Кіріспе

Англикандық діни қызметкер, ақын, жергілікті саясаткер және табиғатты қорғаушы

Хардвик Драммонд Раунсли (29 қыркүйек 1851 – 28 мамыр 1920) – англикандық діни қызметкер, ақын, жергілікті саясаткер және табиғатты қорғаушы. Ол 1890 жылдары тарихи маңызы бар немесе табиғи сұлулығымен ерекшеленетін жерлерге арналған Ұлттық трестің үш негізін қалаушысы ретінде ұлттық және халықаралық деңгейде танымал болды. Раунсли Англия шіркеуінің діни қызметкерлерінің ұрпағы болды. Медицинаны қысқа ғана уақытқа мамандық ретінде қарастырғаннан кейін Оксфордты бітіріп, қасиетті міндеттерді қабылдады. 1870-ші жылдардың ортасында ол Лондон мен Бристольдегі қаңғыбақтармен жұмыс істеді, ал 1877 жылы Англия көлдері аймағындағы Вестморлендтегі ауылдық приходқа тағайындалды. Көп ұзамай ол аймақты тым көп өнеркәсіптік дамудан сақтау науқанының белсенді қатысушысы болды. 1883 жылы Раунсли Кросвэйт (Камберленд) викарі болып тағайындалды. Ол 34 жыл бойы осы лауазымда тұрып, жұмысшы халықтың өмірін жақсартуға бағытталған күшті еңбегімен жергілікті және ұлттық деңгейде танылды. Әйелі Эдитпен бірге Кесуик өнеркәсіптік өнер мектебін құрды және елдің кез келген адамына ауылдық жерге қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін науқандар жүргізді. Қоршаған ортаны қорғау үшін наразылық пен заңнама жеткіліксіз деген тұжырымға келген ол 1893 жылы Роберт Хантер мен Октавия Хиллмен бірге халықтың атынан жерді иелену үшін Ұлттық тресті құрды. Ол Ұлыбританияның ең ірі және маңызды жер иелерінің біріне айналды, ол Ұлыбритания халқы үшін жер мен ғимараттарды сенімді сақтауға алды. Раунсли өнімді жазушы болды, 40-тан астам кітап жариялады, оның ішінде өлеңдер, уағыздар, тарихи зерттеулер, саяхат есептері және өмірбаяндық еңбектер бар. 1917 жылы зейнеткерлікке шығып, Оңтүстік көлдер аймағындағы Грасмир ауылына көшіп барды, онда 1920 жылы 68 жасында қайтыс болды.

Алғашқы жылдар

Хардвик Раунсли – отбасы мен жақындары "Харди" деп атаған – 1851 жылдың 28 қыркүйегінде Оксфордширдегі Шиплейк қаласындағы пасторлық үйінде дүниеге келді. Ол Роберт Драммонд Беррелл Раунслидің (1817–1882) және оның әйелі Кэтрин Энн, туған тегі Франклин (1818–1892) болған он баласының екінші ұлы және төртіншісі еді. 1862 жылы Драммонд Раунсли Линкольнширдің батпақты ауданындағы Холтон Холегейтте викарий қызметін қабылдады. Тринг оған зор әсер етті: Раунсли жеңіл атлетика мен гимнастикада өте жақсы нәтижелер көрсетті, бірақ Тринг оның эстетикалық сезімін, әсіресе ақындық қабілетін дамытуға көмектесті. Тарихшы Джордж Ботт былай деп жазады:

1869 жылы Тринг Раунслиді Лейк-Дистриктке алып барды, олар Уильям Вордсворт тұрған Грасмер ауылында болды. Раунсли тез арада Вордсворт сияқтылардың көлдер аймағының табиғатына деген құлшынысын бөлісті. 1870 жылы Раунсли Оксфордтың Баллиол колледжіне түсті, бастапқыда классикалық әдебиеттерді оқыды, бірақ екі жылдан кейін медициналық тәжірибегер болу ниетімен табиғат ғылымдарына ауысты. Ол бастапқыда спорт пен ескек құралымен көзге түсетін, бірақ оқуына тиісті көңіл бөлмейтін студент болды. Жоба екі айдан кейін Раскин Венецияға кеткен кезде сәтсіз аяқталды, бірақ Гриффитстің сөзімен айтқанда, Раунсли үшін бұл "өмірді өзгертетін, оның әлеуметтік санасын оятарлық" жағдай болды.

