Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Никарагуадағы муниципалитет
a municipality in Nicaragua
Блюфилдс – Никарагуадағы Оңтүстік Кариб автономиялық аймағының астанасы. Бұл қала бұрынғы Москития Корольдігінің де, кейіннен Солтүстік және Оңтүстік Кариб жағалауы автономиялық аймақтарына бөлінген Зелая департаментінің де астанасы болған. Блюфилдс қаласы Блюфилдс шығанағында, Блюфилдс өзенінің сағасында, сол аттас муниципалитет аумағында орналасқан. Қала атауын Орталық Американы және Кариб теңізінің батысын зерттеген голландтық еврей пираты, жеке тұлғасы және саяхатшысы Абрахам Блаувельт алған. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, қала халқы 56 005 адамды құрайды. Тұрғындарының көп бөлігі – афро-креолдар, мискито және метистер, сонымен қатар Гаринагу, қытай, маянгана және рама тайпаларының өкілдері де бар. Блюфилдс – Кариб теңізіндегі маңызды порт, одан қатты ағаш, теңіз өнімдері, креветка және лобстер экспортталады. 16-17 ғасырларда Блюфилдс еуропалық пираттардың жиналатын орны болды, ал 1678 жылы Москития Корольдігінің ағылшын қорғауындағы астанасы атанды. Никарагуаға АҚШ-тың әскери араласу кезеңдерінде (1912-1915, 1926-1933 жж.) АҚШ теңіз жаяу әскерлері осы қалада орналасқан. 1984 жылы Никарагуа революциясы аясында АҚШ Корнито және Пуэрто-Сандино порттарымен бірге Блюфилдс портын миналады. 1988 жылы «Джоан» дауылынан Блюфилдс қирады, бірақ кейін қайта жаңартылды.
Bluefields is the capital of the South Caribbean Autonomous Region in Nicaragua. It was also the capital of the former Kingdom of Mosquitia, and later the Zelaya Department, which was divided into North and South Caribbean Coast Autonomous Regions. It is located on Bluefields Bay at the mouth of the Bluefields River in the municipality of the same name. It was named after Abraham Blauvelt, a Dutch Jewish pirate, privateer, and explorer of Central America and the western Caribbean. It has a population of 56,005 (2022 estimate) and its inhabitants are mostly Afro descendant Creoles, Miskitu, Mestizo, as well as smaller communities of Garinagu, Chinese, Mayangna, and Rama. Bluefields is the chief Caribbean port, from which hardwood, seafood, shrimp and lobster are exported. Bluefields was a rendezvous for European buccaneers in the 16th and 17th century and became capital of the English protectorate of the Kingdom of Mosquitia in 1678. During United States interventions (1912–15, 1926–33) in Nicaragua, US Marines were stationed there. In 1984, the United States mined the harbor (along with those of Corinto and Puerto Sandino) as part of the Nicaraguan Revolution. Bluefields was destroyed by Hurricane Joan in 1988 but was rebuilt.
