Кіріспе

Телл Касиле – Израильдің Тель-Авив қаласында Яркон өзенінің жанында орналасқан археологиялық ескерткіш. 3000 жылдан астам ғасырларға созылған бұл жерде біздің заманымыздан бұрынғы 12 ғасырда палестиналықтар құрған порты қаласының қалдықтары сақталған. 1948 жылға дейін ол Әл-Шейх Муванис ауылының жерінде орналасқан еді, ол 1948 жылғы соғыста халқынан айырылды. Соғыс әлі жалғасып жатқан 1948 жылдың соңында, жаңадан құрылған Израиль мемлекеті бұл жерге алғашқы археологиялық рұқсат берді. Бүгінде ол 1953 жылы салынған Эрец-Исраил мұражайының аумағында орналасқан. Осы алғашқы қазбаларға дейін 1945-46 жылдары Джейкоб Каплан мен Роберт Хофф екі маңызды остраконды тапқан.

Тарих

1815 жылы ежелгі Ашкелонның қираған жерлерін қазып шығарғаннан кейін, леди Гестер Стэнхоуп Яффадан солтүстік-шығысқа қарай 19 шақырым жерде, Авги өзенінің (қазіргі Яркон өзені) жағасында орналасқан Эль-Хурби деп аталатын жерді қазуды ұсынды. Станхоптың серігі: "Бұл аймақта бұрын тығыз халық тұрғандығын көрсететін көптеген дәлелдер бар" деп мәлімдеді.

Бенджамин Мазар 1948 жылы Израиль мемлекетінен осы жерде қазба жұмыстарын жүргізуге алғашқы археологиялық зерттеу рұқсатын алды. Ол 1971 жылдан 1974 жылға дейін және 1982 жылдан 1990 жылға дейін осы қазба жұмыстарын басқарды. Қазба жұмыстары Филистия қаласының 150 жыл бойындағы дамуын көрсетті, оның негізі қаланғаннан бастап (XII қабаты) б.з.б. 11 ғасырының соңындағы өркендеу шағына (X қабаты) дейін.

Археологиялық табылған жерлер

Палестиналықтардың қасиетті аймағы қазба жұмыстары барысында бірінің үстіне бірі салынған үш ғибадатхана табылды. Ғибадатханалар күнде кептірілген саз кірпіштерден тұрғызылып, ақшыл түсті жабынмен қапталған. Қабырғалардың бойымен төменгі орындықтар орнатылған. Едендерде көптеген құрбандық заттары мен культ ыдыстары табылған, олар негізінен "бама" маңында және ғибадатханалардың қойма жайларында шоғырланған. Көшенің солтүстік жағында тұрғын үйлер тобы, ал оңтүстік жағында шеберханалар мен қоймалар ашылды. Үйлер бірдей үлгіде салынған – олар шаршы пішіндес, әр пәтердің ауданы шамамен 100 шаршы метрді құрайды. Әр пәтер екі тіктөртбұрышты бөлмеден тұрады, олардың арасында аула орналасқан.

Карауансарай

1980 жылдары жүргізілген қазба жұмыстары Аббасид дәуіріне жататын үлкен аула ғимаратын ашты. Қазба жұмыстарын жүргізгендер ғимаратты IX-XI ғасырлар аралығында салынған деп санайды, бірақ осы жерде одан бұрынғы (Умайялықтар) және кейінгі (крестшілер) кезеңдерге жататын қоныстар да табылды. Қазба жұмыстарының нәтижесінде ғимараттың шамамен 28 метрге 28 метрдей болғаны анықталды. Солтүстік қабырғасының ортасында төселген кіреберіс аулаға алып шықты, аула қиыршық таспен төселген. Ауланың шығыс және батыс жағында бағаналармен тірелген аркадалар орналасқан. Ауланың солтүстік-батыс бұрышында баспалдақ қалдықтары табылды. Аула бойында бірнеше шағын бөлмелер ашылды.