Фромэль шайқасы: Бірінші дүниежүзілік соғыстағы британ-аустралиялық шабуыл

Кіріспе

1916 жылы Сомма шайқасын қолдаған британдық шабуыл, Бірінші дүниежүзілік соғыс. Fromelles шабуылы (fʁɔmɛl (Fromelles шайқасы, Fleurbaix шайқасы немесе Schlacht von Fromelles) 19-20 шілде 1916 жылдары Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батыс майданда болған әскери операция. Шабуылды британдық және австралиялық әскерлер жүргізді және ол Сомма шайқасына көмекші болды. Британдық экспедициялық корпусының (БЭК) Бас штабы Бірінші армияға (генерал Чарльз Манро) және Екінші армияға (генерал Герберт Плюмер) Соммадағы Төртінші армияны қолдау үшін, оңтүстікте, неміс қорғанысының әлсіреуін пайдалану мақсатында шабуылдарға дайындалуға бұйрық берді. Шабуыл Лилль қаласынан, Fauquissart–Trivelet тас жолы мен Cordonnerie шаруашылығы арасында, оңтүстікке қарай Aubers қырқасынан көрінетін аймақта болды. Жер төмен жатқандықтан, екі тараптың да қорғаныс бекіністерінің көп бөлігі траншеялар емес, кеуделерден тұрды. Операцияны Бірінші армияның XI корпусы (генерал-лейтенант Ричард Хакинг) 61-ші (2-ші Оңтүстік Мидленд) дивизиясымен және Австралия императорлық күштерінің 5-ші Австралия дивизиясымен бірге 6-шы Бавария резервтік дивизиясына қарсы жүргізді, ал оған неміс 6-шы армиясының екі жақтан қоршаған дивизиялары қолдау көрсетті. Шабуылға дайындық асығыс түрде жүргізілді, қатысқан әскерлердің окоп соғысында тәжірибесі болмады және неміс қорғанысының күші едәуір төмен бағаланды, шабуылдаушылардың саны 2:1-ге жетті. Алдын ала шабуыл күндіз, тар майданда, Aubers қырқасынан көрінетін қорғаныстарға қарсы жүргізілді, екі жақтағы неміс артиллериясы шабуылдың қанаттарына еркін от ашуға мүмкіндік алды. 20 шілдеде 61-ші (2-ші Оңтүстік Мидленд) дивизиясының тағы бір шабуылы неміс қарсы шабуылының салдарынан австралиялық әскерлердің бастапқы шепке қайта шегінуге мәжбүр болғаннан кейін тоқтатылды. 19 шілдеде Oberste Heeresleitung (OHL, неміс армиясының жоғарғы бас штабы) басшысы генерал Эрих фон Фалькенхайн Fromelles шабуылын 6-шы армияға қарсы күткен шабуыл деп бағалады. Шабуылда ешқандай табысқа қол жеткізілмеді, бірақ кейбір шығындар болды; келесі күні сәтсіздік анық болды және XI корпусының операциялық бұйрығы операцияның шектеулі сипатын көрсетті. 2012 жылы неміс деректерін зерттеу XI корпусына қарсы тұрған неміс дивизияларының ешқайсысы төрт-тоғыз аптадан кейін ғана Соммаға көшкенін көрсетті; Фалькенхайн Souchez–Vimy аймағынан дивизияларды оңтүстіске жіберді, бұл бұрынғы есептерде дұрыс түсіндірілмеген. Бұл шабуыл АОҚ-ның Батыс майданындағы тұңғыш шабуылы болды және Австралия соғыс мемориалы оны "Австралия тарихындағы ең қорлық 24 сағат" деп сипаттады. БЭК-тің 7080 қазасының 5533-і 5-ші Австралия дивизиясының үлесіне тиді; немістер 1600-2000 қаза тапты және 150 тұтқынға алды.

1916 British attack in support of the Battle of the Somme, First World War

The Attack at Fromelles (fʁɔmɛl (Battle of Fromelles, Battle of Fleurbaix or Schlacht von Fromelles) 19–20 July 1916, was a military operation on the Western Front during the First World War. The attack was carried out by British and Australian troops and was subsidiary to the Battle of the Somme. General Headquarters (GHQ) of the British Expeditionary Force (BEF) had ordered the First Army (General Charles Munro) and Second Army (General Herbert Plumer) to prepare attacks to support the Fourth Army on the Somme, to the south, to exploit any weakening of the German defences opposite. The attack took place from Lille, between the Fauquissart–Trivelet road and Cordonnerie Farm, an area overlooked from Aubers Ridge to the south. The ground was low lying and much of the defensive fortification by both sides consisted of building breastworks, rather than trenches. The operation was conducted by XI Corps (Lieutenant General Richard Haking) of the First Army with the 61st (2nd South Midland) Division and the 5th Australian Division of the Australian Imperial Force (AIF) against the 6th Bavarian Reserve Division, supported by the two flanking divisions of the German 6th Army. Preparations for the attack were rushed, the troops involved lacked experience in trench warfare and the power of the German defence was significantly underestimated, the attackers being outnumbered 2:1. The advance took place in daylight, on a narrow front, against defences overlooked by Aubers Ridge, with German artillery on either side free to fire into the flanks of the attack. Another attack by the 61st (2nd South Midland) Division early on 20 July was cancelled, after it was realised that German counter attacks had already forced a retirement by the Australian troops to the original front line. On 19 July, General Erich von Falkenhayn, head of Oberste Heeresleitung (OHL, the German army supreme headquarters) judged Fromelles to be the offensive he expected against the 6th Army. The attack gained no ground but inflicted some casualties; next day the failure was evident and a captured operation order from XI Corps revealed the limited nature of the operation. In 2012, a study of German records showed that none of the German divisions opposite XI Corps moved to the Somme until four to nine weeks later; Falkenhayn sent divisions from the Souchez–Vimy area, south instead, which has been misinterpreted in earlier accounts. The attack was the début of the AIF on the Western Front and the Australian War Memorial described it as "the worst 24 hours in Australia's entire history". Of 7,080 BEF casualties, 5,533 were suffered by the 5th Australian Division; the Germans suffered 1,600–2,000 casualties and lost 150 prisoners.