Лондон мен Бристоль

Оксфордтан шыққаннан кейін, Ронсли Лондон қаласындағы кедейлер арасында жұмыс істеуге кетті. Ол Ньюпорт Маркет панасының, мұқтаждарға арналған жатақхананың, рухани емес капелланы болып тағайындалды, ол Лондонның жезөкшелік пен кедейшілікпен танымал Сохо ауданындағы Сент-Мэри шіркеуіне қарасты болды. Раскин оны әлеуметтік тұрғын үй саласындағы пионер Октавия Хиллмен таныстырды, ал Ронсли Хиллдің әріптесі Эмма Конс үшін жалға алушы рөлін қосымша міндетіне енгізді. Әртүрлі істерінің салдарынан ол нервтік ауруға шалдықты. Оның үй иесі мен үй иесінің үлкен қызы Эдит Флетчер (1846–1916) болды; олар Ронслимен өнер, әдебиет және табиғатқа ортақ қызығушылықтарының арқасында бір-біріне тартылыс сезімдеді. 1875 жылдың желтоқсан айында денсаулығы қалпына келген Ронсли диаккон болып тағайындалды. Трингтің ұсынысымен ол Бристольдің ең кедей аудандарының біріне қызмет ететін Клифтон колледжі миссиясына капеллан болып тағайындалды. Бастапқыда қызмет өткізуге арналған ғимарат болмады, бірақ Ронсли қолданыстан шыққан фабрика цехын сатып алып, оны шіркеуге айналдырды. Діни шенділер оның жергілікті жастарды тартуға жасаған тырысыштары тым батыл деп санады, ол тек діни қызметтермен шектеліп қоймай, ұстамдылық клубын, тұрақты футбол матчтарын және демалыс күндері ауылға серуендерді ұйымдастырды. Ол 14 ғасырдағы қолданылмай қалған Сент-Вербург шіркеуін бұзудан құтқару үшін күш салды. Оның ынтасы Бристоль шіркеуінің консервативті басшылығына ұнамады, бірақ ол 1877 жылы лауазымын тастағанда, қала әкімі мен басқа да көрнекті азаматтар оның еңбегіне алғыс айтты.

Урейдің викарийі

1877 жылы Раунсли мен Эдит Флетчер үйленуге ниет білдірді және олар бірге өмір сүру жоспарларын бастады. Оның туысы Эдвард Раунслидің Врей қалыңындағы иелігінде Антиохиялық Әулие Маргарита шіркеуі орналасқан еді. Сол жерде викарий лауазымы бос орынға ие болды және Эдвард оны Раунслиге ұсынды.

Раунсли мен Эдит 1878 жылдың қаңтар айында Флетчерлердің туған жері Братхайдағы шіркеуде, Драммонд Раунсли жүргізген рәсімде үйленді. Олардың жалғыз баласы Ноэль 1880 жылдың желтоқсанында Врейде дүниеге келді. Өмірбаяншы Грэм Мерфидің айтуынша, "[Ноэль] ата-анасының көптеген іс-әрекеттері мен саяхаттауға құштарлығының салдарынан балалық шағында сәл жалғыздыққа ұшырады". Осы кезде Раскин Көлдер аймағында тұрып, 1873 жылдан бері Конистон суының жағасындағы Брантвудта, Врейден 22 миль қашықтықта өмір сүрді. Ол бұрын табиғатты қорғау науқанына қатысып, Манчестер қаласы үшін су қоймасын құру мақсатында Тирлмердің бөгетін салуға сәтсіз қарсылық көрсеткен еді. Бұл бөгет шаһардан шамамен 100 шақырым қашықтықта орналасқан. Раунсли Тирлмерді дамытуға қатысты ара-тұра сезімдерде болды: Сохо мен Бристольдегі қала кедейлерімен болған тәжірибесі оны барлық жерде таза ауыз судың қажеттілігін терең түсінуге жетеледі. Ол Раскинмен жиі кездесіп, 1880 жылы "елдік еңбеккердің өмірін қалай жақсартуға болатынын" талқылады. Екеуі де "Бос қолдардың жұмыс табуы керек, олардың жұмысын әйдінге беруге болмайды. Біз үй шаруашылығымызға көздің қуанышын және қолдың шеберлігін сыйлауымыз керек" деп келісті. Раскин ескі қолмен жүнді иру және тоқу өнерін қайта жаңғыртуды ұсынды; Раунсли мұны мүмкін емес деп есептегендіктен, ағаш ою өнерін таңдады. Ол "Оңтүстік Кенсингтоннан бір әйелдің үш ауылда сабақ беру үшін келгенін" және "көл аймағындағы біздің қарапайым үй кәсібіміздің" басталып кеткенін жазды. Жас Беатрикс Поттер 1882 жылы ата-анасымен бірге Врей қалыңында демалысқа келді. Олар Раунслимен танысып, оның, әсіресе Беатрикспен, тығыз достығын құрды. Оның Көлдер аймағының табиғи сұлулығын сақтау туралы көзқарастары оған терең әсер етті. Ол кездесетін алғашқы жарияланған автор болды және оның суреттеріне үлкен қызығушылық танытып, оларды қабылдауға деген ниетін қолдады, сондай-ақ кейіннен оның алғашқы кітабы "Питер Қоянның әңгімесін" жариялауға шақырды. Олар Раунслинің өмірінің соңына дейін жақын болды, ал Ноэль Раунсли кейінірек Поттер әкесінің өміріндегі нағыз махаббат болғанын айтты.

