Кіріспе

Джованни делле Банде Нере - Италияның II дүниежүзілік соғыс кезінде Регия Маринада қызмет еткен жеңіл крейсер. Ол 16 ғасырғы кондотьероның және Медичи әулетінің мүшесінің есімімен аталған. Келі 1928 жылы Кастелламмаре ди Стабиадағы Cantieri Navali di Castellammare di Stabia кеме жасаушылығында салынды, 1930 жылдың 27 сәуірінде суға түсірілді және 1931 жылы құрылысы аяқталды. Оның үш әпкесінен айырмашылығы, кеменің жасалу сапасы мен сыртқы түрі жоғары бағаланбады. 1942 жылдың 1 сәуірінде британдық теңізшілердің шабуылынан батып қалды. "Гюссано" типіндегі крейсерлер француздың жаңа үлкен эсминецтеріне қарсы тұру үшін жылдамдық пен қару-жараққа басымдық беріп, қорғаныстан бас тартты.

Дизайн

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Италия Корольдік теңіз флоты жеңілген неміс және австро-венгрлік флоттардан жеңіл крейсерлер тобын алды. Ол кезде Италия теңіз командасы осы кемелерге қанағаттанды, себебі олар соғыстан кейінгі кезеңдегі барлаушы крейсерлеріне қосымша болды. Француз теңіз флоты он екі үлкен эсминец құрастыруды бастағаннан кейін, итальяндық команда төрт «Giussano» класты эсминецке тапсырыс берді. «Giussano» класты кемелер француз эсминецтерін артық қару-жарақпен және жоғары жылдамдықпен басып озу үшін жоспарланған, бірақ бронялық қорғаныстан бас тартылды. «Джованни делле Банде Нере» кемесінің жалпы ұзындығы болды, ені ал эми суға бату тереңдігі . Кеме стандартты жүктемеде тұңғыр, ал толық жүктемеде тұңғыр. Кеме корпусының алғашқы үштен бір бөлігін алып жатқан ұзын қабырғалық палубадан кейін, қалған бөлігі бойына созылатын негізгі палубаға дейін төмендеді. Салмақты азайту үшін кеме корпусы өте жеңіл салынған. Үстінжағында алдыңғы жағында үш аяқты мачтасы бар үлкен бақылау мұнарасы және арт жағында кішкентай қосалқы мұнара орналасқан. Онда екі барлау ұшағын тасымалдауға болатын әуе шаңғысы орнатылған, бастапқыда CANT 25 су ұшақтары қолданылған, бірақ кейін IMAM Ro.43 ұшақтарымен ауыстырылды. Кеме экипажы 520 офицер мен сарбаздан тұрды. Оның күштік қондырғысы алты маймен жұмыс істейтін Yarrow қазандығымен қуаттандырылған екі Беллуццо турбинасынан тұрды, олар екі кең аралық түтіктерге бағытталған. Жүйе қозғалтқыштар мен қазандықтарды екі жеке жұпқа бөлетін машиналардың біртұтас жүйесімен жабдықталған. Қозғалтқыштар қуатына ие болды және ең жоғары жылдамдыққа жеткізді. Теңіз сынақтары кезінде ол жылдамдыққа жетті, бірақ қызметте теңізде жылдамдықты сақтай алды. «Джованни делле Банде Нере» кемесі төрт мұнарада орналасқан сегіз 53 калибрлі Mod 26 зеңбірегінен тұратын негізгі батареямен қаруланған. Мұнаралар алдыңғы және артқы жағында бірінен соң бірі орналасқан. Ұшаққа қарсы қорғаныс 6 47 калибрлі зеңбірек батареясымен, қос орналастырудағы сегіз /54 зеңбірегімен және қос орналастырудағы сегіз зеңбірекпен қамтамасыз етілді. Оның қарулануын орталық палубадағы екі қос ұшырғышта орналасқан төрт торпеда түтігі толықтырды. Кемедегі броньдық белдеудің қалыңдығы болды және қозғалтқыш бөлімдері мен оқ-дәрі қоймаларын қамтитын кеме корпусының ұзындығымен шектелді. Белдеудің екі шеті де көлденең бөлімдермен жабылып, бірдей қалыңдықтағы броньдық қақпақпен жабылған. Белдеудің ішкі жағында негізгі белдеуге енген снаряд сынықтарын тоқтатуға арналған қалыңдықтағы ішкі бөлім орналасқан. Басты мұнаралар бронялық қорғаныс алды, ал бақылау мұнарасы броньды плитамен жабдықталған.