Тарих
Блюфилдс қаласының пайда болуы Никарагуаның Кариб теңізі жағалауында Еуропалық қаракшылардың болуымен байланысты, олар сол кезде Испанияға қарсы тұрған державалардың азаматтары болды. Бұл қаракшылар Эскондидо өзенін демалу, зақымдарды жөндеу және жабдықтану үшін пайдаланды. Ол кезде қазіргі муниципалитет аумағында Кукра және Бранч тайпалары қоныстанды. 1602 жылы голланд сарбазы Абрахам Блаувельт өзінің тактикалық артықшылықтарын ескере отырып, Эскондидо өзенінің шығанағын операциялық орталығы ретінде таңдады. Муниципалитет атауы – оның тегінің тікелей, бірақ көпше түрдегі аудармасы, «блау» (қазіргі голланд тілінде «blauw») – «көк», ал «вельт» (қазіргі голланд тілінде «veld») – «дала» дегенді білдіреді. Қара африкалықтар Кариб теңізі жағалауында алғаш рет 1641 жылы пайда болды, құлдарды тасымалдап бара жатқан португалдық кеме Мискито аралдарында сүңгіп кеткен кезде. 1633 жылдан бастап ағылшын азаматтары бұл аймаққа көшіп келе бастады. 1666 жылдан бастап олар колонияларға біріктірілді, ал 1705 жылы мемлекеттік органдар құрылды. 1730 жылы Москития Корольдігі Ямайкадағы британдық әкімшілікке тәуелді болды. Британдықтар мискитолықтарды Кариб теңізі жағалауындағы басқа топтардың, соның ішінде афро-креолдар мен майангна, ульва және рама тайпаларының шабуылдарын тойтару үшін қару-жарақпен қамтамасыз етті. 1740 жылы мискитолықтар британдық билікті мойындады, ал 1744 жылы Ямайкадан Москития Корольдігіне ақ колонистердің көшірілуі ұйымдастырылды; олар өздерімен бірге қара құлдарды әкелді. Осы кезде француз колонистері де келді. Бұл аймақ 1796 жылға дейін британдық протекторат болып қала берді, ол кезде Ұлыбритания испан монархының британдық қоныстанушылар үшін Юкатан түбегіндегі аумақты ағаш кесуге кеңейту туралы ұсынысымен, Москития Корольдігінен барлық ағылшын қоныстанушыларын шығарып жіберуге шешім қабылдады; британдықтар да аралдарды тастап кетті, бірақ испандықтар оларда берік орналаспады. Жаңа Гранада Вице-корольдігінің тәуелсіздігімен Москития Корольдігі 1831 жылы таратылғанға дейін Гран-Колумбияның құрамына де-юре кірді. Содан кейін ол Жаңа Гранада Республикасының, қазіргі Колумбияның бөлігіне айналды, бірақ Эскера Барсенас шарты арқылы Колумбия мемлекеті аумақты Никарагуаға ресми түрде берді. 1847 жылы Моравия шіркеуі құрылды. 1860 жылы Гаррисон Алтамирано шарты, Манагуа шарты деп те аталады, британдық және никарагуалық үкіметтер арасындағы келісім бойынша Москития Корольдігінің аумағынан Мискито қорығын құрды. Блюфилдс қаласы қорықтың астанасы болып таңдалды. Үндістердің «еуропалықтандыруы» 1880 жылдары аяқталды, британдықтар мен американдықтар банан және ағаш өндірісін кеңейтіп, өркендеген анклавтық экономика құрды; 1880 жылдары Блюфилдс қаласы әлдеқашан космополиттік сипатқа ие болған, қарқынды коммерциялық қызмет көрсеткен қала еді. Экономикалық өсім сонымен қатар әлеуметтік дифференциацияның айқын процесін әкелді, нәтижесінде нәсілдер мен этникалық топтар кеңістікте және жұмыс бойынша бөлінді: ақ нәсілділер шетелдік бизнестің мүдделерін қорғады; аралас нәсілділер қолөнершілер ретінде және жұмысшы табының кәсіптерінде жұмыс істеді; қара түсті креолдар дене еңбегінде табыс тапты, ал жергілікті халық қызметшілер ретінде және басқа да ұсақ жұмыстарда жұмыс істеді. 1894 жылы Никарагуа үкіметі Мискито қорығын ұлттық аумаққа қосты, Мискито монархиясын жойды, ал 1903 жылдың 11 қазанында Блюфилдс Зелая департаментінің астанасы деп жарияланды. АҚШ жағалау күзетінің колумбиялық есірткі контрабандашыларын ұстауға тырысуына байланысты, кокаинді (жергілікті жерде көбінесе «ақ лобстер» деп атайды) іздеу жергілікті экономиканың маңызды бөлігіне айналды. АҚШ жағалау күзетінің кемелеріне тексеру қаупі төнгенде, кокаин контрабандашылары өздерінің заңсыз жүгін теңізге лақтырып тастауға тырысады, сонымен бірге жүкті жылдам қашу үшін жеңілдетеді және тұтқындалған жағдайда дәлелдерді жояды. Кокаин балдарының бір бөлігі Блюфилдс маңындағы лагунаға мұхит ағысымен әкелінеді. Тұрғындар құмға шалынған баллондарды жағадан табады немесе лагунадан немесе теңізден қайықпен іздеп табады. Соңғы жылдары қатаң заңнама осы қызмет түрлерінің азаюына әкелді. Блюфилдс жұмыссыздық деңгейі өте жоғары, өте кедей қала болып қала береді.