Өмірбаян

5 шілдеде Сомма шайқасы барысында (1 шілде – 18 қараша 1916 ж.) GHQ британдық армияның басқа үш командиріне Соммадағы неміс қорғанысының жақын арада күлдеуі мүмкін екенін хабарлады. Бірінші және Екінші армия командирлеріне, егер Соммадағы шабуылдар жалғаса берсе, неміс қорғанысына енуге қолайлы жерлерді таңдау тапсырылды. Неміс қорғанысының әлсіздігі мен ұйымсыздығын пайдалану үшін олқылықтар кеңейтілуі керек еді. Екінші армия командирі генерал Герберт Пламмер Мессинс қырқасындағы шабуылға дайындықпен айналысып жатқандықтан, Бірінші армиямен бірлескен шабуылға армия шекарасында бір дивизияны бөле алды. 8 шілдеде генерал Чарльз Монро (Бірінші армия) XI корпус командирі генерал-лейтенант Ричард Хэйкингке екі дивизиядан тұратын шабуылды жоспарлауға бұйрық берді. Хэйкинг Ауберс қырқасын, Ауберсті және Фромельді жаулап алуды ұсынды, бірақ келесі күні Монро Ауберс қырқасын шабуылдан шығарды, себебі ол және Пламмер қолда бар күштермен елеулі мақсатқа жете алмайтындарын ойлады. 13 шілдеде немістердің 9-12 шілде аралығында Лилль аймағынан шамамен тоғыз жаяу әскер батальонын ауыстырғаны туралы хабарламалар алынғаннан кейін, GHQ екі армия командиріне 18 шілдеде неміс қорғаушыларының әлсіреуінен пайдалану үшін бірлескен шабуыл жоспарланғанын хабарлады. Хэйкингке неміс позицияларына шағын жаяу әскер шабуылын жүргізу және үлкен шабуылға ұқсас болу үшін ауқымды алдын ала артиллериялық оқ жаудыруды бастау бұйрық берілді. 16 шілдеде шабуыл туралы пікірсайыс қайта жаңғырды, себебі Соммадағы операциялармен синхронды түрде диверсия жасау қажеттігі азайды, өйткені немістер Базентин қырқасы шайқасынан (14 шілде 1916 ж.) кейін күлдеуге ұшырамады. BEF бас қолбасшысы сэр Дуглас Хейг шабуыл сәтті аяқталмаса, оны бастауға қарсы болды, ал Монро мен Хэйкинг оны кейінге қалдыруға немесе тоқтатуға келіспеді. 15 шілдеде ауа райы бұлтты болды, ал келесі күні Монро мен Хэйкинг алға басу туралы шешім қабылдағаннан кейін жаңбыр жауа бастады. Ауа райының нашарлауына байланысты негізгі артиллериялық оқ жаудырудың басталу уақыты кейінге жылдырылды, ал сағат 8:30-да Хэйкинг шабуылды кем дегенде 24 сағатқа тоқтатты. Кейін ойланып, Монро операцияны 19 шілдеге дейін кейінге жылдырды.

On 5 July, during the Battle of the Somme (1 July – 18 November 1916) GHQ informed the three other British army commanders that the German defences on the Somme might soon fall. The First and Second army commanders were required to choose places to penetrate the German defences, if the attacks on the Somme continued to make progress. Gaps were to be widened to exploit weakness and disorganisation of the German defence. The Second Army commander, General Herbert Plumer was occupied by preparations for an offensive at Messines Ridge but could spare a division for a joint attack with the First Army at the army boundary. On 8 July, General Charles Monro (First Army) ordered the XI Corps commander, Lieutenant General Richard Haking , to plan a two division attack; Haking proposed to capture Aubers Ridge, Aubers and Fromelles but the next day Monro dropped Aubers Ridge from the attack, as he and Plumer thought that no great objective could be achieved with the troops available. On 13 July, after receiving intelligence reports that the Germans had transferred about nine infantry battalions from the Lille area from 9 to 12 July, GHQ informed the two army commanders that a joint attack was to be carried out around 18 July, to exploit the depletion of the German defenders. Haking was ordered to begin a big preliminary bombardment to simulate a large offensive and conduct a local infantry attack on the German front line. On 16 July, discussions about the attack resumed, as the need for diversions to coincide with operations on the Somme had diminished when the Germans had not collapsed after the British success at the Battle of Bazentin Ridge (14 July 1916). Sir Douglas Haig, Commander in Chief of the BEF, did not want the attack unless it could succeed and Monro and Haking opposed a postponement or cancellation. The weather had been dull on 15 July and next day, soon after Monro and Haking made the decision to go ahead, it began to rain. Zero hour for the main bombardment was postponed because of the weather and at 8:30 a. m., Haking delayed the attack for at least 24 hours; after having second thoughts, Monro postponed the operation until 19 July.

