Кіріспе

1962 жылы Даррил Ф. Занук түсірген эпикалық тарихи соғыс драмасы.

"Ең ұзақ күн" – 1962 жылғы Корнелиус Райанның 1959 жылғы, сол аттас кітабы негізінде түсірілген американдық эпикалық соғыс фильмі. Ол 1944 жылғы 6 маусымда Нормандияға түскен "D күні" шайқасы туралы баяндайды. Фильмді 20th Century Fox үшін Даррил Ф. Занук өндірді, ал режиссерлік жұмысын Кен Аннакин (британдық және француз эпизодтары), Эндрю Мартон (американдық эпизодтары) және Бернхард Вики (неміс сахналары) жүзеге асырды. Сценарийін Райан жазды, ал қосымша материал авторлары – Ромен Гэри, Джеймс Джонс, Дэвид Пурсалл және Джек Седдон. Фильмде Джон Уэйн, Кеннет Мор, Ричард Тодд, Роберт Митчем, Ричард Бертон, Стив Форрест, Шон Коннери, Генри Фонда, Red Buttons, Питер Лоуфорд, Эдди Альберт, Джеффри Хантер, Стюарт Уитман, Том Трайон, Род Стайгер, Лео Генн, Герт Фробе, Ирина Демик, Бурвил, Курд Юргенс, Джордж Сегал, Роберт Вагнер, Пол Анка және Арлетти сынды актерлер ойнады. Көптеген актерлер эпизодтық рөлдерде ойнады. Альберт, Фонда, Генн, Мор, Штайгер және Тодд сияқты бірнеше актерлер бұрынғы әскери қызметкерлер болды, ал Тодд "Overlord" операциясы барысында Нормандияға алғашқы болып түскен британдық офицерлердің қатарында болды және Пегас көпіріне шабуылға қатысты. Фильм жасаушылар D күніне қатысқан одақтас және держава елдерінің нақты қатысушыларын кеңесшілер ретінде шақырып, олардың көпшілігі фильмде өз рөлдерін қайта ойнады. Олардың қатарында Гюнтер Блюментритт (бұрынғы неміс генералы), Джеймс М. Гавин (америкалық генерал), Фредерик Морган (SHAEF штабының басшысының орынбасары), Джон Говард (Пегас көпіріне жасалған әуе шабуылын басқарған), Лорд Ловат (1-ші арнайы қызмет бригадасына қолбасшылық еткен), Филипп Киффер (Уистремға шабуылға өз әскерін бастаған), Мари Пьер Кёниг (басқыншылықтағы еркін француз күштеріне қолбасшылық еткен), Макс Пемсел (неміс генералы), Вернер Плюскат (басқыншылық флотын алғаш көрген неміс офицері болған майор), Йозеф "Пипс" Приллер (көк жүрек ұшқыш) және Люси Роммель (фельдмаршал Эрвин Роммельдің жесірі) болды. "Ең ұзақ күн" фильмінің премьерасы Францияда 1962 жылдың 25 қыркүйегінде, ал АҚШ-та 4 қазанда өтті. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, коммерциялық сәттілікке жетіп, сол кездегі ең табысты қара-ақ фильм болды. 35-ші "Оскар" марапаттау салтанатында фильм бес номинацияда, соның ішінде "Ең үздік фильм" номинациясында ұсынылып, "Ең үздік операторлық (қара-ақ)" және "Ең үздік арнайы эффектілер" сыйлықтарын жеңіп алды.

