Кіріспе

Мумбай порты (сондай-ақ ағылшын тілінде; Bombay Harbour немесе Front Bay, маратхи Mumba'ī bandar) – Ұлхас өзенінің сағасының оңтүстік бөлігінде орналасқан табиғи терең сулы порты. Сағаның тар, солтүстік бөлігі Тана бұғазы деп аталады. Порт оңтүстікке қарай Арабия теңізіне ашылады. Елефанта аралы – порттағы алты аралдың бірі. Front Bay – порттың ресми атауы, себебі қала бастапқыда портқа қарап орналасқан шағын елді мекен ретінде пайда болған. Бұрынғы Колаба аралы мен Бомбей аралының арасында, Малабар төбесіне дейін жатқан бастапқы елді мекеннің артындағы су алабы да Back Bay деп аталды. Front Bay-де Мумбай порты орналасқан, ол порттың батыс жағалауының оңтүстік бөлігінде жатыр. Жавахарлал Неру порты және Нави Мумбай Конкан құрлығында шығысқа қарай, ал Мумбай қаласы батыста Салсет аралында орналасқан. "Елефантаға" қатынайтын кемежайы бар "Индия қақпасы" – ең маңызды туристік орын.

Аралдар

Мумбай портында алты арал бар. Баучер аралы, сондай-ақ Джавахар Двип деп те аталады, Мумбай порты мұнай терминалы ретінде пайдаланады. Мұнда танкерлерге арналған тұрақтар және шикі мұнайды түсіру және тазартылған мұнай өнімдерін тиеу үшін түрлі инфрақұрылым бар. Арал порт қызметкерлеріне ғана арналған, халыққа ашық емес. Крос аралы – Докярд Роуд жағалауынан жақын орналасқан кішкентай, адам тұрмайтын арал. Ескі бекіністердің қалдықтары көрініп тұрса да, аралдың өзіне кіруге рұқсат жоқ. Ғарапұри аралы, сонымен қатар Элефанта аралы деп те аталады, Мумбай портындағы ең белгілі аралдардың бірі. Аралдағы Элефанта үңгірлері ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұралар тізіміне енген. Үлкен бес үңгірдің тобында күрделі индуистік діни тас мүсіндері бар. Екі кішкентай үңгірде буддалық діни мүсіндер сақталған. Бұл мүсіндердің жасалу мерзімі 5-8 ғасырлар аралығын қамтиды. Орталық жағалаудағы артиллериялық батарея – Тане бұғазындағы шағын арал. Онда Үндістан Әскери-теңіз күштерінің көне жағалаулық артиллериялық батареясы орналасқан. Портқа кіретін теңіз кемелеріне құрмет көрсету үшін қарулар оқ атып сәлем береді. Oyster Rock – порттағы тас шоғырларының шағын тобы. Бұл аймаққа кіру шектеулі, себебі ол теңіз жаттығулары үшін пайдаланылады. Салсет аралы – Мумбай және Тане қалалары орналасқан үлкен арал. Оны Конкан құрлығынан Васай бұғазы және Ульхас өзені бөліп тұрады. Мумбай бастапқыда Танеден бөлек арал болған, бірақ жерді мелиорациялау арқасында аралдар бірігіп кеткен. Повай, Тулси және Вихар көлдері – аралдағы ең ірі көлдер.

Мумбай порты

Мумбай порты (МБПТ) Мумбай шығанағының батыс жағасында, ортасында жатыр. Бұл порт 19-шы және 20-шы ғасырларда Үндістанның басты сауда порты болды. Ол «Үндістанның қақпасы» деп белгілі және Мумбайдың Үндістанның коммерциялық астанасы ретінде қалыптасуына маңызды үлес қосты.

Экология

Мангр тоғайлары портың солтүстік-батыс және шығыс жағалауларының көп бөлігін жабады, және жабайы жануарларға, оның ішінде фламинго сияқты мыңдаған көшпенді құстарға бай мекен ету ортасын ұсынады.

Ластану

Мумбай қалалық аймағының тым көп халқының қысымы және өте қарбалас теңіз саудасының салдарынан, бұл порт ауыр ластануға ұшыраған деп есептеледі. Бұған портқа жақын болатын шағын шығаруларда ауыр металдардың көп мөлшерде таралғаны туралы хабарлар кіреді, сонымен қатар порт көптеген ластаушы заттардың жиналатын орны болып табылады.

Өнер мен әдебиетте

Бұл аймақтағы балықтың көптігі Кларксон Фредерик Стэнфилдтің суретінде бейнеленген, оны Эдвард Гудолл гравюралап, Летиция Элизабет Лэндон поэзиялық түсіндірмесімен толықтырған.