Шабуылға дайындық

Екінші армия 5-ші австралиялық дивизияны, 4-ші австралиялық дивизияның артиллериясын, ауыр қару-жарақтар мен траншеялық минометтерді XI корпусына, 31-ші дивизиямен және 61-ші (2-ші Оңтүстік Мидленд) дивизиясымен бірге Фаукиссарт-Тривеле жолынан Ла-Буттилерьеге шабуыл үшін берді. Австралия дивизиялық артиллерияларындағы және кейбір ауыр батареялардағы артиллерияның жетіспеушілігі, оқу мен тәжірибесінің аздығы шабуыл майданының Фаукиссарт-Тривеле жолы мен Делангр фермасы арасындағы аймаққа дейін тарылуына себеп болды. Жер сулы, тегіс және оңтүстікке қарай неміс майданының артындағы Ауберс қырқасынан жақсы көрінетін. 39-шы және 31-ші дивизиялар шекараларын солтүстікке жылжытты, ал 61-ші (2-ші Оңтүстік Мидленд) дивизиясы Фаукиссарт-Тривеле жолынан Бонд көшесіне шоғырланды. 20-шы (Жеңіл) дивизиясы шекарасын оңтүстікке, 5-ші австралиялық дивизияның сол жағына, Бонд көшесінен Кордоннери фермасына жылжытты. Он екі шабуылдаушы батальон 1915 жылдың мамырындағы Ауберс қырқасы шайқасынан артық артиллериямен, көбірек оқ-дәрімен және сымдарды кесуге арналған траншеялық минометтермен қолдауға ие болды. Оңтүстіктен Бірінші армия артиллериясының қолдауымен 296 далалық және 78 ауыр қару дайын тұрды, бұл Сомманың бірінші күні Төртінші армиядан гөрі ауыр артиллерияны күштірек шоғырландырды. Жаңбырға байланысты бірнеше рет кешіктірілгеннен кейін, 18 шілдеде көріну жақсарды және артиллериялық обстрел басталды. Ла-Басседегі неміс майданына жасалған обстрел қайталанды, ал неміс артиллериясы жауап берді.

Жоспар

Фромеллдегі неміс тұғыры солтүстік-батысқа қарай орналасқан, «Қант басы» деп аталатын биік жерді қамтиды. Тұғырдың кішкентай өлшемі мен биіктігі немістерге екі жақта да бейтарап аймақты бақылауға мүмкіндік берді. 5-Австралиялық дивизия (генерал-майор Джеймс Маккей) 61-ші (2-ші Оңтүстік Мидленд) дивизиясы батыстан оң жаққа шабуыл жасағанда, сол жаққа қарай шабуыл жасауға тиіс болды. Әр дивизия үш бригададан тұратын болып, әр бригададан екі батальон шабуылға қатысып, ал қалған екеуі резервте тұрып, басып алынған жерді иеленуге немесе одан әрі ілгерілеуге дайын тұратын еді. Хакинг 14 шілдеде шабуыл туралы бұйрық берді, сол күні XI корпус майданында сымдарды кесу жұмыстары басталды. Бомбалаудың мақсаты неміс жаяу әскеріне ауыр зиян келтіріп, оларды «құлау халiне» жеткізу еді. Британ жаяу әскері британ артиллериясының атысы алдыңғы шептен көтерілгенге дейін неміс шебіне мүмкіндігінше жақын жиналуға тиіс болды, ал бейтарап аймақ тым кең болмады; жаяу әскерлер аман қалған немістерді шашыратып, олар дезориентацияға түскен кезде неміс екінші шебіне қарай жылжуға тиіс еді. 16 шілдеде ауыр артиллерия нысананы табу және баяу бомбалауды бастады, ал Ла-Бассе каналының екі жағында екі күндік бомбалау шабуылдан ауытқу мақсатымен жүргізілді. Басты бомбалау 17/18 шілдеде түн ортасында жеті сағатқа басталуы керек еді (көп жауған жаңбыр салдарынан кейінге шегерілді). Соңғы үш сағат ішінде артиллерия бірнеше рет штыктар мен манекендерді көрсетіп, жаяу әскерінің шабуылын имитациялауға тиіс еді, содан кейін артиллерия неміс жаяу әскерін тығырынан шығару үшін алдыңғы шепті бомбалауды қайта бастайтын еді.

Неміс препараттары

Генерал Эрих фон Фалькенхайн, неміс Бас штабының бастығы, 1915 жылдың қаңтарында Батыс майданда құрылыс бағдарламасын тапсырды, оның мақсаты – аз күштердің көптеген қарсыластарына қарсы ұзақ мерзімді қорғануға қабілетті болуы еді. Тікенді сым тораптарының артында, мұқият таңдалған және нығайтылған алдыңғы позиция салынды, оның ішінде жасырылған бетонды пулемет ұялары және алдыңғы траншеяның (Kampfgraben) тікелей артындағы екінші траншея (Wohngraben) траншеядағы гарнизонды бомбалау кезінде қорғау үшін болды. Одақтас әскерлерінің нығайту күштерінің қозғалысын қиындатуға арналған артиллериялық оқтардан қашу үшін байланыс траншеялары салынды. Алдыңғы позицияны кез келген құнмен, қарсыласудың негізгі желісі ретінде ұстап тұру қажет еді. Бірақ 1915 жылдың мамырында Фалькенхайн Батыс майданында, алдыңғы позицияның артында, жаудың далалық артиллериясының жете алмайтын қашықтығында резервтік позиция салуды бұйырды. Жаудың шабуылын тоқтату үшін екінші позиция бұзылған учаскеге қарсы орналастырылып, қарсы шабуылдар үшін бастапқы нүкте ретінде пайдаланылуы керек еді. Егер алдыңғы шепті қайтару мүмкін болмаса, артқы позиция алдыңғы шептің екі жақтағы қалған бөліктерімен байланыстырылып, жарылымды шектеуге болады. Құрылыс бағдарламасы ауқымды жұмыс болды және 1915 жылдың күзінде аяқталды. Бұл нығайту бағдарламасына бірнеше қарсыластар болды, олардың ішінде 6-армияның қолбасшысы, мұрагерлік принц Руппрехт есімді тұлға бар еді, ол артқы позицияның әскерлердің өз орнында тұруға деген құлшынысын әлсіретеді деп мәлімдеді. 6-армия майданы Лоос шайқасынан (25 қыркүйек – 14 қазан 1915) бері тыныш болды. 1916 жылдың шілдесінде 6-Бавария резервтік дивизиясы төрт полкпен майданның бір бөлігін, Ауберс ауылының шығысынан, солтүстікке қарай Бойс-Грениерге дейін ұстады, әр полкте бір батальон алдыңғы шепте, біреуі қолдау үшін және біреуі резервте болды. Бір полктің майданында бетон қорғанысы бар 75 баспана болды. 15 шілде күні кешке Неув-Шапель және Фаукиссарт маңындағы британдық газ шабуылынан кейін неміс артиллериясы британдық алдыңғы шепті бомбалады, ал 21-Бавария резервтік жаяу әскер полкінің 100 сарбазы австралиялық шепке шабуыл жасап, шамамен 100 адамды жарақаттады, үш тұтқын алды, өзі 32 адамды жоғалтты.