Сюжет

Докудрама стилінде түсірілген фильм (әр түрлі қатысушыларды анықтайтын субтитрлермен) D күніне дейінгі күндерді көрсетеді, бұл Ла-Манш арнасының екі жағындағы оқиғаларды бейнелейді. Одақтастардың қай жерге түсетіні және Вермахттың қалай қарсы тұруы керек екені туралы неміс жоғарғы басшылығында пікір келіспеушіліктері бар, бірақ қатты дауылды ауа райының салдарынан қауіптің дереу туындауы күтілмейді. 1944 жылдың 5 маусымында, әскерін күтіп тұруды қаламаған ШАЭФ-тің Бас қолбасшысы генерал Дуайт Д. Эйзенхауэр, біршама үміт беретін ауа райы болжамын алғаннан кейін, келесі күні Нормандия арқылы Францияға басып кіру жоспарларын іске асыру туралы шешім қабылдайды. 6 маусымның таң атысында одақтас әскерінің әуе десант бөлімдері маңызды нысандарды басып алуға жіберіледі, ал француз қарсыласы басып кірудің басталғаны туралы хабарға ден қояды. Британдық әскерлер Пэгасус көпірін бақылауға планерлермен келеді, американдық парашютистер Сайнт-Мер-Эглизе айналасына шашырап, басып кіру үшін өте маңызды болатын жолды қорғауға түседі, ал француз қарсыласы мен SOE агенттері тыңшылық және саботаж жұмыстарын жүргізеді. Неміс командирлері бұл оқиғалардың Довер бұғазындағы одақтастардың басып өтуінен назарды аудару үшін жасалған алдау екендігіне күмәнданады (Қайраттылық операциясына қараңыз), онда неміс штабының жоғары лауазымды шенеуніктері басып кіру осы жерден басталады деп үнемі болжаған. Күн шығысымен бірге одақтас әскерлері Нормандияның бірнеше жағалауына қонды және ішкі аймаққа жылжуға тырысады, әсіресе Омаха жағалауында қиындықтарға тап болады. Екі жалғыз Люфтваффе ұшқышы жағажайларды шабуылдайды, содан кейін ұшып кетеді. АҚШ-тың уақытша рейнджерлер тобы Пойнт-дю-Хоктегі артиллерияға шабуыл жасайды, бірақ қарулардың істен шыққандығын анықтайды. Еркін француз күштері Уистремдегі неміс бекінісін қиратады. Бетонды кедергіні бұзғаннан кейін, Омаха жағалауындағы американдық әскерлер алға жылжи бастайды және Францияны қайтарып алу және соңында Германияны жаулау үшін одақтас әскерлерге қосылады.

Актерлік құрам

Ескерту: Шен бойынша тізімделген кейіпкерлер.

Америка

АктерРольКеректілеріГенри Грейс (Ален Свифт дубляжы) Генерал Дуайт Д. ЭйзенхауэрӘлемдік экспедициялық күштердің (АХК) Жоғарғы штабының Жоғарғы қолбасшысыАлександр НоксЛейтенант генерал Уолтер Беделл СмитШтаб бастығы, АХКНиколас СтюартЛейтенант генерал Омар Н. БрэдлиКомандир, 1-ші армияЖохан МейлонРеар адмирал Алан Г. КиркКомандир, Батыс әскери-теңіз күштерінің Бас штабы, АҚШ 8-ші флотыМел ФеррерОрман генерал-майор Роберт ХейнсАХК-нің көмекші командиріЭД О'БрайенОрман генерал-майор Рэймонд О. БартонКомандир, 4-ші жаяу әскер дивизиясыГенри Фонда Бригадия генерал-майор Теодор Рузвельтмонд-младший 4-ші жаяу әскер дивизиясының көмекші командиріРоберт Митчман Бригадия генерал-майор Кота Норман 29-шы жаяу әскер дивизиясының көмекші командиріРоберт РайанПолковник Евгений М. Каффи, 1-ші инженерлік бригаданың командиріЭдди АльбертПолковник Ллойд ТомпсонКотаның лагеріндегі көмекшісі, 29-шы жаяу әскер дивизиясыДжон УэйнПолковник-лейтенант Бенджамин Х. Вандерворт2-ші батальон, 505-ші парашютші жаяу әскер полкінің командиріБилл НагиМайор 505-ші парашютші жаяу әскер полкінің 2-ші батальоны офицеріФред ДурМайор Столц, 2-ші рейнджер батальонының штаб бастығыРод ШтайгерКомандир-лейтенант Жозеф Уизроу, "Саттерли" кемесінің командиріСтив ФоррестКапитан Хардинг, 505-ші парашютші жаяу әскер полкінің 2-ші батальоны штаб бастығыРэй ДантонКапитан Фрэнк, 29-шы жаяу әскер дивизиясының штаб бастығыСтюарт УитманЛейтенант Шин, 2-ші батальон, 505-ші парашютші полкінің десантшысыТом ТрайонЛейтенант Уилсон, 2-ші батальон, 505-ші парашютші жаяу әскер полкінің десантшысыГарри КоллинзКездейсоқ Ширан, USS Satterlee кемесінің байланыс офицеріДжеффри Хантер (Джефф Хантер ретінде көрсетілген) Сержант Джон Х. Фуллер (кейін лейтенант болып тағайындалды), 299-шы инженерлік жауынгерлік батальонының жауынгерлік инженеріТони МордентеУайман, 82-ші әуеде десантталған дивизияның асханашысыБоб СтилПаракорпораль Александр, 82-ші әуеде десантталған дивизияның десантшысыРичард БеймерҚатардағы Артур "Голланд" Шульц, 82-ші әуеде десанттық дивизияның десантшысыРед БаттонсҚатардағы Джон Стил, 2-ші батальон, 505-ші парашютші жасақ полкінің десантшысыСал МинеоҚатардағы Мартини, 82-ші әуеде десанттық дивизияның десантшысыРодди МакдаулҚатардағы Моррис, 4-ші жаяу әскер дивизиясының сарбазыДжордж СегалҚатардағы Воль, 2-ші рейнджер батальонының сарбазыРоберт ВагнерҚатардағы Келлер, 2-ші рейнджер батальонының сарбазыПол АнкаҚатардағы Лоуэлл, 2-ші рейнджер батальонының сарбазыМарк ДэймонҚатардағы Харрис, 29-шы жаяу әскер дивизиясының сарбазыПитер ХелмЖауынгерлік сарбаз, 29-шы жаяу әскер дивизиясыФабианҚатардағы Форте, 2-ші рейнджер батальонының сарбазыТомми СэндсҚатардағы Хант, 2-ші рейнджер батальонының сарбазыЖозеф ЛоуРейнджер қатардағы сержант Жозеф Т. Лоу, 505-ші жауынгерлік ұрыс тобының 22 жастағы қатардағы сарбазыМикки НоксӘуеші Луис, зақымдалған көзі бар құлаған ұшқышРон РэнделлЖо Уильямс, соғыс тілшісі

