Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Көшбасшыдан қайтқан бояу сатушының оқиғасы" (1926), британдық жазушы сэр Артур Конан Дойл жазған 56 Шерлок Холмс әңгімесінің бірі, "Шерлок Холмс істер жинағы" жинағына енген 12 әңгімеден бірі.
"The Adventure of the Retired Colourman" (1926), one of the 56 Sherlock Holmes short stories written by British author Sir Arthur Conan Doyle, is one of 12 stories in the cycle collected as The Case Book of Sherlock Holmes.
Сюжет
Шерлок Холмс Льюишемде тұратын зейнеткер сурет салу құралдары сатушысы Джозия Амберлидің жас әйелінің жоғалып кеткенін анықтау үшін жалданады. Ол көршісі доктор Рэй Эрнестпен бірге көп сомадағы ақша мен құнды қағаздарды алып кеткен. Амберли олардың екеуінің ізін табуды қалайды. Холмс қазірдің өзінде басқа бір іспен айналысып жатыр, сондықтан доктор Ватсонды Льюишемге жіберіп, мүмкіндігінше бақылау жасауды тапсырады, бірақ Ватсон бұл Холмсқа жататын мәселе екенін жақсы біледі. Ол Амберлидің үйін бояп жатқанын байқайды, бұл сәл қызық көрінеді. Ол тіпті Амберлидің әйелінің пайдаланбаған театр билетін көреді; ол және оның жары жоғалып кеткен, ал Амберли әйелінің бас ауруына шағымданғаннан кейін ғана театрға жалғыз барған. Ватсон орын нөмірін жазып алады. Ватсон сондай-ақ Амберлидің әйелі құнды заттарды алып кеткен сақтау бөлмесін көреді. Оның жеке кілті болған. Көшеде әскери киімдегі адамды кездестіреді, кейін ол 221B Бейкер көшесіне қайтып келе жатып Блэкхит станциясында пойызға үдеп бара жатқанын көреді. Холмс оның сипаттамасын таниды; ол детективтер арасындағы қарсыласы Баркер екенін анықтайды. Кейін Рей Эрнесттің отбасы жоғалған дәрігерді табу үшін оны жалдаған екені белгілі болады. Амберли туралы тағы бірнеше мәлімет анықталады. Ол ашкөз және сондықтан қызғанышпен қараушы адам. Ол әуесқой шахматшы (Эрнест те солай, осылай танысқан), бұл Холмсқа оның да ашкөз ойлы екенін көрсетеді. Холмс күдіктенеді және Ватсон мен Амберлиді Эссек графтығындағы Фринтон қаласына жақын орналасқан Кіші Пурлингтон деген шалғай ауылға бекер жібереді, Амберлиді жолдан шығарып, Холмс үйіне кіріп тексеру үшін уақыт беру мақсатында. Оны Баркер "ұстап алады", бірақ олар бірлесіп жұмыс істеуге келіседі. Олар қорытындыға келеді, содан кейін Холмс Амберлиге "Денелермен не істедің?" деген драматикалық сұрақ қояды. Холмс Амберлиді улап, оның у талғамын ішуіне кедергі келтіреді. Амберлидің кінәлі екені анық. Холмс осы тұжырымға қалай келгенін түсіндіреді. Амберлидің кінәсіздік алғысы Холмс оның Хеймаркет театрындағы орындығы сол түні бос болғанын, орын нөмірі Ватсон көрген билеттен анықталғанын анықтағанда құлайды. Сонымен қатар, сурет те маңызды болды. Холмс оның иіс жасыру үшін салынғанын түсінді, және ол көп ұзамай оның не екенін анықтады: газ. Ол сақтау бөлмесіне келіп, сыртында краны бар газ құбырын табады. Амберли әйелі мен оның жарына (доктор Эрнест сондай екенін сенген) сақтау бөлмесіне шақырып, оларды құлыптап, қызғаныштан газды қосып өлтірген. Ол жай ғана "ұрланған" құнды заттарды бір жерге жасырған. Жәбірленушілердің бірі өшпес қарындашпен "Біз біз" деп жазған, мүмкін "Бізді өлтірді" деп жазғысы келген болар. Амберли бұны байқамаған сияқты, Холмсты "таза мақтаныш үшін" жалдаған, ешкім оны таба алмайды деп сенген. Мәйіттер бақтағы ескі құдықтан табылды, олар иттер үйінің астында жасырылған, Холмс полицияға іздеуді ұсынған жерде. Холмс Амберлидің психикалық жағдайына байланысты оның жазаға тартылмастан, Бродмурға жіберілетінін сендіреді.