The origin of the city of Bluefields is connected with the presence of European pirates on the Nicaraguan Caribbean coast, subjects of powers at the time hostile to Spain. These pirates used the Escondido River to rest, to repair damages and to be provisioned. By then, the territory of the present municipality was populated by the native towns of Kukra and Branch. In 1602, a Dutch soldier of fortune named Abraham Blauvelt chose the bay of the Escondido River as his center of operations due to its tactical advantages. The name of the municipality is a literal but pluralized translation of his surname, 'blau' (modern Dutch 'blauw') meaning 'blue' and 'velt' (modern Dutch 'veld') meaning 'field'. Black Africans first appeared in the Caribbean coast in 1641, when a Portuguese ship that was transporting slaves wrecked in the Miskito Cays. English subjects started emigrating to the region in 1633. Beginning in 1666, they were organized into colonies and by 1705, governmental authorities had been established. In 1730, the Kingdom of Moskitia came to depend on the British administration in Jamaica. The British supplied the Miskito people with armaments which the Miskito used to fend off attacks by the other groups of the Caribbean coast, including the Afro descendant Creoles and the indigenous tribes of Mayangnas, Ulwas, and Ramas. In 1740, the Miskitos yielded to British sovereignty over the territory, and in 1744, a transfer of White colonists was organized from Jamaica to the Kingdom of Moskitia; they brought black slaves with them. French colonists also arrived at this time. The area was a British protectorate until 1796, when Britain, with an offer from the Spanish Monarch to extend the territory in the Yucatán Peninsula for the cutting of logwood for the British settlers, decided to remove all English settlers from the Kingdom of Moskitia; the British subjects also abandoned the islands, but the Spaniards did not take firm positions in them. With the independence of the Viceroyalty of New Granada, the Kingdom of Moskitia became de jure part of Gran Colombia until its dissolution in 1831. Thereafter it became part of the Republic of New Granada, now Colombia, until, through the Esguerra Bárcenas Treaty, the Colombian state formally ceded the territory to Nicaragua. The Moravian Church was installed in 1847. In 1860, the Harrison Altamirano Treaty, also known as the Treaty of Managua, created the Miskito Reserve from the territory of the Kingdom of Moskitia by an agreement between the British and Nicaraguan governments. The city of Bluefields was chosen as capital of the Reserve. The "Europeanization" of the Indians was completed by the 1880s, when British and Americans expanded the production of bananas and wood, creating a prosperous enclave economy; by the 1880s, Bluefields was already a city of cosmopolitan character, with an intense commercial activity. Economic growth also brought a marked process of social differentiation, by which the races and ethnic groups were distributed spatially and in terms of work: the white population represented the interests of the foreign businesses; those of mixed race worked as artisans and in working class occupations; the darker skinned Creoles had their niche in physical work, and the native population were employed as servants and for other smaller works. In 1894, the government of Nicaragua incorporated the Miskito Reserve into the national territory, extinguishing the Miskito monarchy, and on October 11, 1903, Bluefields was proclaimed capital of the Department of Zelaya. Due in part to US Coast Guard patrols attempting to intercept Colombian drug smugglers, salvaging cocaine (often referred to locally as "white lobster") has become an important part of the local economy. When threatened with potential boarding by US Coast Guard ships, cocaine smugglers try to dispose of their illegal cargo by throwing it overboard, simultaneously lightening their load for a faster escape and eliminating the evidence in case of capture. A percentage of the cocaine bales are carried by ocean currents into the lagoon around Bluefields. Residents may find the bales washed up on the beach or seek them by boat in the lagoon or at sea. In recent years, stricter legislation has led to a decrease in these activities. Bluefields remains a deeply impoverished city with extremely high rates of unemployment.
