Попай: Музыкалық комедия (1980)

Кіріспе

1980 жылы түсірілген Роберт Алтманның фильмі

Popeye – 1980 жылы түсірілген американдық музыкалық комедиялық фильм. Оны Роберт Алтман режиссерлік етіп, Paramount Pictures және Walt Disney Productions компаниялары продюсерлік еткен. Фильм Э.С. Сегардың Popeye комикс кейіпкері негізінде жасалған. Сценарий авторы – Жюль Фейффер, ал басты рөлдерде Робин Уильямс (Попай – теңізші) және Шелли Дювалл (Олив Ойл) ойнаған. Фильм Попайдың Sweethaven қаласына келгеннен кейінгі оқиғаларын баяндайды. Фильмнің премьерасы 1980 жылдың 6 желтоқсанында Лос-Анджелесте, Калифорния штатында өтті. Келесі аптада фильм АҚШ-тың қалған бөлігінде Paramount Pictures тарапынан көрсетілді, ал Walt Disney Productions компаниясы Buena Vista International арқылы халықаралық дистрибуцияны жүзеге асырды. Фильмнің алғашқы көрсетілімінен түскен кірісі 6,3 миллион доллар, ал жалпы кірісі 49,8 миллион долларға жетті, бұл 20 миллион долларлық бюджетке қарсы. Фильм шыққан кезде сыншылардан жағымсыз пікірлер алды.

Өндіріс

Джеймс Роберт Пэриш өзінің "Фиаско: Голливудтың әйгілі сәтсіздіктерінің тарихы" атты кітабында "Попай" мюзиклінің бастауы Бродвей мюзиклі "Энни" фильмін түсіру құқығы үшін екі ірі студия – Columbia және Paramount арасындағы бәсекелестікке дейін барып тірелетінін айтады. Роберт Эванс Paramount студиясы "Энни" үшін бәсекеде жеңіліп қалғанын білген соң, Paramount-тың бас компаниясы Gulf+Western-нің басшысы Чарльз Блуддорнмен, сондай-ақ атқарушы директорлар Барри Диллер, Майкл Эйснер және Джеффри Катценбергпен кезекті мәжіліс өткізді. Ол студияның құқығында бар, музыкалық фильм жасауға қолданылуы мүмкін комикс кейіпкерлері туралы сұрады. Мәжілістегі бірі "Попай" деді. Сол кезде, Hearst Communications компаниясының бөлімшесі King Features Syndicate "Попай" мен оған байланысты кейіпкерлердің теледидар құқықтарын сақтап тұрғанмен, Hanna Barbera студиясы King Features лицензиясы бойынша "The All New Popeye Hour" сериалын шығарды. Алайда, Paramount 1932 жылдан 1957 жылға дейін Fleischer Studios және Famous Studios шығарған "Попай" мультфильмдерінің қысқаметражды фильмдерін шығарғандықтан, "Попай" кейіпкеріне театрлық құқықтарды ұзақ уақыттан бері иеленді. Эванс Жюль Фейфферге сценарий жазуды тапсырды. 1977 жылы ол Дастин Хоффманның "Попай" рөлін ойнауын қалағанын, ал Лили Томлиннің Олив Ойл рөлінде суретке түсуін, ал режиссерлік жұмысты Джон Шлезингердің атқаруын тіледі. Хоффман Фейффермен шығармашылық келіспеушіліктерге байланысты рөлден бас тартты. Гилда Раднер де Олив Ойл рөліне қарастырылды. Раднердің менеджері Берни Бриллштейн сценарийдің сапасы туралы алаңдаушылық пен Эванс пен Альтманмен оқшауланған жағдайда ұзақ уақыт жұмыс істеу мүмкіндігіне байланысты оны рөлді қабылдамауға кеңес берді. 1979 жылдың желтоқсанында Walt Disney Productions "Драконслайер" фильмін қоса алғанда, екі фильмді шығару туралы келісімнің аясында қосылды. Paramount Pictures Солтүстік Америкада дистрибуцияны, ал Buena Vista International халықаралық дистрибуцияны жүзеге асырды. Негізгі түсірілім 1980 жылдың 23 қаңтарында басталды. Фильм Мальтада түсірілді. Sweethaven декорациясы түсірілімге қажетті деңгейден асып кетті, бұл өндірістің құны мен күрделілігін арттырды. Сонымен қатар, түсірілім студиясы, монтаж бөлмелері және тұрғын үйлер сияқты қосымша ғимараттар салынды. 1980 жылдың 19 маусымында түсірілім аяқталды, жоспарланған мерзімнен үш аптаға кешікті, себебі ауа райы қолайсыз болды. Пэриш Робин Уильямстың бұл декорацияны "Сталаг Альтман" деп атағанын жазды. Пэриш өндірістегі басқа да проблемаларды атап өтті. Эванс сценарийдің "Попай" комиксіне сәйкес келуін, ал "бұрмаланған" мультфильм нұсқасына емес, талап етті. Фейффердің сценарийі бірнеше рет қайта жазылды, ол кішігірім кейіпкерлерге тым көп экран уақыты беріліп жатқанына алаңдады. Фейффер Нильсонның әндерін де ұнатпады, олар фильмге сәйкес келмейтінін айтты. Уильямсқа "Попайдың" силикон резеңкеден жасалған бастапқы бұлшықет қолдарын түсіруден кейін алып тастау қиын болды, сондықтан оларды қайта жасау үшін Мальтаға екі итальяндық шебер шақырылды. Альтманға түсірілім кестесін реттеуге тура келді. Ол актерлерге түсірілім кезінде музыкалық нөмірлердің бір бөлігін орындауды тапсырды, бұл актерлердің әндерді студияда жазып, одан кейін ерін синхрондауын жүзеге асырудың дәстүрлі тәжірибесінен өзгеше болды. Бұл дыбыс сапасын төмендетті, себебі дауыстарды дәл түсіру қиын болды. Уильямс өзінің кейіпкерінің дөңгелектеген сөйлеу әдебіне байланысты, ішінара аузында түтікпен сөйлеудің салдарынан, диалогтарының көп бөлігін қайта жазды. Оның импровизацияға бейімділігі режиссермен қақтығысқа әкелді. Соңғы шайқаста қолданылған ақтабаңғы механикалық құрылымының істен шығуы да қиындықтар тудырды. Өндіріс шығындары 20 миллион доллардан асып кеткеннен кейін, Paramount Альтманға түсірілімді аяқтауға және қолындағы барлық материалмен Калифорнияға оралуға бұйрық берді.