Қызмет

Джованни делле Банде Нере кемесі Кастелламмаре ди Стабияның Корольдік кеме жасау зауытында (Regio Cantiere di Castellammare di Stabia) салынды; оның қазығы 1928 жылдың 31 қазанында қаланды, бұл сыныптың құрылысын бастаған соңғы кеме болды. Ол 1930 жылдың 27 сәуірінде суға түсірілді, ал кемедегі жұмыстар 1931 жылдың сәуірінде аяқталды. Испания Азамат соғысы кезінде Джованни делле Банде Нере Батыс Жерорта теңізінде, соғысқан тараптарға қару-жарақ жеткізуді тоқтатуға бағытталған бейтарап бақылау тобының бір бөлігі ретінде жұмыс істеді. Онжылдықтың соңында кеме Оқу командасымен қызмет етті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылдың 10 маусымында Италия Ұлыбритания мен Францияға соғыс жариялап, Германия тарапында Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. Осы кезде Джованни dalle Bande Nere екінші эскадрильяның екінші дивизионына, өзінің бауырласы итальяндық крейсер Бартоломео Colleoniмен бірге бекітілді. Ол контр-адмирал Фердинандо Casardi басшылығымен дивизияның флагманы болды. Екі кеме Сицилияның Палермо қаласына ауыстырылды. 10 маусым күні кешке олар Сицилия бұғазында мина орнатуға шықты. 22 маусымда екі крейсер Сардиния аймағында француз кемелерін іздеуге бағытталды, бірақ екі күннен кейін француз кемелерін таба алмағандықтан портқа оралды. Ай соңында Франция Вилла Инциза келісіміне қол қойып, соғыстағы қатысуын тоқтатты. Осының нәтижесінде Джованни dalle Bande Nere және Бартоломео Colleoni Сицилияның шығысындағы Аугустаға ауыстырылды. 2-3 шілдеде кемелер тағы бір іздеу жүргізді, бірақ британдық кемелерді таба алмады. Келесі күні Италия Ливиясындағы Триполиден Италияға бағытталған конвойды сүйемелдеді. 7 шілдеде Джованни dalle Bande Nere және Бартоломео Colleoni Ливияның Бенгази қаласына бағытталған үлкен конвойдың эскорты ретінде теңізге шықты. Конвойға бес жүк кемесі мен бір жолаушылар лайнері кірді, олардың бортында шамамен 2200 адам, 72 танк, 237 басқа да көлік құралы, сондай-ақ көп мөлшерде жабдық пен отын тасымалданды; бұл Египетке жоспарланған шабуылды күшейту үшін арналған. II дивизия, 10-шы эсминец эскадрильясымен бірге (итальяндық Maestrale, Libeccio, Grecale және Scirocco эсминецтерінен тұрады) және торпедалық катерлер – итальяндық Pegaso, Orione, Orsa, Procione, Abba және Pilo конвойдың жақын эскортын құрады. Италия флотының маңызды бөлімдері конвойдың құрамында теңізде болды, оны британдықтар тоқтатуға тырысты. 9 шілдедегі Калабрия шайқасында II дивизияның кемелері конвойдың зақымсыз портқа жеткеніне көз жеткізуге міндеттелді. Конвой келесі күні Бенгазиге жетті, бірақ Джованни dalle Bande Nere және Бартоломео Colleoni британдық авиацияның Египеттен жасаған шабуылдарынан қашу үшін Триполиге көшті. Италия теңіз командасы екі крейсерді Солюм жағалауындағы британдық позицияларын бомбалауға жіберуді қарастырды, бірақ бұл идеядан бас тартты; олардың орнына Додеканестегі Портолагоға жіберуге шешім қабылданды. Одан олар Эгей теңізіндегі британдық конвойларын шабуылдауға тиіс болды.

