Кіріспе

Солтүстік Ирландия мифологиясындағы әдемі әйел

Ганканаг (/ɡ//æ//n/'/k//æ//n//ə/) (ga gean cánach 'сүйіспеншілікпен сөйлейтін') – Солтүстік Ирландия мифологиясындағы әйелдерді ұсынумен белгілі ер адам бейнесі.

Этимология

Атауы әр түрлі жазулармен берілген, соның ішінде geancánach немесе ganconer. Ирландия фольклорлық комиссиясы Мет округінде жинаған деректерге сәйкес, бұл сөз (гэнкана немесе гэнкане деп айтылады) кішкентай немесе ересек болған баланы да білдіруі мүмкін, сонымен қатар оның әулиелік кішкентай екенін көрсетеді.

Аңыз

1888 жылы У. Б. Йейтс ганканаг сөздіктерде кездеспейтінін және Коннахт аймағында оның туралы көп білмейтінін атап өтті. Сол журналдағы тағы бір әңгімеде, ганконерлер тобы керуен тастайды және жесірдің сиырын Лоугли көлінің астындағы жұмбақ әлемге алып кетеді. Сиырдың иесі оны қайтарып алады, бірақ біреу жақын жерде Құдайдың атын айтқанда, сиыр жерге батып кетеді және оны ешқашан таба алмайды. Николас О’Кирни 1855 жылы жазғандай, Геанканаг – Лепреконға ұқсас, бірақ одан да жалтақ кішкентай адам еді. Ол жалғыз далаларда дудинмен – қысқа саз түтігімен пайда болатын, содан бері ол «Геанканагтың түтігі» деп аталатын. (Дудин басқа бір фея, Клурикаунмен де байланысты болатын.) Геанканаг қойшы қыздар мен сауыншыларды азғырып, құмарлыққа салыстыратын. Онымен кездесу өте жаман ниетті болып саналды, ал әйелдерді қууға ақшасын ысырап еткен ер адам Геанканагпен кездескен деп есептелді. Джон О’Ханлонның поэзиясында Капитан Диарг пен ганконерлер әскері әуеде серуендейтін фея әскерлері ретінде бейнеленген. О’Ханлон ганконерді феялардың немесе кішкентай халықтың тағы бір аты деп атады. Ирландия ақыны Этна Карбери «Махаббат шеберінің» қара көзді, әдемі инкубус сияқты фея екенін сипаттады. Оның көлеңкесі жоқ, ал оның пайда болуы тұманмен бірге жүреді. Ол бойжеткен қыздарды азғырып, оларды кейін өліп қалғанша қалдырады. Ол айқаш белгісімен қуылған, бірақ ақынның кейіпкері үшін бұл тым кеш болады, өйткені ол оны бұрыннан сүйіп үлгерген. Ирландия фольклорлық комиссиясы жинаған 20 ғасырдың бір әңгімесінде геанканаг лепрекон рөлінде көрінеді. Ол тұтқындалып, алтынының қайда жерленгенін көрсетуге мәжбүр болады, бірақ ол өз тұтқындаушысын алдайды.

Танымал мәдениетте

В. Б. Йейтс "Ганконах" псевдонімін қолданған. Мелисса Маррдың "Wicked Lovely" кітап сериясында Ириал және Найл есімді екі кейіпкер ганканахтар болып келеді. Холли Блэктің "Ауаның халқы" кітап сериясында Лириопа және оның ұлдары Локк пен Ок кейіпкерлері ганканахтар болып суреттеледі.