In his book, Fiasco: A History of Hollywood's Iconic Flops, James Robert Parish says that the Popeye musical had its basis in the bidding war for the film adaptation of the Broadway musical, Annie, between the two major studios vying for the rights, Columbia and Paramount. When Robert Evans learned that Paramount had lost the bidding for Annie, he held an executive meeting with Charles Bluhdorn, head of Paramount's parent company, Gulf+Western, and executives Barry Diller, Michael Eisner and Jeffrey Katzenberg, at which he asked about comic strip characters to which the studio held the rights, and which could be used to create a movie musical; one attendee said, "Popeye". At that time, although King Features Syndicate (a unit of Hearst Communications) retained the television rights to Popeye and related characters, with Hanna Barbera producing the series, The All New Popeye Hour, under license from King Features, Paramount had long held the theatrical rights to the Popeye character, due to the studio having released the Popeye cartoon shorts produced by Fleischer Studios and Famous Studios from 1932 to 1957. Evans commissioned Jules Feiffer to write a script. In 1977, he said that he wanted Dustin Hoffman to play Popeye, opposite Lily Tomlin as Olive Oyl, with John Schlesinger directing. Hoffman dropped out due to creative differences with Feiffer. Gilda Radner was also considered for the Olive Oyl role. Radner's manager, Bernie Brillstein, discouraged her from taking the part, due to his concerns about the quality of the script, and worries of her working for months on an isolated set with Evans and Altman, both known for erratic behavior and unorthodox creative methods. In December 1979, Walt Disney Productions joined as part of a two picture production deal (including Dragonslayer), with Paramount Pictures handling the North American distribution, and Buena Vista International at the international distribution. Principal photography commenced January 23, 1980. The film was shot in Malta. The elaborate Sweethaven set was constructed beyond what was needed for filming, adding to the cost and complexity of the production, along with a recording studio, editing facilities and other buildings, including living quarters. Filming wrapped June 19, 1980, three weeks over schedule, due to bad weather. Parish wrote that Robin Williams referred to this set as "Stalag Altman". Parish noted other production problems. Evans insisted that the screenplay reflect the comic strip Popeye, and not the "distorted" cartoon version. Feiffer's script went through several rewrites, and he expressed concern that too much screen time was being devoted to minor characters. Feiffer also disliked Nilsson's songs, saying that they were not right for the film. Popeye's original muscle arms formed of silicone rubber were difficult for Williams to manipulate and remove after filming, so two Italian artisans were brought to Malta to remake them, and Altman had to juggle his shooting schedule. He also had the cast sing some musical numbers during filming, breaking with the traditional movie musical practice of actors recording the songs in a studio first, and lip synching. This reduced the sound quality, due to difficulties in accurately capturing the voices. Williams rerecorded much of his dialogue, due to trouble with his character's mumbling style, partly as a byproduct of talking with a pipe in his mouth. His penchant for ad libs led to clashes with the director. The final battle involving the octopus was complicated by the mechanical beast's malfunction. After the production cost rose beyond $20 million, Paramount ordered Altman to wrap filming and return to California with what he had.