Спада түбегінің шайқасы

Джованни Далле Банде Нере мен Бартоломео Коллеони 17 шілде күні кешке Триполиден шығып, Криттің солтүстігіне, Эгей теңізіне қарай жүзіп кетті. 19-сы күні төрт британдық эсминец, , , және аймақтағы су асты кемелеріне қарсы патрульге жіберілді, ал австралиялық жеңіл крейсер мен британдық эсминец Афина шығанағын іздестірді. 19 шілде күні сағат 06:00-де италиялықтар төрт британдық эсминецті батыс Криттегі Спада мүйісінен шамамен алыстады; Сидней мен Хавок солтүстікке қарай болды. Британдық кемелер Сиднейге бірден сигнал беріп, жоғары жылдамдықпен қашу үшін бұрылды. Касарди өзінің кемелеріне қашқан британдық кемелерді қууға бұйрық берді, өйткені олар шабуыл жасауға үміттенген конвойдың сүйемелдеушілері деп сенді. 06:27-де итальян крейсерлері эсминстерге оқ ашты, бірақ жылдам эсминстер зақымданбай қашықтықта қашып құтыла алды. Осы уақытта грек жүк кемесі екі топтың арасынан өтіп, тез арада сол аймақтан кетіп қалды. Касарди британдықтарды соқырлықпен қуып, өзінің барлау ұшақтарын ұшырмауға шешім қабылдады (теңіздің күйіне байланысты және оларды ұшыруды баяулатқысы келмегендіктен), сондай-ақ оған аймақтағы ешқандай құрлықтағы ұшақтар қолдау көрсетпеді. Нәтижесінде олар Сиднейдің сол жерде екенін білуге мүмкіндігі болмады, ал ол оқиға орнына шамамен 07:30-да келіп, оқ атуды ашқанда, итальяндықтарды толығымен таң қалдырды. Австралиялық крейсер тұманның ортасында шамамен қашықтықтан оқ ашты; ол дереу Giovanni dalle Bande Nere-ге артқы түтікшесіне жақын түсті. Бұл оқ палубада төрт адамды өлтіріп, тағы төртеуін жарақаттады. Италиялық крейсерлер тез арада атысқа қайтады, бірақ тұманның ішінде нысананы табу қиын болды, өйткені олар тек Сиднейдің оқтан шыққан жарығын нысанаға алды. Сонымен қатар, олар қатты теңізде қатты қисайды, бұл олардың қаруларын дұрыстауын қиындатты. Сиднейдің капитаны Коллинз Хавокты басқа эсминдерге қосылуға жіберді, Коллинз крейсерлерге торпедалық шабуыл жасауға бұйрық берді. Казарди кемелерін оңтүстікке, содан кейін оңтүстік-батысқа қарай бұрып, Криттен алыс, тығыз қатынас жоқ суларға қарай қозғалды. Итальяндықтар кері шегінгенде, Сидней екі крейсердің арасында атысты ауыстырды, бірақ ол Bartolomeo Colleoni-ге отын бағыттады, өйткені ол әдетте жақын болды. 08:24-де Сидней Бартоломео Коллеониді 152 мм снарядтар сальвасымен қатты зақымдады. Соңғысы артта қалды, бұл эсминстерге тиімді қашықтыққа кіруге мүмкіндік берді, ал британдық кемелер Бартоломео Коллеониді тез бейтараптандырды. Бір эсминец оны торпедамен ұрып, мұртынан жарып жіберді. Көп ұзамай Казарди сағат 08:50-де оған көмекке келу үшін айналып кетті, бірақ жағдайдың үмітсіз екенін тез анықтады, сондықтан ол батысқа қарай бұрылып, жоғары жылдамдықпен қашып кетті. Сидней, Герой және Хасти Джованни делле Банде Нереді қуып жету үшін бұрылды, ал қалған эсминдер Бартоломео Коллеониді аяқтады, содан кейін аман қалғандарды жинады. Оларды қуып жету кезінде Сидней Джованни делле Банде Нереге бір рет соққы берді, бұл төрт адамды өлтіріп, тағы он екі адамды жарақаттады, ал жауап ретінде Джованни делле Банде Нере Сиднейді бір рет соққы берді. 09:37 шамасында итальяндық крейсер Сиднейден жеткілікті алысқа кетіп, оны қуып шығуды тоқтатты. Содан кейін Джованни делле Банде Нере Бенгази портына оралды.