Аудандық кеңес

Кейінірек Ұлттық қорды құрған үш адамның ішінде Раунсли ғана бір партиялық саяси қозғалысқа тікелей қатыспады. Роберт Хантер мемлекеттік қызметкер болғандықтан, мұндайға құқығы болмады, ал Октавия Хилл үкіметтер мен партияларға күдікпен қарады. Сол кезде Ұлыбританияда екі басты партия болды: консерваторлар, олар жер иелері аристократиясының мүддесін қорғайтындықтары есебінде болды, ал либералдар, көбінесе қоршаған ортаны қорғау және елге қоғамдық қолжетімділік туралы идеяларды қолдады. 1880 жылдардың соңында Англиядағы жергілікті басқару қайта ұйымдастырылғанда, Раунсли 1889 жылдың қаңтар айында жаңа құрылған Камберленд округі кеңесіне тәуелсіз либерал ретінде кандидат болды. Ол Кесвик округінен сайланды. Раунсли кеңестің жолдар комитетінің төрағасы болды. Ол көлді аймақтардағы жолдар салуға қарсылық көрсетіп, кен өндірісінен туындаған ластануды бақылауға алып, жаяу жолдарға тиісті көрсеткіштер орнатуға ұсыныс жасады. Раскиннің кәсіби дағдыларға берген мәні Раунслиге өмір бойы үлгі болды, және округтік кеңесші ретінде ол жылқымен жүретін сүт гигиеналық құрылмын ұсынды. Бұл құрылым фермалар мен ауылдарды аралап, сары май мен ірімшіктің жоғары сапада қалай өндірілетінін көрсетті. Гриффитс бұл шараның жергілікті шаруалардың тұрмысын жақсартқанын, сонымен қатар Даниядан импортталатын сүт өнімдерімен бәсекелестікті күшейткенін айтады. Бұл бастама 1896 жылы ашылған және (2020 жылға дейін) Ньютон Ригг колледжі ретінде жалғасып келе жатқан Пенрит маңындағы Ньютон Ригг фермалық мектебіне айналды. Раунсли сонымен қатар Бленкатра тауында, теңіз деңгейінен 900 фут (275 м) биіктікте туберкулезбен ауыратын науқастарға арналған санаторий құруға белсенді түрде қатысты, себебі тау ауасының емдік қасиеттеріне сенді. Оның қоғамның денсаулығына деген алаңдаушылығы оны ақ нанға қарсы күреске, тау шаңғысын дамытуға және ең бастысы, жаяу жолдардың ашық болуын қамтамасыз етуге жетеледі. Ол 1895 жылы кеңестегі өкілдігінен айырылды, бұл дауыс, мүмкін, оның қоғамдық орындар мен алкогольге лицензия беруге қатысты қатаң ұстанымына наразылық білдіргендердің әсерінен болды.

