Постпозитивизм: ғылыми зерттеулердегі метатеориялық көзқарас
Postpositivism
Постпозитивизм: ғылыми зерттеулердегі метатеориялық көзқарас. Объективтілікке қарамастан, зерттеушінің құндылықтары мен теориялары нәтижеге әсер етеді. Парадигмалық өзгерістер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ғылыми зерттеуге қатысты метатеориялық ұстаным, оның нақты қолданыстарының бірі.
Metatheoretical stance on scientific inquiry
one of its specific applications
Постпозитивизм немесе постэмпиризм – позитивизмді сынға алып, түзетуге бағытталған және философия, әлеуметтік ғылымдар мен ғылыми зерттеудің түрлі модельдеріндегі теориялар мен тәжірибеге әсер еткен метатеориялық ұстаным. Позитивистер зерттеуші мен зерттелген нысан (немесе объект) арасындағы тәуелсіздікке баса мән берсе, постпозитивистер зерттеушінің теориялары, гипотезалары, алдыңғы білімі және құндылықтары бақылауларға әсер етуі мүмкін деп санайды. Постпозитивистер ықпалдың ықтимал әсерлерін мойындау арқылы объективтілікке қол жеткізуге тырысады.
Postpositivism or postempiricism is a metatheoretical stance that critiques and amends positivism and has impacted theories and practices across philosophy, social sciences, and various models of scientific inquiry. While positivists emphasize independence between the researcher and the researched person (or object), postpositivists argue that theories, hypotheses, background knowledge and values of the researcher can influence what is observed. Postpositivists pursue objectivity by recognizing the possible effects of biases.
Эпистемология
Постпозитивистер адам білімінің объективті жеке тұлғаның алдын ала жасалған бағалауларына емес, негізделгенін санайды. Кунның парадигмалық өзгерістер туралы идеясы логикалық позитивизмді одан да кеңінен сынға алады, бұл тек жеке теориялар ғана емес, дәлелдерге жауап ретінде кейде өзгеруі тиіс тұтас көзқарастар екенін көрсетеді.
Postpositivists believe that human knowledge is based not on a priori assessments from an objective individual, Kuhn's idea of paradigm shifts offers a broader critique of logical positivism, arguing that it is not simply individual theories but whole worldviews that must occasionally shift in response to evidence.
Поститивистік теорияның құрылымы
Роберт Дубин постпозитивистік теорияның негізгі құрамдас бөліктерін негізгі "элементтер" немесе идеялар мен қызығушылық тудыратын тақырыптар, элементтер арасындағы "өзара әрекеттесу заңдары" және теорияның "шегі" сипаттамасынан құралған деп сипаттайды. Постпозитивистік теорияға сондай-ақ теорияны байқалатын құбылыстармен байланыстыратын және ғылыми әдіспен тексерілетін "эмпирикалық көрсеткіштер" мен гипотезалар да кіреді. Томас Кунның пікірінше, постпозитивистік теорияны "дәл", "үйлесімді", "кең көлемді", "қарқынды" және "жемісті" екендігіне қарай бағалауға болады.
Robert Dubin describes the basic components of a postpositivist theory as being composed of basic "units" or ideas and topics of interest, "laws of interactions" among the units, and a description of the "boundaries" for the theory. A postpositivist theory also includes "empirical indicators" to connect the theory to observable phenomena, and hypotheses that are testable using the scientific method. According to Thomas Kuhn, a postpositivist theory can be assessed on the basis of whether it is "accurate", "consistent", "has broad scope", "parsimonious", and "fruitful".