Кейінгі операциялар

Джованни делле Банде Бере 4 желтоқсанда 4-ші дивизияға қосылды және келесі айларда Солтүстік Африкаға бірнеше конвойды сүйемелдеді, оның ішінде жылдам жолаушылар кемелерімен операциялар жүргізді. Осы кезеңде британдық конвойларды Мальтаға тоқтатуға да қатысты. 1941 жылдың 8 мамырында Джованни делле Банде Нере Мальта мен Египетке бағытталған "Тигр" операциясы конвойына қарсы шабуылға қатысты. Британдықтар Жерорта теңізі арқылы Александрияға танктер мен "Хокер Харрикейн" истребительдерін тасымалдайтын бес жылдам сауда кемесін жіберді, сонымен қатар Александриядан Мальтаны жабдықтау үшін тағы бір конвойды Орталық Жерорта теңізі арқылы жіберді. Италиялық эскадрильяға итальяндық крейсер Луиджи Кадорна, итальяндық крейсер Луиджи ди Савойя Дука делли Абруцци және итальяндық крейсер Джузеппе Гарибальди, сондай-ақ бес эсминец кірді. Италиялықтардың білмегені, британдық конвойды басқа кемелермен бірге линкор сүйемелдеді; екі тарап үшін де сәттілікке ие болды, олар нашар ауа-райында кездеспеді. 1941 жылдың маусым айында Джованни делле Банде Нере және оның бауырлас итальяндық крейсері Альберто ди Джуссано Триполи маңында қорғаныс миналық даласын құрды. Бұл миналық дала кейіннен британдық крейсер мен эсминецті батырып, желтоқсан айында крейсерлерге зақым келтірді. Италиялық крейсерлер шілде айында Сицилия бұғазында қосымша миналық далалар салды. Джованни делле Банде Нере 20 қазанда Арнайы теңіз күштерінің флагманы болды. Желтоқсан айында Италия жоғарғы командасы Солтүстік Африкаға жылдам жабдықтау миссияларын жүргізу үшін жеңіл крейсерлер мен эсминецтерді пайдалануға шешім қабылдады. 9 желтоқсанда Джованни делле Банде Нере және 4-ші дивизияның қалған бөлігі – оның бауырлары Альберто ди Джуссано және итальяндық крейсер Альбертико да Барбиано – әрқайсысы отынмен және басқа да жабдықтармен бірге жіберілді. Олар сол күні таңертең Палермодан жолға шықты, бірақ келесі күні таңертең Сицилия мен Тунис арасындағы жолдың жартысына жеткенде, Мальтадан келген барлау ұшағы оларды байқады. Содан кейін олар британдық торпедолық бомбалаушылардың әуе шабуылына түсті, бұл оларды әрекеттен бас тартып, Палермоға қайтуға мәжбүр етті. 12 желтоқсанда келесі әрекет жасалмас бұрын Джованни делле Банде Неренің қозғалтқыштарында ақаулар пайда болды, сондықтан қалған екі крейсер онысыз жолға шықты. Бұл жолы екі крейсерді британдық эсминецтер тобы тоқтатып, екеуі де батып кетті. 1942 жылдың 3 қаңтарында Джованни делле Банде Нере 8-ші крейсер дивизиясына ауыстырылды. Ақпан айында ол Корфу мен Мессинадан Триполиге конвойлерді сүйемелдеген K7 операциясына қатысты.