Ұлттық қор

1890 жылы Ронсли жерді қорғаудың ең сенімді жолы – лоббилеу немесе заң шығару емес, меншік құқығында болу екеніне көз жеткізді. Адамдар мүлікті жұртшылыққа беруге немесе мұра қалдыруға ниет білдірген, бірақ оған заңды түрде иелік етуге қабілетті ұлттық орган болмаған жағдайлар болды. 1884 жылы Хантер «елдің ашық кеңістіктеріндегі қоғамдық мүдделерді қорғау мақсатында» мүлікті ұстауға арналған «корпоративтік компания құруды» ұсынды. Хилл бұл идеяны жақтады, бірақ Commons Preservation Society оған қарсы болды, мұндай орган онымен қоғамдық қолдау үшін бәсекелеседі деп қорқып; ұсыныстың күшін жоюға рұқсат етілді. 1893 жылы Көмкер ауданындағы бірнеше маңызды мүлік сатылымға шықты, ал Ронсли Лондонға Хантер мен Хиллмен сайттарды жұртшылық үшін қалай сатып алу керектігін талқылауға барды. Олар ұлттық траст жобасын қайта жандандыруға келісті. 1894 жылдың шілдесінде Лондондағы Гровенор үйінде тұсаукесерлік кездесу өтті; Хантер мен Ронсли тиісінше төраға және хатшы болып сайланды. Тарихи қызығушылық тудыратын немесе табиғи сұлулығы бар жерлердің ұлттық қоры 1895 жылдың қаңтарында құрылды. Ронсли қайтыс болғанға дейін Трасттың құрметті хатшысы болып жұмыс істеді. Ол Брендлхоу Вудс пен Феллді, 105 акрлық жерді сатып алу үшін қажетті £6,500 жинауға арналған науқанға жауапты болды, бұл Ұлттық Трасттың Көмкер ауданындағы алғашқы сатып алуы. Ол Камберленд пен Вестморлендте басқа да мүліктерді сатып алудың табысты күш-жігерінің алдыңғы шебінде болды: Улсвотердегі 750 акрлық Гоубарроу Фелл (1906); Дервентвотердің оңтүстік шетіндегі үлкен учаске 1908, соның ішінде Раунслилер аудандағы 25 жылдығын атап өту үшін берген орманды төбе (1908); Боудер Стоунды (1910) қоса алғанда, Бороудейлдегі кең иеліктер; және Кастлерригг тас шеңберінің (1913) орны. Ол Ұлттық қордың атынан елдегі басқа жерлерде де белсенді болды. 1920 жылы қайтыс болған кезде траст бүкіл Англия мен Уэльсте 994 мүлікке ие болды, соның ішінде Хантердің есімімен сатып алынған Вэггонерс Уэллс, Гэмпшир және Хиллдің есімімен Саридегі Хайдонның добы. Ол өзінің назарын киноға аударды, онда ол жыныстық қатынас пен зорлық-зомбылықты бейнелеуге қатаң қарсы болды. 1898 жылы Ронслиге Мадагаскар епископтығын ұсынды, бірақ ол одан бас тартты, өйткені ол өзін Көмкер ауданындағы және сол кезде Британдық ауылдың басқа көптеген жерлеріндегі қорғаныс жұмысына арналған деп сезінді. Бұл аргумент кеңінен мазақталды және кеңес Раунслидің айла-шарғысынан кейін кері шегінді, ол көршілес мүлік иесімен бірге ескі көпірді нығайту шығындарын төлеуді ұсынды. 1912 жылы Раунсли патшаның капелланы болып тағайындалды. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Раунслидің көзқарасы анық болды: «Соңғы 30 жыл бойы бізге қарсы жасырын түрде дамыған неміс қызғанышы мен жеккөрушілігі қазір барлық ашық ақымақтықпен көрінеді. Бұл – тарихта естілген ең қара және ең шайтандық нәрсе». Ол Камберлендтің жас жігіттерін «отан мен империя үшін» күресуге шақырды. Соғыс аяқталғаннан кейін ол бейбітшілік салтанатын ұйымдастыруда алдыңғы қатарда болды. Оның жоқтығында қызметті Фурнесс қаласындағы Барроу епискобы Кемпбелл Вест Уотсон басқарды. Раунсли Эдиттің көмегінсіз өмір сүре алмайтынын сезінді, 1917 жылы Пасхадан кейінгі аптада ол 34 жылдан кейін Сент-Кентигерннен кетіп, Аллан Банкіне зейнеткерлікке кетті. Ол Ұлттық қорда жұмысын жалғастырып, Карлайлдың белсенді каноны болып қалды. 1918 жылы ол Элеонора «Нелли» Фостер Симпсонға үйленді, ол Эдитпен ұзақ уақыт бойы дос болды, ол бірнеше жыл бойы оның хатшысы болды. Раунсли жүрек соғысынан зардап шекті және қысқа сырқаттан кейін 1920 жылы 28 мамырда Аллан Банкте қайтыс болды. Ол Эдитпен бірге Сент-Кентигерн шіркеуінің бақшасында жерленді. Ол Аллан Банкті Ұлттық Трастқа мұра етті, Элеонораға өмір бойы жалға берді, ол 1959 жылы қайтыс болғанға дейін сонда тұрды. Элеонора Раунсли күйеуінің өмірбаянын жазды, оны 1923 жылы оның тұрақты баспашысы МакЛехоз жариялады. Раунсли қырықтан астам кітап шығарды, олардың кейбіреулері діни тақырыптарға, көбісі Көмкер ауданы тақырыбына арналған, ал Оксфордтың ұлттық биография сөздігі «кіші көл ақыны ретінде өлеңдердің үлкен өнімі» деп атап көрсетті.