Кастинг

Джек Лорд бастапқыда Леви фильмді өндіріп жатқанда, фильмде басты рөлге шақырылған болатын. Поп-жұлдыздар Пол Анка, Томми Сэндс және Фабиан фильмде Рейнджерлер ретінде бірге ойнайды. Мел Феррер бастапқыда генерал Джеймс М. Гавин рөлін ойнауға келісімшартқа қол қойды, бірақ кестедегі келіспеушіліктерге байланысты рөлден алынды. Бұрынғы президент Дуайт Д. Эйзенхауэрдің фильмде өзін ойнауы мүмкін деген әңгімелер болды, және ол қатысуға келісім білдірді. Алайда, гримерлер оны Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегідей жас көрсетуге тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады, сондықтан рөл 1930 жылдардың ортасынан бері киноиндустрияда жұмыс істеп келе жатқан декоратор Генри Грейске берілді. Оның актерлік тәжірибесі болмады, бірақ Грейс жас Эйзенхауэрге өте ұқсас еді (дегенмен, дауысы басқа болғандықтан, оның сөздерін басқа актер дубляждады). Сент-Мер-Эглис қаласында 82-ші әуе десант дивизиясының жеке сарбазы Джон Стил (Red Buttons ойнаған) жергілікті тұрғындардың естелігі ретінде шіркеу мұнарасынан асылған манекен арқылы бейнеленген, ол сол жерге парашютпен қазақстандық түрде қонған еді. 2001 жылғы «Клеопатра: Голливудты өзгерткен фильм» деректі фильмінде Ричард Бертон мен Родди Макдауэлл, Римде түсірілім кезінде бірнеше апта бойы жұмыссыз қалғандықтан, қатты жалыққандықтан, Занукқа телефон соғып, «Ең ұзақ күні» фильмінде «қандай да бір» рөлді ойнауды өтінді. Олар өздері түсірілім орнына ұшып келді және әрқайсысы бір күн ішінде тегін камео түсірді. Бұл фильм Шон Коннеридің Джеймс Бонд рөліне шақырылғанға дейінгі соңғы фильмі болды. Герт Фребе (сержант Каффеканне) және Курд Юргенс (генерал Гюнтер Блюментрит) кейіннен Бондтың жаулары – Аурик Голдфингерді («Голдфингер») және Карл Стромбергті («Мені жақсы көрген тыңшы») ойнады. Коннери 1977 жылғы «А Bridge Too Far» фильмінде генерал-майор Рой Уркхартты ойнады, бұл фильм де Корнелиус Райанның кітабына негізделген. Сол сияқты, Вольфганг Прейс «Ең ұзақ күні» фильмінде генерал-майор Макс Пемселді, ал «А Bridge Too Far» фильмінде фельдмаршал Герд фон Рундштедтті ойнады. Сержант Каффеканне (Герт Фребе) есімінің неміс тіліндегі мағынасы – «кофе құмырасы», ол оны әрқашан өзімен бірге алып жүреді. Занук фильмге 2000-нан астам әскери қызметкерлерді массовка ретінде шақырды. Генри Фонда мен Джон Уэйн үш жылдан кейін «Зыянды жол» фильмін түсіру үшін қайтадан бірікті, ол Пёрл-Харборға шабуылдан кейінгі АҚШ Әскери-теңіз күштері туралы фильм болды. Фильмдегі трюктерді орындағандардың бірі – француз еврейі Роберт Вайнштейн (1936–2019) болды, ол өлім лагерінен аман қалды. Қартайған шағында ол Стефани Кругтың көмегімен өмірбаянын жазды. «Vent printanier» кітабы L'Harmattan баспасынан шықты, ал екінші басылымы «L'orphelin du Vel' D'Hiv» деп аталды. Онда Вайнштейн өмірінің толық деректерін, соның ішінде осы фильмдегі жұмысын баяндайды.