Sherlock Holmes is hired by a retired art supply dealer from Lewisham, Josiah Amberley, to look into his young wife's disappearance. She has left with a neighbour, Dr Ray Ernest, taking a sizeable quantity of cash and securities. Amberley wants the two tracked down. Holmes is too busy with another case at the moment, so he sends Dr Watson to Lewisham to observe what he can, although Watson is keenly aware that this is more Holmes's province. He does his best, observing that Amberley is busy painting his house, which seems a bit odd. He even sees Amberley's wife's unused theatre ticket; she and her young man disappeared while Amberley went to the theatre alone after his wife complained of a headache. Watson notes the seat number. Watson also sees Amberley's strongroom from which his wife had taken the valuables. She, apparently, had a key of her own. He meets a lounger with a rather military appearance in the street, and later observes him running to catch the train at Blackheath Station as he is returning to 221B Baker Street. Holmes recognises the description; it is his rival in detection, Barker. It later turns out that Ray Ernest's family has hired him to find the missing doctor. A number of other things about Amberley are obvious. He is a miser, and as such is quite a jealous man. He is an avid chess player (indeed, so is Ernest, which is how they became acquainted), suggesting to Holmes that he also has a scheming mind. Holmes suspects something, and so sends Watson and Amberley on a fool's errand to the remote village of Little Purlington, near Frinton in Essex, just to keep Amberley out of the way while Holmes breaks into his house to investigate it. He is "caught" by Barker, but they decide to work together. They reach a conclusion, and later Holmes confronts Amberley with the dramatic question "What did you do with the bodies?" Holmes manhandles Amberley just in time to stop him taking a poison pill. Amberley is obviously guilty. Holmes explains how he reached his conclusion. Amberley's alibi fell apart when Holmes discovered that his seat at the Haymarket Theatre had not been occupied on the night in question, its number deduced from the ticket that Watson had seen. Also, the painting was a clue. Holmes realised that it was being done to mask a smell, and he soon discovered what that was: gas. He found a gas pipe leading into the strongroom with a tap outside. Amberley had lured his wife and her lover—for so he had believed Dr Ernest to be—into the strongroom, locked them in, and turned the gas on, killing them out of jealousy. He had simply hidden the "stolen" valuables somewhere. In indelible pencil, one of the victims wrote "We we ", perhaps meaning to write "We were murdered." Amberley apparently had not noticed this, and hired Holmes out of "pure swank", believing that no one would ever find him out. The bodies are found in a disused well in the garden, hidden under a dog kennel, just where Holmes suggested that the police look. Holmes believes that Amberley will likely end up at Broadmoor rather than on the scaffold, owing to his mental state.
Жариялану тарихы
"Көңілді суретшінің оқиғасы" алғаш рет 1926 жылдың желтоқсанында АҚШ-та "Либерти" журналында жарияланды. Ол Ұлыбританияда 1927 жылдың қаңтарында "The Strand Magazine" журналында жарық көрді. Әңгіме Фредерик Дорр Стилдің "Либерти" журналында салған төрт суретімен, ал "Странд" журналында Фрэнк Уайлстың бес суретімен бірге жарияланды. Бұл әңгіме 1927 жылдың маусымында Ұлыбритания мен АҚШ-та жарық көрген "Шерлок Холмс істері" атты қысқа әңгімелер жинағына енді.
"The Adventure of the Retired Colourman" was first published in the US in Liberty in December 1926. It was published in the UK in The Strand Magazine in January 1927. The story was published with four illustrations by Frederic Dorr Steele in Liberty, and with five illustrations by Frank Wiles in the Strand. It was included in The Case Book of Sherlock Holmes,Strand. a short story collection published in the UK and the US in June 1927. Strand.
