүниеге келді. Ол Марлборо колледжінде және Англияның оңтүстік-батысындағы университет колледжінде білім алды. Әкесі британ армиясындағы әскери қызметкер болғандықтан, ол жастығынан отбасымен бірге көп саяхаттар жасады. Таннер – 1940 жылғы Лондонда өтетін жазғы Олимпиада ойындарына қатысуға мүмкіндігі болған, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін олар тоқтатылған, жоғары деңгейдегі кедергілерден өтетін спортшы еді. Соғыстың басында ағасы қаза болғаннан кейін, әкесінің қадамын басып, әскери қызметке бармай, дәрігер болуды шешті. Таннер 1948 жылдан бастап Харпендендегі жетімдер үйінде британ үкіметі бастаған зерттеуді қадағалады. Зерттеу бастапқыда балалардағы нашар тамақтанудың әсерін зерттеу үшін жоспарланған болса, Таннер бірнеше жыл бойы зерттеуге қатысқан балалардың өсуін тіркеп, суретке түсірді, нәтижесінде жасөсперіндердегі жыныстық жетілуді, мүшелердің мөлшері және ұялы шаштың мөлшері сияқты объективті өлшенетін сипаттамаларға негізделген Таннер шкаласын жасады. Өзінің зерттеулеріне сүйене отырып, Таннер баланың ересек шақтағы бойының 90% генетикалық факторларға байланысты екенін, бірақ мыңдаған балаларды зерттегенде ортаның маңызды фактор екенін атап өтті. Ірі популяциялардың өсу ерекшеліктерін зерттеу арқылы Таннер қоғамдағы ересектердің бойы туралы жиналған мәліметтердің, қоғамның жастарды қалай тәрбиелейтінінің көрсеткіші екенін тұжырымдады.