Түсірілім

Фильм бірнеше француздық локацияларда түсірілді, соның ішінде Ре аралы, Сен-Флорандағы Салечья жағажайы, Порт-ан-Бессин-Хуппан (Уистремді алмастыру үшін), Булонь-Билланкурдағы Булонь студиясы, сондай-ақ Пегас көпірінің нақты орны (Беновиль маңында), Сен-Мер-Эглиз және Пуант-дю-Ок. Омаха жағалауына шабуыл көрінесіндегі түсірілім кезінде американдық солдаттар рөліндегі массовка актерлары суға секіруден тартынды, себебі судың тым суық болатынынан қорқып еді. Роберт Митчем, генерал Норман Кота рөлінде, олардың тартыншақтығына ашуланып, бірінші болып суға секірді, сосын актерлар оның үлгісімен ілесе бастады. Фильмде қолданылған Руперт манекендері (парашюттік манекендер) нақты алдау үшін қолданылған қарапайым мата немесе кендір қаптарға қарағанда әлдеқайда күрделі және шынайы болды. Америкалық парашютшілердің киімдері киген манекендер Сен-Мер-Эглиз эпизодын түсіруде пайдаланылды. Герд Освальд – Сен-Мер-Эглизге парашютпен түсу көрінесінің титрде көрсетілмеген режиссері, ал Даррил Ф. Занук америкалық және британдық кейіпкерлермен түсірілген кейбір ішкі көрінестердің режиссері екенін өзі айтты. Эльмо Уильямс – шайқас эпизодтарының атқарушы продюсері және үйлестірушісі. Кейін ол Занук үшін тарихи Екінші дүниежүзілік соғыс фильмін – «Тора! Тора! Тора!» (1970) түсірді. Онда 1941 жылы Жапонияның Перл-Харборға жасаған күтпеген шабуылы бейнеленді, сонымен қатар докдрама стилі қолданылды.

Шығару

Фильм Францияда 1962 жылдың 25 қыркүйегінде, АҚШ-та 4 қазанда, ал Ұлыбританияда 23 қазанда тұңғыш рет көрсетілді. Премьерадан түскен қаражат Солк биологиялық зерттеулер институтына және Халықаралық құтқару комитетіне қайырымдалық ретінде берілді. "The Longest Day" фильмі Fox компаниясының қажетті кассалық табысын әкелді, $7,5 миллиондық бюджетке қарсы $30,5 миллиондық дүниежүзілік кинопрокаттан түсім болды. АҚШ-тың бірнеше қаласында фильмнің арнайы көрсетілімдері өтті, онда D күніне қатысқан ер адамдар әскери әріптестерімен бірге фильмді көруге шақырылды. Мұндай көрсетімдердің бірі Огайо штатының Кливленд қаласындағы Гипподром театрында өтті. Фильмдегі неміс және француз тіліндегі кейіпкерлердің эпизодтары олардың ана тілінде де, ағылшын тілінде де түсірілді. Сол кездегі британдық және американдық соғыс фильмдерінің арасында ерекшелік ретінде, шетел тілдеріндегі фильм ағылшын тіліндегі субтитрлермен бірге алғашқы көрсетілім кезінде көбірек тамашаланды. Фильмнің толық ағылшын тіліндегі нұсқасы 1960 жылдардың соңында қайта шығарылған кезде кеңінен қолданылды. 1969 жылы фильм қайта көрсетілгенде, АҚШ кинопрокатында бірінші орынға шығып, алғашқы аптада $501,529 түсім жинады. Дүниежүзілік кинопрокатта 544 кинотеатрда қайта көрсетілген алғашқы төрт күнде $2,846,627 түсім болды.