General Erich von Falkenhayn, the German Chief of the General Staff, had ordered a construction programme on the Western Front in January 1915, to make it capable of being defended indefinitely by a small force against superior numbers. An elaborate, carefully sited and fortified front position was built behind fields of barbed wire, with camouflaged concrete machine gun nests and a second trench (Wohngraben) close behind the front trench (Kampfgraben), to shelter the trench garrison during bombardments. Communication trenches were built to evade Allied artillery fire intended to obstruct the movement of reinforcements from the new rear defences. The front position was to be held at all costs as the main line of resistance but in May 1915, Falkenhayn ordered a reserve position to be built along the Western Front, behind the front position, out of range of enemy field artillery. To contain a breakthrough, the second position was to be occupied opposite a sector broken into and serve as a jumping off point for counter attacks. If the front line could not be recovered, the rear position could be connected to the remaining parts of the front line on either side to contain the break in. The construction programme was a huge undertaking and was completed in the autumn 1915. The fortification programme had several opponents, notably the 6th Army commander Crown Prince Rupprecht, who claimed that a rear position would undermine the determination of soldiers to stand their ground. The front of the 6th Army had been quiet since the Battle of Loos (25 September – 14 October 1915) and in July 1916, the 6th Bavarian Reserve Division held a stretch of the front with four regiments, from east of Aubers village, north to a point near Bois Grenier, each regiment having one battalion in the front line, one in support and one in reserve. On one regimental front there were 75 shelters with of concrete protection. After a British gas attack opposite Neuve Chapelle and Fauquissart late on 15 July, German artillery bombarded the British front line and a raid on the Australian lines by 100 troops of Bavarian Reserve Infantry Regiment 21, caused nearly 100 casualties, taking three prisoners, for a loss of 32 casualties.

Бірінші армия

Түнгі күзеттерде неміс шебінде қозғалыс байқалмады, ол әлсіз бекітілген сияқты көрінді. Неміс күзетшілері 5-ші австралиялық дивизиясының оң жақ қанатында австралиялық шабуылшыларды тоқтатып, сол жақта сымдардың көбісі бұзылмаған күйде болды. 19 шілдеде таңертең тұманды болды, бірақ артиллерияның нысанаға алу уақыты сағат 11:00-ге белгіленді, кешкі сағат 6:00-да шабуылға дайындық үшін. Сағат 14:35-те Sugarloaf үстінде арнайы ауыр артиллериялық оқшау басталды, сол кезде неміс контр-оқшауы шабуылдық шептің бойында аустралиялықтар мен 61-ші (2-ші Оңтүстік Мидленд) дивизиясының далалық артиллериясының арасында зардап шектірді. Бірнеше оқ-дәрі қоймасы жарылып, британдық артиллерияның алдау маневрлері немістерді жаңылыстыра алмады. Австралиялық және британдық жаяу әскерлері кешкі сағат 17:30-да ешкімнің жеріне кіре бастады.