Шығару

Попайдың премьерасы 1980 жылдың 6 желтоқсанында Лос-Анджелестегі Маннның қытай театрында болды, бұл Э.С. Сегардың туған күніне екі күн бұрын орын алды. Ол кезде Сегар 86 жасқа толуға тиес еді.

Кассалық жинақ

Фильм АҚШ-тағы тұңғыш көрсетілім күндері 6 миллион долларлық табыс әкелді және 32 күн ішінде 32 миллион доллар жинады. Фильм 49 823 037 доллар табалдырысын басып өтті.

Фильмнің жалпы табысы өте жақсы болғанымен, әсіресе сол кездегі кинотеатр билеттерінің бағасы салыстырмалы түрде төмен болғандықтан, Paramount пен Disney күткендей мегахит болмады, сол себепті оны кейбіреулер сәтсіздік деп санады. Бұрын сыншылардың жоғары бағасын алған Олтман Голливудта жиреншіккенге ұшырады. Оның он жылдық мансабының төмендеуі Парижге көшуімен аяқталды, онда ол сахналық пьесалардың төмен бюджетті киноадаптацияларын түсірді.

Сыни жауап

Ол кездегі сын-пікірлер көбінесе теріс болды, бірақ уақыт өте келе фильмге бағасы жақсарды. Rotten Tomatoes сайтында фильмнің мақұлдау деңгейі 43 сыншының пікіріне негізделген 58% құрайды. Сынақтардың консенсусы: "Алтманның культты мультфильмге жасаған интерпретациясы шатас және өте тепе-тең емес, бірақ оның күшті юморы мен еңкейген сүйкімділігіне қарсы тұру қиын". Metacritic сайтында 14 сыншының пікіріне сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 64 бал жинады, бұл "жалпы алғанда жағымды пікірлерді" көрсетеді. Chicago Sun-Times газетінен Роджер Эберт фильмге 4 жұлдыздың 3,5 жұлдызын берді, Дювалл "Олив Ойлді ойнауға туылған" деп жазды, ал Альтман Попай арқылы "комикстің негізгі элементтерін алып, оны жоғары деңгейдегі ойын-сауыққа айналдыруға болатынын" дәлелдеді. Chicago Tribune газетінен Джин Сискел де 4 жұлдыздың 3,5 жұлдызына ие болды, алғашқы 30 минуттың "жалықтыратын және ешқандай көзқарасы жоқ" екенін, бірақ Swee'Pea енгізілгеннен кейін фильмнің "қызықтырақ болып, кейбір сахналарда ерекше" болатынын жазды. The Monthly Film Bulletin журналының Ричард Комбс: "Өзінің ерекше стильде, ол жұмыс істейді". Басқа сыншылар, мысалы Леонард Мальтин, фильмді сәтсіздікке ұшыраған деп сипаттады: "Е.С. Сегардың сүйікті теңізшісі осы таңғаларлық көңілсіз фильмде батып бара жатқан кемеге мінеді. Актерлер күлкілі емес сценариймен, шатас қойылыммен және бірнеше әндермен жақсы жұмыс істейді. Оның орнына Макс Флейшердің мультфильмдерін бірнеше сағат көруіңіз, сіз одан да жақсы сезінесіз". The New York Times газетінен Винсент Канби оны "көп жағдайда көтеріңкі және тапқыр, кейде мақтаншыл және жай, кейде қатты күлкілі және көбінесе түсініксіз, өте тартымды, өте тартымды фильмнің үйлесімсіздігі" деп атады. Қысқасы, бұл - өте әртүрлі жиынтық". Variety басылымы "кейіпкерлерді фильмнің басындағы маңызды бөлігін құрбан ету арқылы өмірге келтіре алмады. Тек кейіпкерлер өздерінің мультфильмдік еліктеуіне оралғанда ғана фильм жұмыс істейді". The Washington Post газетінен Гари Арнольд: "Бұл әсем стильде жасалған, ашуландыратын музыкалық клоунадада ұнайтын нәрселер бар, бірақ олар кездейсоқ пайда болады және қауіпті ортада жылдам қозғалады". Charles Champlin Los Angeles Times газетінде фильмді "сирек жалықтыратын, бірақ толық қанағаттандырмайтын" деп сипаттады және диалогтың ересектерге арналған тоны "фильмнің мақсатты аудиториясы кім болуы тиіс екенін белгісіз" деп ойлады. TV Guide журналында: "Режиссер Роберт Альтман мен сценарист Жюль Фейффердің «Попай» фильмін толықметражды фильмге бейімдеуі – Альтманның дұрыс емес режиссерлігінен бұзылған жақсы идея. Тек соңғы 50 минутта ғана Попай қызығушылық тудырады".

