Кіріспе

Эритроплакия – шырышты қабаттағы кез келген эригематоздық (қызыл) аймақты сипаттайтын клиникалық термин, оны басқа патологияға жатқызу мүмкін емес. Эритроплазия терминін Луи Квейрат енгізген, ол еркектердің жыныс мүшесіндегі қатерлі алдынғы сатыдағы қызыл зақымды сипаттау үшін қолданған. Осыдан Квейраттың эритроплазиясы деген термин туындады. Контекстке байланысты, бұл термин жыныс мүшесінің басында (құрсау) немесе кілегей қабығында қызыл дақ түрінде көрінетін карцинома ин ситуға қатысты болуы мүмкін, немесе басқа шырышты қабаттардағы немесе өтпелі аймақтардағы эритроплазияның синонимі ретінде қолданылуы мүмкін. Ол көбінесе еркектердің жыныс мүшесінің басына (құрсауына) әсер етеді, бірақ сирек жағдайларда көмейдің шырышты қабатында да кездесуі мүмкін. Эритроплакия – ақ дақтарды сипаттайтын лейкоплакия терминіне ұқсас. Бұлар – ауыздағы қатерлі өзгеріске ұшырау мүмкіндігі бар зақымданудың дәстүрлі түрде қабылданған екі түрі. Егер зақымдануда қызыл және ақ аймақтар болса, онда «тақтайланған лейкоплакия» немесе «эиртролейкоплакия» термині қолданылады. Ауыз қуысындағы эритроплакия лейкоплакиядан гөрі сирек кездеседі, бірақ эритроплакияда дисплазия немесе карцинома ин ситу болуы және соңында инвазивті жасырақты ұялы карциномаға (ауыз қатерлі ісігінің бір түрі) айналу қаупі әлдеқайда жоғары. Жыныс мүшелерінің кілегей қабығындағы эритроплакия көбінесе Квейраттың эритроплазиясы деп аталады. Ауызда эритроплакия ең көп кездесетін жерлер – тілдің астыңғы беті, букалды вестибюль, тіл және жұмсақ таңдай. Ол анық шекаралары бар қызыл макула немесе жалақша түрінде көрінеді. Текстурасы жұмсақ және жағымды сипатталады. Эритроплакиямен бірге лейкоплакияның іргелес аймағы да табылуы мүмкін. Эритроплазия көмейдің кілегей қабатында да пайда болуы мүмкін. Көбінесе 65-74 жас арасындағы ересек еркектерде кездеседі. Ол көбінесе темекі шегумен байланысты. Алкоголь және темекі қолдану қауіпті факторлар ретінде сипатталған.

Ауыздағы қызыл зақымданудың дифференциалдық диагнозы

Эритроплакия диагнозын қою алдында, осыған ұқсас көптеген басқа да жағдайларды жоққа шығару қажет (кестеге қараңыз). Кейде, зақым өздігінен жоғалып кеткенін немесе басқа себеп табылғандығын анықтау үшін диагноз қою екі аптаға дейін кешіктірілуі мүмкін. Эритроплакия көбінесе дисплазиямен байланысты, сондықтан ол қатерлі ісікке айналуы мүмкін жағдай.

Биопсия

Микроскопиялық тұрғыдан алғанда, 90% жағдайдың ішінде ауыр эпителиялық дисплазия, карцинома in situ немесе инвазивті жалпақ клеткалы карцинома көрінеді. Кератин өндірілуі тоқтатылған және эпителий жасушаларының саны азайған. Тіндік құрылымдардың астындағы қан тамырлары жасырылмағандықтан, эритроплакия клиникалық тексеру кезінде қызыл түспен көрінеді.

Емдеу

Емдеуге зақымның биопсиясы кіреді, осы арқылы дисплазияның дәрежесі анықталады. Биопсия нәтижелеріндегі гистопатологиялық зерттеуге байланысты кейде зақымның толыққанды хирургиялық жолмен алынып тасталуы ұсынылады. Мұндай жағдайларда да эритроплакияның қайталануы жиі болады, сондықтан ұзақ мерзімді бақылау қажет.

Тарих

1911 жылы француз дерматологы Луи Кьюрат пенис басының жарқын қызыл, жылтыраған, зығырлы және қатерлі ісікке дейінгі жағдайды анық сипаттады. Бұл термин ағылшын тілінде эритроплакия деп аталды. Эритроплакия термині алғаш рет ауыздағы қызыл зақымдарды сипаттау үшін қашан қолданылғаны белгісіз.