61-ші (2-ші Оңтүстік Мидленд) дивизиясының аймағында, оң жақ қанатындағы 182-ші бригаданың жаяу әскерлері ешкімнің жеріне кірді, бірақ кейбіреулері неміс пулеметтерінен атылып, өлім тұзағына түсті. Оң жақ батальонының екі ротасы неміс парапетіне жақын жетіп, аз ғана шығынмен, артиллерия оқ атуын тоқтатқаннан кейін сымдардың кесілгенін және немістердің қарсы тұруға қабілетсіз екенін анықтады. Сымдардың кесілмегені екінші қатарға шабуылды тоқтатты, ал оң жақтан келген неміс пулеметтерінен аман қалғандар мақсатқа жеткенде көптеген зардап шекті. Көмекші күштер алдыңғы траншеяға жетті, бірақ неміс қанатынан келген оқтар көптеген зардаптарға әкелді, ал неміс артиллериясы басып алынған аймақты бомбалай бастады. Сол жақ батальоны ешкімнің жерінде көптеген сарбаздарын жоғалтты, содан кейін Wick шығыңқысындағы сымдардың кесілмегенін анықтады. Сымдардан өткен аз ғана жаяу әскерлер алдыңғы траншеяға жетпей атып тасталды, ал күшейтулер ешкімнің жерінде тұтқындалды. Орталықта 183-ші бригада шабуыл басталғанға дейін бомбалауға ұшырады, ал шрапнель оқтары жаяу әскердің сали порттарын пайдалануына кедергі келтірді. Парапетке көтерілгеннен кейін екі батальон да ешкімнің жерінде атып тасталды, тек бірнеше сарбаз ғана неміс сымдарына жақындап, жараланды немесе өлтірілді. Сол жақта 184-ші бригаданың шабуыл жасаған батальондары таңнан бері неміс артиллериясының оғына ұшырап, алдыңғы қатарда тұрды. Оң жақтағы сали порттары атыс астында болды, бірнеше сарбаз ғана неміс сымдарына жетіп, олардың кесілмегенін анықтағаннан кейін кері шегінді. Сол қол батальонының Sugarloaf шығыңқына (минометтердің жете алмайтын жері) жасаған шабуылы неміс оғымен тоқтатылды, британдықтар "Rhondda Sap" арқылы шығуға тырысты, ол шрапнельмен бомбаланды. Батальонның көп бөлігі жойылды, бірақ кейбір сарбаздар шығыңқының солтүстік-шығыс бөлігіне жетіп, неміс күресіне кіруге тырысты, бірақ барлығы зардап шекті. 5-ші австралиялық дивизиясының шебінде әскерлер парапеттен шабуыл жасады, 61-ші (2-ші Оңтүстік Мидленд) дивизиясына қарағанда аз шығынға ұшырады. 15-ші (Виктория) бригадасы британдық 183-ші бригадасымен бірге неміс шебі мен Layes Brook өзенінің қиылысына қарай жылды. Оң жақ батальонының шабуылы Sugarloaf-тан келген пулемет атысымен тоқтатылды, ал сол жақ батальоны кесілмеген сымға тап болды, екі батальон да аман қалғандар қазғанда көптеген зардап шекті. Австралия орталығында 14-ші (Нью-Саут-Уэльс) бригадасы аз шығынға ұшырады, неміс шебіне жетіп, бірнеше тұтқындарды алды. Австралиялықтар алға жылжығанда, тек суға толы жалпақ далалар мен арықтарды ғана тапты. Бекініс үшін желі таңдалды және он пулемет алға жіберілді. 8-ші австралиялық бригада батальондары алдыңғы және қанатынан пулемет атысымен шабуыл жасады. Шабуылдаушы жаяу әскерін қорғау үшін сыртқы қанатына мина жарылды, бірақ австралиялықтар неміс күресіне жеткенде, 14-ші австралиялық бригадамен бірдей жерді тапты. Шығыс қанатындағы 32-ші австралиялық батальон Делангре фермасының қираған жерлеріндегі неміс бекінісіне шабуыл жасағанда көптеген зардап шекті, ал 14-ші австралиялық бригаданың элементтері неміс шебінің оңтүстігіндегі негізгі жолға жетіп, арыққа шегінді. 8-ші және 14-ші австралиялық бригадалары өз мақсаттарына жетіп, неміс шебінің шамамен жартысын басып алды. Бекініс үшін желі таңдалды және неміс байланыс траншеясы Кастенвегтің соңында нығайтылды. Күшейтулер жабдықтармен және құралдармен алға жылжыды, ал неміс артиллериясының оқшауы ортасында ешкімнің жерінен өтетін байланыс траншеясын салу жұмысы басталды. Сағат 19:00-ге дейін 61-ші (2-ші Оңтүстік Мидленд) дивизиясының командирі генерал-майор Колин Маккензиге оң жақтағы табыс туралы нақты хабарламалар, орталықтағы шектеулі табыс туралы қате хабарламалар және сол жақтағы Sugarloaf-тағы шағын бекініс туралы хабарламалар жетті. Сағат 19:30-да Хакинг Маккензиге австралиялықтарға көмектесу үшін Sugarloaf-қа қайта шабуыл жасауға бұйрық берді, бірақ 184-ші бригада мақсатына жетпегені анықталды. 15-ші австралиялық бригадасы британдық шабуылға қатысуы үшін сұралды және 58-ші австралиялық батальоны алға жіберілді. Жаңа оқшау жалғасты, ал барлық шеп бойында сағат 21:00-де шабуылға дайындық жүргізілді, бірақ сағат 20:20-да Хакинг шабуылды тоқтатты және барлық әскерлер қараңғыда қайтарылып алынуына бұйрық берді. 182-ші бригадаға күшейтулер уақытында бұйрық алды, бірақ неміс шебіндегі әскерлер басып қалды, тек бірнеше жараланғандар мен қашқандар ғана қашып кетті. Ешкімнің жерінде тұтқындалған әскерлер оқшаудың қорғанысында қайтарылып алынды және жараланғандарды құтқару үшін топтар жіберілді. Маккензи мен Хакинг арасындағы талқылаулар корпустың командирін 184-ші бригадаға түнде Sugarloaf-қа шабуыл жасауға бұйрық беруге әкелді, он минуттық қысқа оқшаудан кейін. Бірақ британдық шепке түскен неміс оқтары шабуылды таңға дейін кейінге жылдырды. Кейінге жылдыру туралы хабарлама 58-ші австралиялық батальонға жетпеді, ол 59-шы австралиялық батальонымен бірге шабуыл жасады және көптеген зардаптармен ешкімнің жерінде тоқтатылды, үш батальонның аман қалғандары түнде қайтып келді. Күшейтуге қарамастан, неміс шебіндегі 14-ші австралиялық бригаданың жағдайы нашарлады. Артиллериялық оқтар мен ашық оң қанатынан жасалған неміс контршабуылдары қараңғыда баяу шегінуге мәжбүр етті. Сол қанатында, көбірек әскерлер 8-ші австралиялық бригадаға кешке қарай, ал сағат 02:00-де табылған әрбір сарбаз алға жіберілді. Неміс шебінде бекініс жасау қиын болды, өйткені әскерлерде тәжірибе жетіспеді, көптеген офицерлер зардап шекті және құм қаптарын толтыру үшін құрғақ топырақ болмады, лай жақсы алмастырғыш емес. 20 шілдеде сағат 03:15-те Delangre фермасы, De Mouquet фермасы және The Tadpole-дан неміс пулеметтерінен жасалған неміс контршабуылдары алдыңғы және қанатынан жасалды, бұл неміс бірінші шебіне және содан кейін бастапқы шепке шегінуге мәжбүр етті, көптеген австралиялықтар қоршалып, тұтқынға алынды. 8-ші австралиялық бригадасының шегінуі туралы жаңалық Маккейге Маккензи, Хакинг және Монромен 61-ші (2-ші Оңтүстік Мидленд) дивизиясының жаңа шабуылын жоспарлау кезінде жетті. Монро 14-ші австралиялық бригадасын қайтарып алуға бұйрық берді, ал сағат 05:40-та артиллерия бригада айналысында "қорапша" оқшауын бастады. Сағат 07:50-де қайтарылу бұйрығы келді, бірақ ол кейбір топтарға жетпеді. Неміс әскерлері оң қанатын айналып өтіп, әрбір қозғалысқа оқ атты, австралиялықтарды түнде қазылған байланыс траншеясымен шегінуге мәжбүр етті. Сағат 09:00-ге дейін 53-ші, 54-ші және 55-ші австралиялық батальондарының қалдықтары қайтып келді, көптеген жараланғандар құтқарылды, бірақ тек төрт пулемет табылды. Екі тараптан келген артиллериялық оқтар азайды және ешкімнің жерінің екі жағында да қорғанысты жөндеу жұмыстары басталды, қысқа уақытқа бітім жасалды.

