Кіріспе
Американдық кинорежиссер (1916–2006)
Ричард Оуэн Флейшер (8 желтоқсан 1916 – 25 наурыз 2006) – Голливудтың алтын дәуірінің қақ ортасынан басталып, американдық жаңа толқынға дейін жеткен, төрттен астам онжылдық карьераға ие американдық кинорежиссер. Ол көптеген жанрлар мен стильдерде фильмдер түсіргенімен, ең әйгілісі – үлкен бюджетті, «тірек фильмдері», олардың ішінде: «20,000 Leagues Under the Sea» (1954), «The Vikings» (1958), «Барабба» (1961), «Fantastic Voyage» (1966), «Doctor Dolittle» (1967) музыкалық фильмі, «Tora! Tora! Tora!» (1970), дистопиялық детектив «Soylent Green» (1973), даулы тарихи драма «Mandingo» (1975) және Роберт Э. Говардтың қиял-ғылыми фантастикалық фильмдері «Conan the Destroyer» (1984) мен «Red Sonja» (1985) кіреді. Оның басқа режиссерлік жұмыстарының ішінде – «Өлімге жоспар» (1947) атты «Оскарға» ие болған деректі фильм, «The Narrow Margin» (1952) қара фильмі, «Compulsion» (1959) қылмыстық драмасы, «The Boston Strangler» (1968) және «10 Rillington Place» (1971) фильмдері, «The Don Is Dead» (1973) гангстерлік фильмі, «The Prince and the Pauper» (1977) фильмі, «The Jazz Singer» (1980) қайта түсірілімі және «Amityville 3 D» (1983) қорқыныш фильмі бар. Флейшер өзінің заманындағы Голливудтың көптеген жұлдыздарымен жұмыс істеді, олардың ішінде: Кирк Дуглас, Роберт Митчем, Джеймс Мейсон, Роберт Вагнер, Тони Кертис, Луи Жордан, Жан Хаген, Виктор Матур, Ричард Иган, Рей Милланд, Фарли Грейнджер, Орсон Уэллс, Диана Варси, Энтони Куинн, Стивен Бойд, Рекс Харрисон, Энтони Ньюли, Миа Фарроу, Джордж С. Скотт, Чарльз Бронсон, Ричард Аттенборо, Чарлтон Хестон, Ли Марвин, Гленда Джексон, Эдди Дизен және Арнольд Шварценеггер. Ол жанрлардың кез келгенінде, түрлі жағдайларда және бюджеттерде жұмыс істей алатын әмбебап режиссер ретінде танымал болды, бұл оны продюсерлер үшін ізделіс пен табысқа жеткізді. Флейшер авторлық стильдегі режиссер саналмаса да, жоғары бағаланған суретші болмаса да, оның көптеген фильмдері қаржылық және сындық тұрғыдан сәтті болды, марапаттар жеңіп алды және олардың шыққан жылындағы ең табысты фильмдердің біріне айналды.
Ерте өмір және білім
Ричард Флейшер Бруклинде еврей отбасында дүниеге келді. Ол Эсси (қызметтес аты Голдштейн) мен Польшаның Краков қаласынан шыққан аниматор және продюсер Макс Флейшердің ұлы болды. Браун университетін бітіргеннен кейін ол Йель драма мектебіне түсті, онда болашақ әйелі Мэри Диксонмен танысты. Флейшер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясында қызмет етті. Оның кино мансабы 1942 жылы RKO студиясында қысқаметражды фильмдер, деректі фильмдер және ұмытылған нұсқаусыз фильмдердің жинақтарын түсірумен басталды, ол оларды "Flicker Flashbacks" деп атады. Ол 1947 жылы Теодор Гейзельдің (кейін доктор Сьюс ретінде танылған) бірлескен авторы болған "Өлім үшін жоба" атты деректі фильмнің продюсері ретінде «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Бұл фильм Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапонияның империялық кеңеюіне әкелген мәдени күштерді зерттеді.
B тобындағы фильмдер
Флейшер Лос-Анджелеске көшіп келді және оған алғашқы толық метражды фильмі, Шарин Моффеттің рөлі үшін түсірілген "Ажырасқан ата-ананың баласы" (1946) тапсырылды. Фильм сәтті болғандықтан Флейшер тағы да Моффеттің рөліне арналған "Банжо" фильміне тағайындалды, бірақ ол сәтсіз аяқталды. RKO "Ажырасқан ата-ананың баласы" фильмін ұнатып көрген Стэнли Крамер мен Карл Форманға оны "Крамер компаниясы" үшін "Осылайша Нью-Йорк" (1948) фильмін түсіруге беруге келісті. RKO-да Флейшер Форманның әңгімесі негізінде "Саз балдырған" триллерін түсірді. Оның басқа ерте фильмдері, мысалы: "Қорғаушы" (1948), "Тыныш іздеңіз" (1949), "Зәулім көлік тонау" (1950) және "Тар шекара" (1952) – тар сюжетті нуар фильмдері болды. Флейшер осы кезеңде үздік фильмдерге көшуге тырысып бақты деді. Норман Красна мен Джерри Вальд RKO-да жұмыс істегенде, Флейшерден "Бәрі шындық" үшін түсірілген материалдардан фильм жасауға бола ма деп сұрады, бірақ ол мұны істей алмады. Тағы бір жоба, іске аспаған – Ал Жолсонның қатысуымен түсірілмек болған фильм. RKO иесі Говард Хьюз "Тар шекара" фильміне әсерленіп, режиссер Джон Фарроудың алғашқы нұсқасына қанағаттанбағаннан кейін Флейшерді "Оның әйелінің стилі" (1952) фильмінің көп бөлігін қайта жазуға және қайта түсіруге шақырды. Хьюз нәтижеге риза болып, Флейшерді Стэнли Крамерге "Бақытты шақ" (1952) фильмін түсіруге беруге келісті.