Климат
Көппен климаттық жіктеліміне сәйкес, Блюфилдс саудалық желдердің тропикалық жаңбырлы орман климатына (Köppen Af) ие. Ақпаннан сәуірге дейін құрғақ кезең байқалады, бірақ саудалық желдер Никарагуаның Тынық мұхиты жағалауынан өзгеше, осы кезеңде де жиі жаңбыр жауады. Жылдың қалған уақытында тропикалық төмен қысым басымдық танытып, жауын-шашын өте ауыр болады, сондай-ақ жағалаудың пішіні солтүстік жаз айларында басым болатын оңтүстік желдерін тосқауылдайды.
According to Köppen climate classification, Bluefields features a trade wind tropical rainforest climate (Köppen Af). There is a drier period from February to April, but the trade winds ensure that unlike the Pacific coast of Nicaragua, rain still falls frequently during this period. For the rest of the year when tropical low pressure dominates rainfall is extremely heavy, helped by the coast being shaped in such a manner as to intercept winds from the south as prevail during the northern summer.
Білім
Қазіргі уақытта Блюфилдс қаласында екі университет бар. Бірі – Никарагуаның Кариб теңізі жағалауының автономиялық аймақтары университетінің Блюфилдс кампусы, ал екіншісі – Блюфилдс Үнді және Кариб университеті (BICU).
There are currently two universities in Bluefields. One is the Bluefields campus of the University of the Autonomous Regions of the Nicaraguan Caribbean Coast, and the other is the Bluefields Indian and Caribbean University (BICU).
Көлік және инфрақұрылым
Жақында ғана Никарагуаның батыс жағалауынан Блюфилдс қаласына жол болмады. Қазір Ньюа-Гвинеядан тұрақты автобус қатынайтын тас жол салынды. Жол 2019 жылдың мамыр айында аяқталды және Америкааралық даму банкі мен Дүниежүзілік банк берген несиелер есебінен қаржыландырылды. Жолды президент Даниэль Ортега ресми түрде ашып берді. Көбінесе саяхатшылар Блюфилдс әуежайына ұшып келеді немесе Манагуа және басқа қалалардан автобуспен келеді, сондай-ақ Эль-Рама қаласынан Рио-Эскондидо өзенімен Панга қайығымен келеді, ал Эль-Рама қаласына Манагуадан автобуспен жетуге болады. Қала ішінде таксилер бір адамға 14 кордобадан (2020 жылғы дерек) белгіленген бағамен қолжетімді және бірнеше адаммен бірге жүруге болады. Муниципалдық кемежайдан жүгері аралы, Лабарра және қайықпен ғана баруға болатын көптеген басқа да бағыттарға коммерциялық қайықтар қатынайды. Блюфилдс қаласында жеке көлік иеленуі өте шектеулі. Қалалық билік барлық қажетті қызметтерді ұсынып отырмайды, сондықтан су, энергия және санитария салаларындағы қосымша қызметтерді үкіметтік емес ұйым blueEnergy ұсынады.
Until recently, there was no road access to Bluefields from the west coast of Nicaragua. There is now a highway from Nueva Guinea with regular bus service. The road was completed in May 2019, and was financed with loans from the Inter American Development Bank and the World Bank. The road was formally declared open by President Daniel Ortega. Visitors usually either fly in to Bluefields Airport or take a bus from Managua and other cities or take a Panga down the Rio Escondido from the city of El Rama, which itself is accessible from Managua by bus. In the town, taxis are readily available at a fixed price of 14 cordobas per person (2020) and work on a shared basis. The municipal wharf is the home of commercial boat traffic to Corn Island, LaBarra and many other locations which are only accessible by boat. Car ownership is very limited in Bluefields. The municipal government does not provide all necessary services, so additional services related to water, energy, and sanitation are provided by non governmental organization blueEnergy.
Танымал мәдениет
У. Дуглас Берден қала туралы "Жай далаға қара" кітабында сипаттайды.
W. Douglas Burden describes the city in his Look to the Wilderness.