In the 61st (2nd South Midland) Division area, infantry of the 182nd Brigade on the right flank, began to move into no man's land through sally ports but some were under German machine gun fire and became death traps. Two companies of the right hand battalion managed to get within of the German parapet, with few casualties, then rushed the breastwork as the artillery lifted, finding the wire cut and the Germans incapable of resistance. Uncut wire held up the advance to the second line and German machine gun fire from the right flank caused many casualties as the survivors reached the objective. Reinforcements reached the front trench but German flanking fire caused many casualties and German artillery began to bombard the captured area. The left hand battalion lost more men in no man's land and then found that the wire at the Wick salient was uncut. The few infantry to get through the wire were shot down short of the front trench; reinforcements were also caught in no man's land and pinned down. In the centre, the 183rd Brigade was bombarded before the advance began and Shrapnel shell fire prevented the infantry from using the sally ports. After climbing the parapet, both battalions were shot down in no man's land, only a few men getting close to the German wire before being killed or wounded. On the left, the attacking battalions of the 184th Brigade had been in the front line under German artillery fire all morning. On the right, the sally ports were under fire and only a few troops reached the German wire, finding that it was uncut, before falling back. The attack of the left hand battalion towards the Sugarloaf salient (which was beyond trench mortar range) was stopped by German fire on the sally ports; the British tried to exit along "Rhondda Sap", which was under shrapnel bombardment. Most of the battalion was destroyed but some troops reached the north east part of the salient and tried to enter the German breastwork, until all became casualties. On the 5th Australian Division front, the troops attacked over the parapet, suffering fewer casualties than the 61st (2nd South Midland) Division. The 15th (Victoria) Brigade advanced next to the British 183rd Brigade towards the junction of the German line and Layes Brook, which ran diagonally across no man's land. The right battalion advance was stopped by machine gun fire from the Sugarloaf after and the left hand battalion ran into uncut wire, both battalions suffering many casualties as the survivors dug in. In the Australian centre the 14th (NSW) Brigade had fewer casualties, reached the German front line and took a number of prisoners. When the Australians pressed on, they found only flat fields and ditches full of water. A line was selected for consolidation and ten machine guns were sent forward. The 8th Australian Brigade battalions attacked through machine gun fire from the front and flanks. A mine was blown on the outer flank to make a crater lip to screen the attacking infantry but when the Australians reached the German breastwork they kept going, finding the same terrain as the 14th Australian Brigade. The 32nd Australian Battalion, on the eastern flank, suffered many casualties while attacking a German stronghold in the ruins of Delangre Farm and elements of the 14th Australian Brigade reached a main road south of the German line before withdrawing to the ditch. The 8th and 14th Australian Brigades had gained their objectives, capturing about of the German front line. A line was selected for consolidation and a strong point built at the end of the Kastenweg, a German communication trench. Reinforcements with equipment and tools went forward and work began on a communication trench across no man's land in the midst of a German artillery barrage and movement attracting machine gun fire. By 7:00 p. m. accurate reports reached Major General Colin Mackenzie, commander of the 61st (2nd South Midland) Division, of the success on the right, along with erroneous reports of limited success in the centre and a small lodgement on the Sugarloaf on the left. At 7:30 p. m., Haking ordered Mackenzie to attack the Sugarloaf again to assist the Australians, before it was discovered that the 184th Brigade had been held up short of its objective. The 15th Australian Brigade was asked to co operate with the British attack and the 58th Australian Battalion was sent forward. A renewed bombardment continued as preparations were made to attack all along the front at 9:00 p. m., when at 8:20 p. m., Haking cancelled the attack and ordered that all troops were to be withdrawn after dark. Reinforcements for the 182nd Brigade received the order in time but the troops in the German line were overwhelmed, only a few wounded and stragglers getting away. Troops pinned down in no man's land withdrew under cover of the bombardment and parties went out to rescue wounded. More discussion between Mackenzie and Haking, led to the corps commander ordering the 184th Brigade to attack the Sugarloaf overnight, after a ten minute hurricane bombardment; German shelling on the British front line then caused a postponement until the morning. The postponement failed to reach the 58th Australian Battalion, which attacked with some of the 59th Australian Battalion and was stopped in no man's land with many casualties, survivors from three battalions finding their way back after dark. Despite reinforcements, the situation of the 14th Australian Brigade in the German lines became desperate. Artillery fire and German counter attacks from the open right flank forced a slow withdrawal in the dark. On the left flank, more troops were sent forward, with ammunition, to the 8th Australian Brigade at dusk and at 2:00 a. m. every soldier who could be found was sent forward. Consolidation in the German lines was slow as the troops lacked experience, many officers had become casualties and there was no dry soil to fill sandbags, mud being a poor substitute. German counter attacks on the front and flanks, with machine gun fire from Delangre Farm, De Mouquet Farm and The Tadpole, began at 3:15 a. m. on 20 July, forcing a retirement to the German first line and then a withdrawal to the original front line; many Australians were cut off and captured. News of the retirement by the 8th Australian Brigade reached McCay while at a meeting with Mackenzie, Haking and Monro, to plan the new attack by the 61st (2nd South Midland) Division. Monro ordered the 14th Australian Brigade to be withdrawn and at 5:40 a. m. the artillery began a box barrage around the brigade. At 7:50 a. m. the order to retire arrived, although it was not received by some parties. German troops had got well behind the right flank and fired at every sign of movement, forcing the Australians to withdraw along the communication trench dug overnight. By 9:00 a. m. the remnants of the 53rd, 54th and 55th Australian battalions had returned; many wounded were rescued but only four of the machine guns were recovered. Artillery fire by both sides diminished and work began on either side of no man's land to repair defences; a short truce was negotiated by the Germans and Australians to recover their wounded.