Reviews at the time were generally negative, but the film has been more positively reappraised over time. On Rotten Tomatoes, the film has an approval rating of 58%, based on reviews from 43 critics. The critical consensus states: "Altman's take on the iconic cartoon is messy and wildly uneven, but its robust humor and manic charm are hard to resist." On Metacritic, it has a score of 64 out of 100, based on reviews from 14 critics, indicating "generally favorable reviews". Roger Ebert of the Chicago Sun Times gave the film 3.5 stars out of 4, writing that Duvall was "born to play" Olive Oyl, and with Popeye, Altman had proved "it is possible to take the broad strokes of a comic strip and turn them into sophisticated entertainment". Gene Siskel of the Chicago Tribune also awarded 3.5 stars out of 4, writing that the first 30 minutes were "tedious and totally without a point of view", but once Swee'Pea was introduced, the film "then becomes quite entertaining and, in a few scenes, very special". Richard Combs of The Monthly Film Bulletin wrote, "In its own idiosyncratic fashion, it works." Other critics were unfavorable, such as Leonard Maltin, who described the picture as a bomb: "E. C. Segar's beloved sailorman boards a sinking ship in this astonishingly boring movie. A game cast does its best with an unfunny script, cluttered staging, and some alleged songs. Tune in a couple hours' worth of Max Fleischer cartoons instead; you'll be much better off." Vincent Canby of The New York Times called it "a thoroughly charming, immensely appealing mess of a movie, often high spirited and witty, occasionally pretentious and flat, sometimes robustly funny and frequently unintelligible. It is, in short, a very mixed bag." Variety wrote that all involved "fail to bring the characters to life at the sacrifice of a large initial chunk of the film. It's only when they allow the characters to fall back on their cartoon craziness that the picture works at all." Gary Arnold of The Washington Post wrote, "While there are things to like in this elaborately stylized, exasperating musical slapstick fantasy they emerge haphazardly and flit in and out of a precarious setting." Charles Champlin of the Los Angeles Times described the film as "rarely uninteresting but seldom entirely satisfying", and thought that the adult tone of the dialogue left it "uncertain what the film's target audience is intended to be". TV Guide said, "This film from director Robert Altman and scenarist Jules Feiffer adapts 'Popeye' to feature length – a good idea gone down the drain under Altman's spotty direction. Only in the last 50 minutes does Popeye create some excitement."