Кіріспе
Староста (кириллицада старост, латынша capitaneus) – кейбір славян елдеріндегі қауымның басшысы немесе ақсақалы. "Старост" сөзінің түбірі "ең үлкен", "аға" деп аударылады. Орта ғасырлардан бері ол Орталық және Шығыс Еуропаның түрлі азаматтық және әлеуметтік аясында басшылық лауазымдағы адамды білдіреді. Әкімшілік бірлік ретінде қарастырғанда, староста тарихи тұрғыдан корольдық әкімшілік қызметкері болған, округ шерифіне немесе сенашкалға тең, ал губернаторға ұқсас. Польшада староста патшалық жерді немесе староство деп аталатын ауданды басқарған. Ерте орта ғасырларда староста қоныстанған қалалық немесе ауылдық қауымдардың, сондай-ақ шіркеу старостасы немесе артель старостасы сияқты басқа да қауымдардың басшысы бола алатын. Староста сонымен қатар рәсімдер шеберінің қызметін де атқарған.
the surname
Starosta /"//s//t//a:r//Q//s//t//@/ or starost (Cyrillic: старост/а, Latin: capitaneus, link=no) is a community elder in some Slavic lands. The Slavic root of "starost" translates as "senior". Since the Middle Ages, it has designated an official in a leadership position in a range of civic and social contexts throughout Central and Eastern Europe. In reference to a municipality, a starosta was historically a senior royal administrative official, equivalent to a county sheriff or seneschal, and analogous to a gubernator. In Poland, a starosta administered crown territory or a district called a starostwo. In the early Middle Ages, a starosta could head a settled urban or rural community or other community, as in the case of a church starosta or an artel starosta. A starosta also functioned as a master of ceremonies.
Чехия және Словакия
Чехия мен Словакияда старша – қаланың немесе ауылдың әкімі. Ірі қалалардың әкімдері приматор аталымын қолданады. Бұл термин австриялық немесе неміс тіліндегі Bürgermeister қызметіне балама болып табылады.
Киелі Рим империясы
Тарихи тұрғыдан алғанда, "Старост" атағы Киелі Рим империясының кейбір бөліктерінде де қолданылған. Неміс тіліндегі Starostei сөзі Старосттың кеңсесін немесе патшалық жер ауданын білдіреді. Неміс тілінде starost/starosta атағы Hauptmann деп аударылады және губернаторға балама болып табылады.
Қазіргі заманғы
Қазіргі Польшада старша – аудан әкімі, ол аудандық әкімшілік – староствоны басқарады және қалалық немесе ауылдық кеңес басшысына ұқсас powiat ауданын басқарады.
Революциялық кезең
1918 жылы Украина мемлекетінде әкімшілік және округтік старосталары өңірлердегі орталық үкіметтің өкілдерін бақылап отырды. Әсіресе, қала әкімі біріктірілген аумақтық қауымдастық кеңесінің атқару комитетінің құрамына қызмет етеді, ол өз елді мекендерінің тұрғындарына жергілікті басқару органдарына құжаттарды дайындауға көмектесуге, өз елді мекендеріне қатысты бөлігінде біріктірілген аумақтық қауымдастық бюджетін дайындауға қатысуға және кеңес бекіткен староста туралы ережеде көрсетілген басқа да міндеттерді орындауға міндетті. Министрлер кабинетінің 2016 жылғы 22 шілдедегі қаулысымен старосталар жергілікті басқару органдарындағы лауазымдардың бесінші санатына, ал кейін 2017 жылғы 9 ақпандағы заң бойынша алтыншы санатына жатқызылды. Бұл жаңа сайланған старосталардың құрылымын және еңбекақысын реттеуге мүмкіндік берді. 2017 жылғы 9 ақпанда старостаның мәртебесі мен өкілеттіктерін нақты анықтайтын заң қабылданды. Сондай-ақ, бұл заң староста округі (елді мекендер жиыны) түсінігін енгізді – староста сайланатын және оның өкілеттіктері созылатын аумақ. Староста округтерін біріктірілген аумақтық қауымдастық кеңесі құруға тиіс болды және олар біріктірілген аумақтық қауымдастықтың әкімшілік орталығынан басқа бірнеше елді мекендерден тұруы мүмкін еді. Старосталарға өздерінің округтеріне қатысты мәселелер бойынша біріктірілген аумақтық қауымдастық кеңесі мен оның тұрақты комиссияларының отырыстарында сөз сөйлеуге кепілдік берілді, сондай-ақ коммуналдық мүлік нысандарын пайдалануды және өздерінің округтерінің абаттандыру жағдайын бақылау функциялары қосылды. Украинадағы жергілікті басқару және аумақтық билікті ұйымдастыру реформасын іске асыру жөніндегі Қоғамдық және аумақтық даму министрлігінің мониторингіне сәйкес, 2023 жылғы 1 қазанда жергілікті кеңестер 7567 старостаны мақұлдады, ал бүкіл Украина бойынша аумақтық қауымдастықтар құрамында 7567 староста округі бөлінді.
Басқа елдер
Рутенияда (Киев Русі) ол төменгі мемлекеттік қызметкер болған. Румынияда орта ғасырларда бұл сөз 19-ғасырдың басына дейін саудагерлер мен қолөнершілердің цехтерінің сайланған жетекшісін атау үшін қолданылған.