Кіріспе
Риги (немесе Риги тауы; сондай-ақ Таулар патшайымы деп аталады) – Альп тауларының тау массиві, Орталық Швейцарияда орналасқан. Бүкіл массив үш түрлі су қоймасымен – Люцерн көлі, Цуг көлі және Лауэрц көлімен көтерілген. Бұл массив Швейцар Альпі тауларында орналасқан және Швиц және Люцерн кантондары арасында бөлінген, бірақ негізгі шыңы, Риги Кульм, теңіз деңгейінен 1797 метр биіктікте Швиц кантонында жатыр. 1816 жылы салынған Риги Кульм қонақ үйі шыңда орналасқан. Риги Кульм және басқа да аймақтар, мысалы Риги Кальтбад курорты, Еуропаның ең көне тау теміржолдары – Риги теміржолдарымен қамтамасыз етілген. Аймақтың барлық бөлігінде қыс айларында шаңғы тебу немесе сырғанау, ал жаз айларында жаяу серуендеу сияқты көптеген мүмкіндіктер бар.
The Rigi (or Mount Rigi; also known as Queen of the Mountains) is a mountain massif of the Alps, located in Central Switzerland. The whole massif is almost entirely surrounded by the water of three different bodies of water: Lake Lucerne, Lake Zug and Lake Lauerz. The range is in the Schwyzer Alps, and is split between the cantons of Schwyz and Lucerne, although the main summit, named Rigi Kulm, at 1,797 meters above sea level, lies within the canton of Schwyz. The Rigi Kulm Hotel, established in 1816, is located on the summit. The Rigi Kulm and other areas, such as the resort of Rigi Kaltbad, are served by Europe's oldest mountain railways, the Rigi Railways. The whole area offers many activities such as skiing or sledging in the winter, and hiking in the summer.
Этимология
Риги атауы швейцариялық көне жоғары неміс тілінен *rigî "көлденең қабаттасу, жолақ, белдеу" сөзінен шыққан, OHG rîhan "айналдыру; жиыру, жіп", сондай-ақ OHG rîga "қатар, жолақ, ойыс" сөздерімен байланысты, тауды батыстан шығысқа қарай айналаған көлденең тау тізбектері мен шөп жолақтарынан кейін пайда болған. Бұл атау алғаш рет 1350 жылы Ригинун деп жазылған. Альбрехт фон Бонстеттен (1479) бұл атауды Regina montium "таулардың патшайымы" деп түсіндірді, бірақ Rigena-ны да балама түр ретінде келтіреді. Бонстеттеннің Реджина ретіндегі түсіндіруі 17 ғасырда зор ықпалға ие болды және 18 ғасырдағы саяхаттар сипаттамаларында да қайталанды. Карл Зай (Goldau und seine Gegend, 1807) бұл латинизацияны сынға алып, оның орнына mons rigidus нұсқасын ұсынды. Кейін, 19 ғасырда көптеген авторлар атаудың шығу тегі ретінде rigidus немесе regina деп жазды. Бұл екі мүмкіндік атаудың грамматикалық жынысының еркек және әйел арасында ауысуын түсіндіру үшін де келтірілді. Брандстеттер (Die Rigi, 1914) соңында бұл түсіндірулерді жоққа шығарды және атаудың көне жоғары неміс тіліндегі rîga сөзінен (содан қазіргі неміс тіліндегі Reihe, Reigen; ағылшын тіліндегі row сөзімен туыс) пайда болғанын анықтады.
Демалыс
Риги тауы шамамен кең аумақты демалыс және спортпен айналысуға мүмкіндік береді, онда жақсы күтілген жаяу жолдары мен тау жолдары бар. Саялап жүргендер әртүрлі белгіленген нүктелерден панорамалық көріністерді тамашалай алады. Жаяу жолдарының жанында көптеген қоғамдық шашылық орындары да орналасқан. Риги қысқы спорт түрлерімен және басқа да қысқы демалыспен айналысатын адамдар үшін де танымал мақсатты жер.
Риги өсіруде
Риги көптеген көркем туындыларда, суреттер мен әдеби басылымдарда бейнеленген. Ригидің ең танымал суреттері, әлдебір Дж. М. В. Тернердің "Көк Риги", "Күн шығысы" сериясы болса керек, олардың бірнешеуі Лондонның Тейт Британия өнер галереясының қорында сақталады. Марк Твен 1870-ші жылдардың соңында Орталық Еуропаға сапар жасағанда Ригиге де келді және өзінің "Шетелдегі серуенші" кітабының 28-ші тарауында саяхаты туралы жазды. Абрахам Каханның "Дэвид Левинскидің өрлеуі" (1917) романында Риги Кульм деп аталатын Кэтскиллдегі демалыс орны туралы айтылады. Жаңа Зеландияның Веллингтон қаласындағы Риги тауынан төмен қарай созылған жол осы таудың құрметіне аталған және көп жыл бойы дилижанстардың басты жолы болды. 1868 жылдың 9 шілдесінде Швейцария бойынша үш апталық саяхаты барысында Джерард Манли Хопкинс Риги массивінің ең биік нүктесі – Риги Кульмға көтерілді: "Люцерннен кемемен Кюсснахтқа, содан Иммензееге дейін, одан Цуг көлі арқылы кемемен Артқа, ал содан Ригиге дейін".
Геология
Геологиялық тұрғыдан алғанда, Риги Альп тауларының құрамына кірмейді, оның орнына Швейцария үстіртіне жатады. Ол көбінесе молассадан және басқа конгломераттардан тұрады, Альп тауларының Бюнднер сланеці мен флишінен өзгеше.