Креймер компаниясы
Флейшер "Крамер" компаниясымен келісімшартқа отырды. "Бақытты уақыт" сәтті болды, және Флейшер одан кейін Креймер мен Форман үшін "Өмірге толы" атты тағы бір фильм жасауға тиіс болды. Бірақ фильм ешқашан түсірілмеді, себебі Форман мен Крамердің серіктестігі аяқталды. Ол MGM-нен "Арена" атты родео тақырыбындағы, Джиг Янг пен Жан Хагеннің басты рөлдерде ойнайтын фильмді түсіру ұсынысын қабылдады.
"А" фильмдерінің режиссері
Флейшерді Уолт Дисней таңдады – ол әкесінің бұрынғы қарсыласы, мультфильмдерді шығарушы – Кирк Дугластың басты рөлде ойнаған «20 000 лига тереңдікте» (1954) фильмін түсіру үшін. Фильмнің пост-өндіріс кезеңінде Флейшер MGM-дегі Доре Шариден «Блэк Роктағы жаман күн» фильмін режиссерлік ету туралы ұсыныс алды, бірақ «20 000 лига тереңдікте» фильміндегі жұмыстар толық аяқталмағандықтан, ол одан бас тартуға мәжбүр болды. Ол Бадди Адлердің «20th Century Fox» үшін түсірген «Қантөртінші сәуір» (1955) триллерінің режиссері болды. Фильм сәтті аяқталды, және Fox Флейшермен ұзақ мерзімді келісімшартқа қол қойды. Ол осы студияда келесі 15 жыл жұмыс істеді.
20th Century Fox телеарнасы
Флейшердің Fox компаниясымен жаңа келісімшарт бойынша түсірген алғашқы фильмі "Қызыл бархатты тербелістегі қыз" (1955) болды. Одан кейін ол Роберт Митчеммен бірге "Бандидо" вестернін түсірді. Кирк Дуглас Флейшерді "Викингтер" (1958) фильмін жасауға шақырды, ол Дуглас өзінің Brynaprod компаниясы арқылы (және United Artists арқылы таратылды) тәуелсіз өндірілді және тағы да үлкен табысқа ие болды. "Фокс" компаниясына оралған Флейшер продюсер Ричард Д. Занук үшін Орсон Уэллспен бірге "Компульсия" (1959) қылмыстық драмасын түсірді. Фильм сәтті болды және Флейшер Директорлар гильдиясының сыйлығына ие болды.
Еуропа
Фокс оған Джон Уэйнмен бірге "Аляскаға солтүстікке" (1960) фильмін ұсынды, Флейшер бастапқыда келіссе де, сценарий оны қанағаттандырмағандықтан бас тартты. Ол Парижге көшіп кетті, онда Даррил Ф. Занук одан өзінің сол кездегі әйелі Жюльетт Грекоға арналған "Қызыл тастар жыршысы" фильмін жасауды сұрады. Фильм түсірілмеді, бірақ Флейшер Греконың қатысуымен Занук үшін тағы екі фильм түсірді: "Көліктің жарығы" (1960) және "Ірі тәуекел" (1961). Содан кейін Флейшер Дино Де Лаурентиспен "Бараббас" (1961) фильмін түсіруге келісім жасады. Одан кейін ол Де Лаурентиспен бірге Уптон Синклердің романынан "Ланни Бадд", "Дон Камилло", "Сальваторе Гулиано", "Қара періште" және Эдвард Анхальттың сценарийі бойынша "Саққо мен Ванцетти" сияқты бірнеше жобаларды жариялады, бірақ ешқайсысы іске аспады. Ол Сэмюэл Бронстон мен Филипп Йорданнан Испанияда "Бенгалдың түнгі шабуылдары" фильмін түсіру туралы ұсыныс алды, бірақ Бронстонның империясы құлаған соң жоба сәтсіз аяқталды.