Радио
Бұл әңгіме 1931 жылы Эдит Мейзер америкалық "Шерлок Холмс оқиғалары" радио сериясының бір бөлігі ретінде бейімделді. Ол 1931 жылдың 6 сәуірінде эфирға шықты, Ричард Гордон Шерлок Холмс рөлінде, ал Ли Ловелл – доктор Уотсон рөлінде ойнады. Мейзер сонымен қатар "Шерлок Холмстың жаңа оқиғалары" американдық радио сериясының сценарийшісі болды, ол осы әңгімеге негізделген екі эпизодты, тиісінше 1940 жылдың 11 наурызында және 1943 жылдың 3 қыркүйегінде көрсетті. Базиль Ратбоун Холмс, ал Найджел Брюс Ватсон рөлін сомдады. Майкл Хардвиктің "Қосымша бояу сатушысы" романының радиоға бейімделуі 1964 жылы BBC Light Programme арнасында 1952–1969 жылдар аралығындағы радио сериясының бөлігі ретінде көрсетілді, онда Карлтон Хоббс Шерлок Холмс, ал Норман Шелли доктор Уотсон рөлінде ойнады. "Қосымша бояу сатушысы" 1994 жылы Берт Кулес тарапынан BBC Radio 4 үшін драматизацияланды, бұл 1989–1998 жылдар аралығындағы радио сериясының бөлігі болды, онда Клайв Меррисон Холмс, ал Майкл Уильямс Ватсон рөлін сомдады. Стивен Торн инспектор Лестрейд, Джордж Коул Джозиа Амберли, ал Наташа Пайн миссис Амберли рөлінде ойнады. Бұл нұсқада Холмс зейнетке шығып, бірден Бейкер көшесін тастап кеткені, өзінің біліктілігін жоғалтқанын сезініп, "елге, жалғыздыққа, ойға және араларыма уақыт келді" деп есептегені көрсетіледі. 2009 жылы М.Дж. Эллиотт бұл әңгімені американдық радио шоуы Imagination Theatre-дегі "Шерлок Холмстың классикалық оқиғалары" сериясының бір бөлігі ретінде радиоға бейімдеді, онда Джон Патрик Лоури Холмс, ал Лоуренс Альберт Ватсон рөлінде ойнады.
The story was adapted by Edith Meiser in 1931 as an episode of the American radio series The Adventures of Sherlock Holmes. It aired on 6 April 1931, with Richard Gordon as Sherlock Holmes and Leigh Lovell as Dr Watson. Meiser was also a writer for the American radio series The New Adventures of Sherlock Holmes, which aired two episodes based on the story, on 11 March 1940 and 3 September 1943 respectively. Basil Rathbone played Holmes and Nigel Bruce played Watson. A radio adaptation by Michael Hardwick of "The Retired Colourman" aired in 1964 on the BBC Light Programme, as part of the 1952–1969 radio series starring Carleton Hobbs as Sherlock Holmes and Norman Shelley as Dr Watson. "The Retired Colourman" was dramatised for BBC Radio 4 in 1994 by Bert Coules as part of the 1989–1998 radio series starring Clive Merrison as Holmes and Michael Williams as Watson. It featured Stephen Thorne as Inspector Lestrade, George Cole as Josiah Amberley, and Natasha Pyne as Mrs Amberley. In this version, Holmes is implied to have retired and left Baker Street unceremoniously immediately afterwards, feeling that he has lost a step and that it is "time for the country, and for solitude, and for thought, and for my bees." In 2009, the story was adapted for radio by M J Elliott as an episode of The Classic Adventures of Sherlock Holmes, a series on the American radio show Imagination Theatre, with John Patrick Lowrie as Holmes and Lawrence Albert as Watson.
Теледидар
Бұл оқиға 1965 жылы BBC телесериалының "Шерлок Холмс" сериясының бір бөлімі ретінде бейімделді, онда Шерлок Холмстың рөлін Дуглас Уилмер, Ватсонның рөлін Найджел Сток, ал Жосия Эмберлидің рөлін Морис Денхэм сомдады. Тек бір айырмашылығы – инспектор Маккиннонның орнына инспектор Лестрейд (Питер Мэдден) келді.
The story was adapted as an episode of the 1965 BBC television series Sherlock Holmes starring Douglas Wilmer as Holmes, Nigel Stock as Watson and Maurice Denham as Josiah Amberley. The only difference is that Inspector Mackinnon is replaced by Inspector Lestrade (Peter Madden).