Үй медиасы

Фильм 1989 жылы кең экранды форматта және стерео-сараунд дыбысымен лазерлік дискіде жарық көрді. Фильмнің түсті нұсқасы 1994 жылы, D-Day шабуылының 50 жылдығына орай VHS форматында шығарылды. Фильмнің түпнұсқа қара-ақ нұсқасы 2001 жылғы 6 қарашада DVD форматында жарық көрді. 2008 жылы 20th Century Fox фильмді Blu-ray форматында шығарды.

Қабылдау

Фильм Нью-Йорктегі Уорнер театрында көрсетілгеннен кейін бір күн өткен соң, The New York Times газетінің Bosley Crowther былай деп мәлімдеді: «Фильмнің жалпы әсері – зор деректі баяндама, қызықты, көңілді, ирониялық, қайғылы жеке ерекшеліктермен көркемделген. Variety оны «қатты және таңғажайып соғыс эпопеясы» деп сипаттады, ол «осы керемет шабуыл үшін қажетті жалпы логистикаға қатысты, ірі масштабтағы жартылай көркемделінген деректі фильм ретінде көрінеді». Ричард Л. Коу The Washington Post газетінде фильмді «көңілді, көзді алаңдататын, фантастикалық картина» деп атады, ол «экрандағы ең ірі шайқас эпопеясы ретінде танылуы керек», оның жалғыз сын-пікірі «Гитлер ұйықтау таблеткасын қабылдамағанда Нормандияға қону сәтті болмас еді деген неміс сенімін көрсетудегі перспективаның болмауы [ ] «Ең Ұзақ Күн» осы неміс сеніміне, қаншалықты мықты болса да, дұрыс пропорция беруге одан да көп көңіл бөлген болуы керек еді». Брендан Гилл The New Yorker журналында фильмді «аудиовизуалды шынайылықтың шедеврi» деп атады, бірақ «менің эмоцияларым көбінесе қозғалған жоқ, мен өзімді ұялтқандай болдым, бірақ мен жалықтым» деп мойындады. Ол былай деп жалғастырды: «Мырза Занук осы макеттік деректі фильмді қабылдауды мен үшін одан да қиындатты, оны көптеген белгілі актерлермен толтырып, олардың көпшілігі соншалықты шағын эпизодтарда ойнайды, көрермендер лезде тану ойынына тартылады». Monthly Film Bulletin газетінде былай делінген: «Ең Ұзақ Күн – келісіммен екіге бөлінген монумент. Ең жақсы жағдайда, бұл бүкіл операцияға жұмсалған зор және мұқият ұйымдастырудың, шудың қатты салмағының, көптеген адамдардың қаза болғанының және ауылды жалғыз кезіп жүрген солдаттардың жеке шатасуы мен қайғысының күшті сезімін береді [ ] Бірақ фильм, ең алдымен, тамаша, сондықтан оның көптеген жұлдыздары бар, көбінесе айтуға тіпті бір сөз жоқ, және көбінесе ойнауға нақты рөл жоқ». Rotten Tomatoes веб-сайтында фильмге 23 рецензия негізінде 87% мақұлдау көрсеткіші берілген, орташа бағасы 7.8/10.

Марапаттар

Жыл Сыйлық санаты Номинант(тар) Нәтиже Ref. ( Сілтеме) 1962 35-ші «Оскар» сыйлығы Ең үздік фильм Даррил Ф. Занук Ең үздік көркемдік безендіру, Ақ-қара Тед Хаворт, Леон Барсак, Винсент Корда және Габриэль Бешир Ең үздік операторлық, Ақ-қара Жан Бургуан және Уолтер Воттиц Ең үздік фильм монтажы Сэмюэл Э. Битли Ең үздік арнайы эффекттер Роберт Макдональд және Жак Маумонт «Алтын глобус» сыйлығы Ең үздік фильм – Драма Даррил Ф. Занук Ең үздік операторлық, Ақ-қара Анри Персин, Уолтер Воттиц және Жан Бургуан «Эдди» сыйлығы Ең үздік монтаждалған көркем фильм – Драмалық Сэмюэл Э. Битли «Дэвид ди Донателло» сыйлығы Ең үздік шетелдік туынды Даррил Ф. Занук Америка Режиссерлер гильдиясының сыйлығы Көркем фильмдегі ең үздік режиссура Кен Аннакин, Эндрю Мартон және Бернхард Уики