Голливудқа оралу
Голливудқа оралғанда Ричард Занук «Фокс» студиясының өндіріс жетекшісі болды және Флейшерге «Фантастикалық саяхат» (1966) фильмін ұсынды. Фильм сәтті болды және оның Голливудтағы мансабын жаңартты. Оған 1967 жылғы «Фокс» студиясының ірі «роудшоу» мюзиклі – Рекс Харрисонмен бірге түсірілген «Доктор Дулиттл» (1967) фильмінің режиссурасы тапсырылды. Алайда, фильм шығынға ұшырады. Ең жоғары бағаланған фильм – Тони Кертис қатысқан «Бостондық құрық салушы» (1968) болды. «Че!» (1969) фильмі, Омар Шарифтің басты рөлде ойнаған Че Гевараның өмірбаяны, қымбатқа түсті, сондай-ақ «Тора! Тора! Тора!» (1970) – Екінші дүниежүзілік соғыста Жапонияның Перл-Харборға жасаған шабуылы туралы фильм де сәтсіз аяқталды. Бұл «20th Century Fox» үшін түсірген соңғы фильмі болды.
1970 жылдар
Флейшер Англияға сапар шекті, онда ол жақсы қабылданған деректі қылмыстық драманы, Ричард Аттенборо мен Джон Херт ойнаған «10 Риллингтон Плейс» (1971) фильмін режиссерлік етті. Содан кейін ол Жорж С. Скоттпен келіспегендіктен Джон Хьюстонның орнын «Соңғы жүгіру» (1971) фильмінде басты. Мия Фарроудың қатысуымен «Көрме» (See No Evil, 1971) триллері жарық көрді. Голливудқа оралған соң, ол Джозеф Уэмбоудың романы негізінде «Жаңа жүзбасылар» (1972) фильмін түсірді, онда Джордж С. Скотт тағы да басты рөлде ойнады. MGM студиясында ол Чарлтон Хестонмен бірге ғылыми-фантастикалық «Сойлент Грин» (1973) фильмін жасады. Одан кейін үш әрекет фильмдері түсірілді: Энтони Куинннің қатысуымен «Дон өлді» (1973), сондай-ақ Уолтер Мириш үшін екі фильм: Ли Марвиннің қатысуымен «Спайкс банды» (1974) және Эльмор Леонардтың сценарийі бойынша Чарльз Бронсонның қатысуымен «Мистер Мэгестик» (1974). Флейшер де Лаурентиспен сәтті болған, бірақ даулы «Мандинго» (1975) фильмінде қайта жұмыс істеді. Одан кейін Гленда Джексонның ойнаған Сара Бернхардтың британдық өмірбаяндық фильмі «Тамаша Сара» (The Incredible Sarah, 1976) түсірілді. Флейшер сенімді режиссер және «орнына келетін режиссер» ретінде танылды, өйткені ол жобаның түпкілікті режиссері шығармашылық дауларға байланысты продюсерлер тарапынан жұмыстан шығарылғанда оның орнын толтыратын. Олардың қатарында Хьюстон «Соңғы жүгіру» үшін, ал Майкл Кампус «Мандинго» үшін болды. «Принц және кедей» (1977) – Марк Твеннің романының нұсқасы, онда Хестон, Харрисон және Скотт ойнады. Флейшер Майкл Кейннің қатысуымен «Ашанти» (1979) фильмінде Ричард Сарафианның орнына жұмысқа алынды, бірақ фильм сәтсіз аяқталды. Ол тағы бір режиссердің орнын толтыруға шақырылды, бұл жолы Сидни Дж. Фьюри, «Джаз әншісі» (The Jazz Singer, 1980) фильмінде, Нил Даймондты киножұлдызға айналдыруға жасалған сәтсіз әрекет.
Кейінгі мансап
Tough Enough (1983) Дэннис Куэйдтің басты рөлде ойнаған Toughman Contest жарысы туралы фильм болды. Ол Де Лаурентис үшін тағы үш фильм түсірді: "Амитивилл 3D" (1983), "Қаршылаушы Конан" (1984) және "Қызыл Соня" (1985). Соңғы екеуі Роберт Э. Говардтың "Гибориан дәуірі" әңгімелерінің жекеленген нұсқалары, және екеуінде де Арнольд Шварценеггер түсті. Оның соңғы кинотеатрлық фильмі "Миллион долларлық құпия" (1987) болды.
Флейшер студиясы
Флейшер Fleischer Studios компаниясының төрағасы болды, бұл студия қазір Бети Буп пен Коко клоунының лицензиялық құқықтарын басқарады. 2005 жылдың маусым айында ол әкесінің мансабы туралы «Жарнақтың сыртынан: Макс Флейшер және анимация революциясы» атты естеліктерін жариялады.
Өлім және мұра
Флейшердің 1993 жылы жарық көрген «Жылағанда айтшы» атты автобиографиясында актерлермен, сценаристтермен және продюсерлермен болған көптеген қиындықтары туралы айтылған. Ол 2006 жылы 89 жасында тыныс жолдарының инфекциясынан кино және теледидар жұмыскерлерінің үйі мен ауруханасында ұйықтағанда қайтыс болды.