Сирттің екінші шайқасы

1942 жылдың 21 наурызында итальяндық «Платино» су асты кемесі Александриядан батысқа қарай бет алған MW.10 британдық конвойын анықтады. Конвойдың мақсаты Малтаға жабдықтау материалдарын жеткізу болатын. 21 наурыз күні итальяндық әскери-теңіз күштері – «Супермарина» конвойды тоқтату үшін Джованни делле Банде Нере крейсерін қоса алған крейсерлер тобын белсендірді. Эскадраға итальяндық «Гориция» және «Тренто» ауыр крейсерлері, сондай-ақ төрт эсминецтің сүйемелдеуі кірді. Кемелер Мессинада орналасқан және вице-адмирал Анджело Паронаның басқаруында болды. Олар Тарантодан шыққан итальяндық «Литторио» жылдам соғыс кемесімен және тағы төрт эсминецпен кездесуі тиіс болды. Британдықтар «Литторио» тобының шығып кеткенін біліп, олардан аулақ болу үшін оңтүстікке қарай сәл бұрылды, бірақ крейсерлер тобының келуі оларды таңқалдырды (бірақ британдықтар итальяндық кемелерді бірінші болып байқады). Сырт шайқасының екінші кезеңінде Парона солтүстікке бұрылып, одан соң оң жаққа үлкен шеңбер жасады, соңынан сағат 14:56-да оларды қарсы алуға кеткен конвойдың сүйемелдеуші кемелеріне атуға бұйрық берді, бірақ бұл алыс қашықтықта болды. Екі тарап та көзге түспеді, бірақ Джованни делле Банде Нере британдық крейсерлердің арасынан өтіп, Парона сағат 15:15-те шайқасты тоқтатқанға дейін. Содан кейін итальяндық эскадрильялар крейсерлермен бірігіп, сағат 16:37-де Малтаға жолды бөгеу мақсатымен конвойдың сүйемелдеуші кемелеріне тағы да жақындады. Сағат 16:43 шамасында Джованни делле Банде Нере екінші рет «Клеопатра» және «Эвриалус» кемелерімен қақтығысты, соққы беріп, біріншісінің радио байланысын тоқтатты және он бес теңізшіні қаза қылды. Бірден кейін «Литторио» шайқасқа қосылды, бұл британдық крейсерлер мен эсминецтерді кері шегінуге мәжбүр етті, бірақ итальяндықтар тығыз түтін жабынында конвойды көре алмады. Қараңғылық жақындағанда, итальяндық флот түнгі шайқастан аулақ болу үшін бұйрық алғандықтан, шайқасты тоқтатты. 23 наурызда портқа қайтып бара жатқанда итальяндық флот қатты дауылға тап болды, нәтижесінде Джованни делле Банде Нере зақымдалды. Кеме Мессинаға оралғаннан кейін оны жөндеу үшін Ла Специяға жіберу туралы шешім қабылданды. Ол 1 сәуірде итальяндық «Авиэре» эсминесі мен итальяндық «Либра» торпедалық қайығының сүйемелдеуімен жолға шықты. Кемелер Стромболиден оңтүстік-шығысқа қарай он бір шақырым жерде британдық су асты кемесімен кездесті; «Урге» Джованни делле Банде Нереге екі торпедамен соқты, бұл оған ауыр зақым келтірді. Корпусы екі бөлікке бөлініп, кеме тез батып кетті.

Ашылу

2019 жылдың 9 наурызында Италия әскери-теңіз күштері итальяндық мина тазартушы Vieste кемесі Giovanni delle Bande Nere кемесінің құлау орынын тапқанын хабарлады. Vieste, құлау орынын іздеу үшін Hugin 1000 және Multipluto 03 қашықтан басқарылатын аппараттарды (ROV) пайдаланды. ROV-тар құлау орынының суреттерін түсірді, олар кеме батқан кезде үш бөлікке бөлінгенін көрсетті. Суреттерде көрініп тұрғандай, крейсердің кем дегенде бір бөлігі судың түбінде сол жағына қарай жатыр.