Әуе операциялары

14 шілдеден бастап неміс майданының артындағы Ильи-Бьюкамп жолы Корольдік ұшу корпусының (RFC) әуе бақылауында болды. 16 шілдеде 16-шы эскадрилья 10-шы эскадрильямен бірге шабуыл майданында болды, сондай-ақ желкенді шар бөлімі қосылды, шабуылға қолдау көрсеткен I бригаданың RFC эскадрильяларының санын үш корпус эскадрильясына және екі армия эскадрильясына жеткізді. Корпустың ұшақтары шабуылға дейін аймақты суретке түсіріп, барлады, ал шайқас кезінде артиллериялық бақылау және байланыс патрульдерін жүргізді. Армия эскадрильялары одан да алысқа ұшып, неміс барлау ұшақтарына британдық әскерлердің қозғалысын, әсіресе XI корпустың майданының артында көруге мүмкіндік бермеді. 19 шілдеде екі эскадрильяның ұшақтары Лилль бағытында аймақты күзетіп, көптеген әуе шайқастары болды, нәтижесінде екі Fokker E. Is және бір британдық DH.2 ұшағы атып түсірілді. Сондай-ақ, неміс әскерінің казармаларына, жабдықтау қоймаларына және Лилльден Ленске, Дуайға, Камбрейге және Валенсиенге дейінгі теміржолдарға бомбалау шабуылдары жасалды.

Германияның 6-армиясы

Британдықтардың оң жағына қарама-қарсы 17-Бавария резервтік полкі Тривелетке қараған байланыс траншеясын жоғалтты, екінші шеп басылып алынды және гарнизон құлдырады. Тривелет жолының оңтүстігіндегі III батальонның сол жағындағы әскерлер оң жағына бомба тастады, ал I батальонның бір бөлігі алдан және оң жақтан шабуылдап, 61 тұтқынға алды. Австралиялық флангта III батальон, 21-Бавария резервтік полкі ортасынан және оң жағынан кері итерілді, Кастенвегте және Делангре шаруашылығының алдында қорғаныс флангін құрды. 16-Бавария резервтік полкінің III батальонының оң жағы 15-австралиялық бригаданы кері қайтарды, содан кейін Рю Делавалдан келген II батальонмен күшейтілді, ол 21-Бавария резервтік полкінің III батальонының сол жағына қосылды. Дивизия командирінің сағат 20:00-де берген бұйрығымен жасалған қарсы шабуыл қараңғыда, британдық артиллериясының атысы астында дүркіреп, 21-Бавария резервтік полкінің I батальонының бір бөлігі 8-австралиялық бригадаға шабуыл жасады, бірақ тоқтатылды. Кейін, тағы екі рота I батальон, 21-Бавария резервтік полкі және 20-Бавария резервтік полкінің жартысы флангтан Кастенвегке шабуылдады, 20 шілдеде сағат 6:00-де ескі майдан шебіне жетті. 14-австралиялық бригаданың оң жақ флангіне 16-Бавария резервтік полкінің I батальонының көп бөлігі қарсы шабуыл жасады, олар II батальонмен бірігіп, таң атқанға дейін қадам-қадаммен майданды қайта басып алды, содан кейін шаршау және оқ-дәрі мен гранаталардың жетіспеуіне байланысты үзіліс жарияланды. Шабуыл қайта басталғанда, әскерлер сағат 8:10 шамасында 21-Бавария резервтік полкімен кездесті. Неміс артиллериясының қолдауы шабуылдаушыларға қарағанда аз болды, бірақ 50-ші және 54-ші резервтік дивизияларының артиллериясы флангтардан атып, "британдықтардың (sic) шабуылының күші сағат 17:30-да траншеялардан шығар алдында жойылды".

Шығындар

Бұл шайқаста 24 сағат ішінде австралиялықтардың көп саны қаза тапты, бұл көрсеткіш 1917 жылғы Буллекур шайқасынан асып түсті. 5-австралиялық дивизия 5513 адамнан, 8-австралиялық бригада 2000 адамнан, 15-австралиялық бригада 1776 адамнан, 14-австралиялық бригада 1717 адамнан және дивизиялық инженерлер 88 адамнан зардап шекті. Екі батальонның жоғалғандары сонша көп болды ki, оларды қайта құру қажет болды. 60-шы австралиялық батальонның 887 адамының арасында тек бір офицер мен 106 қатарлы сарбаз жараланбастан аман қалды, ал 32-ші австралиялық батальон 718 адамнан зардап шекті. 31-ші австралиялық батальон 544 адамнан, ал 32-ші австралиялық батальон 718 адам қаза тапты немесе жараланды. 61-ші (2-ші Оңтүстік Мидленд) дивизиясы шайқасқа дейін жеткіліксіз күйде болды және 5-ші австралиялық дивизияға қарағанда екі есе аз адамнан тұрды, соның салдарынан 1547 адам зардап шекті. Баварияның 6-шы резервтік дивизиясы 1600-2000 адамнан жоғалды. Немістер қайта басып алған ауданда қаза тапқан австралиялық және британдық сарбаздар шайқастан кейін көп ұзамай жерленді. Жерлеу орлары 21 шілдеде британдық барлау ұшағынан түсірілді, бірақ олар қазбалар немесе траншеялық минометтер орналасқан жерлер деп белгіленді. 22 шілдеде мәйіттер тар жолды траншеялық теміржолымен алынып, сегіз жерге көмілді.

