Кіріспе

Аргентиналық палеонтолог (1928–2020)
Аргентиналық палеонтолог Хосе Фернандо Бонапарт (14 маусым 1928–18 ақпан 2020) – Оңтүстік Америка динозаврларының көптеген түрлерін тапқан және аргентиналық палеонтологтардың жаңа буынына тәрбие берген аргентиналық ғалым. Палеонтолог Питер Додсон оны "Аргентинаны динозаврлардың түрлері бойынша әлемдегі алтыншы елге айналдырғанға дерлік жалғыз жауапты тұлға" деп сипаттаған.

Өмірбаян

Бонапарт итальяндық теңізшінің ұлы болды, Наполеонның Бонапарт әулетімен тікелей байланысы болмады. Ол Аргентинаның Санта-Фе қаласында дүниеге келді және Буэнос-Айрес қаласында өсті. Палеонтология саласында формальды білімі болмаса да, ол көптеген достарымен бірге ерте жасынан қазбаларды жинауды бастады және туған қаласында мұражай құрды. Кейін ол Тукуман Ұлттық университетінің мұражайшысы болды, онда 1976 жылы құрметті доктор дәрежесін алды, ал 1970 жылдардың соңында Буэнос-Айрестегі Аргентина Табиғи ғылымдар мұражайында аға ғылыми қызметкер болды. Бонапарт екі рет Гуггенхайм стипендиясын алды және 1970 жылдардан бері Ұлттық географиялық қоғамнан үнемі қаржыландыру алды. Ол еңбекқор, жақын тұрғындармен қарым-қатынаста қиын, мінезі күшті, тіпті қатал болғандығы айтылады. 2011 жылы Комахью Ұлттық университетінен тағы бір құрметті диплом алды. Бонапарт 2020 жылдың 18 ақпанында 91 жасында таңертең ұйықтағанда қайтыс болды.

Оңтүстік әртүрлілігінің ашылуы

1975 және 1977 жылдар аралығында Бонапарт Мартин Винс және Хуан К. Лиалмен бірге "Эль Брете" ранчосында Saltasaurus қазба жұмыстарын жүргізді. Аргентиналық Хайме Пауэллмен бірлесіп, Бонапарт Saltasaurus-ты зерттеді және тірі кезінде остеодермдер деп аталатын қабықша тәрізді пластиналармен жабылған болуы мүмкін деген болжам жасады. Осы жаңалыққа сүйене отырып, Критозавр австралистің жиырма мысалы және Оңтүстік Америкада табылған ламбеозаврид динозаврымен бірге, Бонапарт мезозой дәуірінің соңында Америкалар арасында кең ауқымды түрлердің қоныс аударуы болғанын болжады. Юра кезеңінде Пангея суперконтиненті солтүстікте Лавразияға, оңтүстікте Гондванаға бөлінді. Бор кезеңінде Оңтүстік Америка Гондвананың қалған бөлігінен айрылды. Бұл бөліну солтүстік және оңтүстік биоталардың арасында айырмашылықтарға әкелді, ал оңтүстік жануарлары солтүстік фаунаға дағдыланғандарға ерекше көрінеді. Бонапарттың жаңалықтары осы айырмашылықты көрсетеді және палеонтолог Роберт Баккер оны "Мезозойдың шебері" деп атады.

Философия

Бонапарт дәстүршіл болған және синапоморфиялардың кең спектріне сарқындылық принципін қолданатын қазіргі заманғы кладистік әдістерді қолданбады. Осы себепті ол 1990 жылы жарық көрген «Динозаврлар» атты заманауи еңбегімен жұмыс істеуден бас тартты. Дегенмен, 2000 жылы Бонапарт кладограммаларды қолдана бастады. Мысалы, оның савроподтар (мәселен, Лигабуэзавр) және Бразилиядан табылған протосүректілер туралы зерттеулерінде өзі мен әріптестері жасаған кладограммалар көрсетілген. Ол динозаврларды зерттеуімен танымал болғанымен, сүтқоректілердің қазбаларын зерттеуді ұнатты. Оның шәкірттерінің арасында Родольфо Кория, Луис Чиаппе, Фернандо Новас, Хайме Пауэлл, Гильермо В. Руджиер, Леонардо Сальгадо, Хорхе Кальво, Себастьян Апестегуия және Агустин Мартинелли болды.