Жаңа зират

Батыс майдандағы соғыс қабірлерінің көпшілігі 1920 жылдары ресми сараптамалар барысында табылды; британдық және Ұлт Достастығының қаза тапқан әскерлері Императорлық соғыс қабірлері комиссиясының зираттарында қайта жерленді. Фромэль шабуылында қаза тапқан төрт жүз белгісіз австралиялық сарбаз Фромэльдің солтүстік-батысындағы V. C. Corner австралиялық зираты мен ескерткішіне (Франциядағы жалғыз толыққанды австралиялық зират) қайта жерленді. Соғыстан кейін «бейтарап аймақта» қаза тапқандардың денелері табылып, V. C. Corner британдық зиратында жерленді. 2002 жылы Ламбис Энглезос Донт Форгет Ми Коббер (Корфилд, 2000) кітабынан шабыттанып, Фромэль маңында белгісіз жаппай қабір іздеді. Осы орынды Энглезос және басқа зерттеушілер Фромэльге жақын, le bois au fond du village, Fasanenwäldchen (Фезант тоғайы) деген жерде тапты. Зерттеушілер бұл шұңқырлар соғыстан кейін табылмай қалғанына сенді және Австралия армиясы мен Ұлыбританияның барлық партиялық парламенттік соғыс қабірлері және шайқас даласы мұрасы тобынан орынды зерттеуге қолдау алды. 2007 жылы Австралия үкіметі геофизикалық сараптама тапсырды. Сараптама нәтижесінде шұңқырлар соғыстан бері бұзылмаған және 337 сарбаздың денелері сақталғаны анықталды. 2008 жылдың 23 мамырынан 13 маусымына дейін жүргізілген барлау қазбалары кезінде адам сүйектері, жеке заттары, жабдықтары, латунь бөлшектері, форма киімдерінің белгілері, түймелер және британдық .303 оқ-дәрілері табылды. Алты шұңқырдың бесеуінен табылған заттар кейін қайта толтырылды. 2009 жылдың мамырынан қыркүйегіне дейін эксгумация жұмыстары жүргізіліп, 250 сарбаздың денелері табылды, оның шамамен 173-і австралиялықтар еді, олардан ДНК сынамалары алынды. Алғашқы жерлеу орны қолайсыз болғандықтан, жаңа CWGC соғыс зираты салынып, шалқара қашықтықта орналасқан. 2010 жылдың 30 қаңтарында алғашқы дене Фромэль (Фезант тоғайы) әскери зиратына жерленді, ал қалған денелер Royal Regiment of Fusiliers және Австралия армиясымен жекелеген рәсімдерде жерленді. 2010 жылдың наурыз айында Фромэльде қаза тапқан 75 австралиялық сарбаздың ДНК арқылы сәйкестенгені хабарланды. 2010 жылдың 19 шілдесінде, шайқастың 94 жылдығында соңғы (сәйкестенбеген) сарбаз жерленді. Зиратқа арналған салтанатты рәсім телеарна арқылы көрсетілді.

Most war graves on the Western Front were discovered by official surveys during the 1920s; British and Empire dead were reburied in Imperial War Graves Commission cemeteries. Four hundred unidentified Australian soldiers killed in the Attack at Fromelles were re buried at the V. C. Corner Australian Cemetery and Memorial, north west of Fromelles (the only large exclusively Australian cemetery in France). Mortal remains of those killed in no man's land were recovered after the war and buried at V. C. Corner British Cemetery. In 2002, Lambis Englezos was inspired by Don't Forget Me Cobber (Corfield, 2000), to search for an unmarked mass grave near Fromelles. The site was found by Englezos and other researchers near Fromelles at le bois au fond du village, Fasanenwäldchen (Pheasant Copse/Pheasant Wood) The researchers believed that the pits had not been found after the war and gained support for an exploration of the site from the Australian Army and the British All Party Parliamentary War Graves and Battlefield Heritage Group. In 2007, a geophysical survey was commissioned by the Australian government. The survey indicated that the pits had been undisturbed since the war and contained the remains of 337 soldiers. From 23 May to 13 June 2008, an exploratory dig found human remains, personal effects, webbing, brass fitments, uniform badges, buttons and British .303 ammunition in five of six pits, which were then refilled. Exhumations took place from May to September 2009, which recovered the mortal remains of 250 soldiers, approximately 173 being Australian, from whom DNA samples were taken. The original burial site was unsuitable and a new CWGC war cemetery was built about away. On 30 January 2010, the first body was interred at Fromelles (Pheasant Wood) Military Cemetery and the remaining bodies were buried in individual ceremonies by the Royal Regiment of Fusiliers and the Australian Army. In March 2010, it was reported that 75 Australian soldiers killed at Fromelles had been identified from DNA. On 19 July 2010, the 94th anniversary of the battle, the last soldier (who remained unidentified) was buried. The cemetery was dedicated in a broadcast public ceremony.

Ескерткіштер мен мұражайлар

Фромелль аймағында шайқасты еске алатын бірнеше ескерткіш бар. V. C. Corner австралиялық зираты мен мемориалы 1920 жылдардың басында салынды, австралиялық мемориалдық парк 1998 жылы ашылды, ал Фромельс (Фезант ағашы) әскери зираты 2010 жылы толыққанды аяқталды. Аймақта шайқастан қаза болғандарды жерлеген тағы да бірнеше шағын зираттар бар. Fromelles қалалық әкімдігінде Fromelles шайқасы естелігін сақтау қауымдастығы (ASBF) басқаратын мұражай (Fromelles Weppes Terre de Mémoire) орналасқан. Мұражайдағы тақта Робин Корфилд пен Ламбис Энглезостың шайқасқа және көптеген австралиялықтар мен британдық сарбаздардың қазасына кеңінен назар аударудағы алғашқы еңбектеріне құрмет көрсетеді. Жаңа қабір тастарын ашумен бірге, 2014 жылы зиратта өткен шарада тағы да бірқатар жауынгерлердің қалдықтары анықталды және сол кезде жаңа мұражай ашылды.