Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
VI ғасырдағы Англиядағы евангелие кітабы
6th century gospel book in England
St Augustine Евангелиясы (Кембридж, Corpus Christi College, Lib. MS. 286) – 6 ғасырдан бастап, 1575 жылдан бері Кембридж қаласындағы Корпус-Кристи колледжінің Паркер кітапханасында сақталып келе жатқан әсем безенділген Евангелие кітабы. Ол Италияда жасалған және жасалғалы көп ұзамай Англияға жеткен. 16 ғасырда Кентербериде шамамен мың жылдай болған болуы мүмкін. Кітаптың шамамен 252 x 196 мм өлшемді 265 парағы бар, бірақ ол толыққанды емес, әсіресе миниатюралары бар беттері жоқ. Бұл қолжазба – сақталған ең көне латын (грек немесе сирия емес) Евангелие кітабы және барлық еуропалық кітаптардың ең көнелерінің бірі. Тек екі толық беттік миниатюра ғана сақталған болса да, олар өте сирек кездесетін осындай суреттердің сақталғандығына байланысты өнер тарихында маңызды орынға ие. "Бұл қолжазба жасалған кезде латын тілі кеңінен қолданылып келген. 420 жылы қайтыс болған Жером (осы мәтіннің көшірмесі саналатын Вулгата аудармасының авторы) біз үшін шамамен Уолтер Скотт немесе Эмили Бронте сияқты алыс емес еді." Англия шіркеуі бұл кітапты Кентербери Евангелиясы деп атайды, бірақ ғалымдар бұл атауды көбінесе басқа кітапқа – 8 ғасырда Кентербериде жазылған аңглосаксондық Евангелиясына жатқызады. Оның бір бөлігі қазір Ұлыбритания кітапханасында Royal MS 1 E VI ретінде, ал екінші бөлігі Кентербери соборының кітапханасында сақтаулы.
The St Augustine Gospels (Cambridge, Corpus Christi College, Lib. MS. 286) is an illuminated Gospel Book which dates from the 6th century and has been in the Parker Library in Corpus Christi College, Cambridge since 1575. It was made in Italy and has been in England since fairly soon after its creation; by the 16th century it had probably already been at Canterbury for almost a thousand years. It has 265 leaves measuring about 252 x 196 mm, and is not entirely complete, in particular missing pages with miniatures. This manuscript is the oldest surviving illustrated Latin (rather than Greek or Syriac) Gospel Book, and one of the oldest European books in existence. Although the only surviving illuminations are two full page miniatures, these are of great significance in art history as so few comparable images have survived. "When this manuscript was made, Latin was still generally spoken, and Jerome [author of the Vulgate translation, of which this text is a copy], who died in 420, was then no more distant in time than (say) Walter Scott or Emily Brontë are to us." The Church of England calls the book the Canterbury Gospels, though to scholars this name usually refers to another book, an 8th century Anglo Saxon gospel book written at Canterbury, now with one portion in the British Library as Royal MS 1 E VI, and another in the Library of Canterbury Cathedral.
Тарих
Қолжазба дәстүрлі түрде және сенімді түрде 597 жылы Григориандық миссиямен Англияға Сент-Августин әкелген том немесе 601 жылы Папа Григорий I оған жіберген кітаптардың бірі деп есептеледі. Басқа ғалымдар сияқты, Курт Вейцманн да дәстүрге күмәндануға "ешқандай себеп жоқ" дейді. Негізгі мәтін 6 ғасырға жататын итальяндық унциалдық қолмен жазылған, бұл кеңінен қабылданған факт. Оның жазылған жері ретінде Рим немесе Монте-Кассино айтылады. Бұл қолжазба 7 ғасырдың соңында немесе 8 ғасырдың басында Англияға келген, сол кезде мәтінге түзетулер мен қосымшалар енгізілген. Бұл қосымшалардың ішінде Луканың портретінің айналасындағы сахналарға жазылған атаулар немесе түсіндірмелер болды, олардың барлығы түпнұсқа суретшінің ниеттерін толыққанды көрсетпеуі мүмкін. Кітап, әрине, 10 ғасырда Кентерберидегі Сент-Августин аббаттығында болған, сол кезде аббаттыққа қатысты бірнеше құжаттардың біріншісі оған көшірілген. Кейінгі орта ғасырларда ол "Кентербери кітапханасында сақталмай, шын мәнінде алтарьда жатқан; яғни, ол реликвия немесе крест сияқты, шіркеу рәсімдеріне тиесілі болған". Қолжазба 1575 жылы Кентербери архиепископы Мэтью Паркердің сыйлықтарының бір бөлігі ретінде Кембридждегі Корпус-Кристи колледжінің Паркер кітапханасына тапсырылды. Дәстүр бойынша, ол Кентерберидің жаңа архиепископтарының таққа отыруында ант беру үшін қолданылып келді, және бұл дәстүр 1945 жылдан бері қайта жаңғыртылды; кітап әрбір рәсімге Паркер кітапханашысы әкеліп тұрады. Августин Ізгі хабарлары басқа да маңызды шараларда Кентербериге әкелінген: 1982 жылы Папа Иоанн Павел II-нің сапары және 1997 жылы Григориандық миссияның 1400 жылдығына арналған тойлар. 2023 жылы Ізгі хабарлар Карл III және Камилланың тәж кию рәсімінде көрсетілді. Білуге берілгенінше, бұл олардың тәж кию рәсімінде алғашқы пайдалануы. Кітаптың беті ағыл терілі әулие Луктің суреті ашық болды. Қолжазба 1948-1949 жылдары Британ мұражайында қарапайым емен тақталармен және кремді алюминиймен өңделген ешкі терісінен жасалған омыртқасымен қайта жаңартылды.
The manuscript is traditionally, and plausibly, considered to be either a volume brought by St Augustine to England with the Gregorian mission in 597, or one of a number of books recorded as being sent to him in 601 by Pope Gregory the Great – like other scholars, Kurt Weitzmann sees "no reason to doubt" the tradition. The main text is written in an Italian uncial hand which is widely accepted as dating to the 6th century – Rome or Monte Cassino have been suggested as the place of creation. It was certainly in England by the late 7th or early 8th century when corrections and additions were made to the text in an insular hand. The additions included tituli or captions to the scenes around the portrait of Luke, not all of which may reflect the intentions of the original artist. The book was certainly at St Augustine's Abbey, Canterbury in the 10th century, when the first of several documents concerning the Abbey were copied into it. In the late Middle Ages it was "kept not in the Library at Canterbury but actually lay on the altar; it belonged in other words, like a reliquary or the Cross, to Church ceremonial". The manuscript was given to the Parker Library, Corpus Christi College, Cambridge as part of the collection donated by Matthew Parker, Archbishop of Canterbury in 1575, some decades after the Dissolution of the Monasteries. It was traditionally used for the swearing of the oath in the enthronements of new Archbishops of Canterbury, and the tradition has been restored since 1945; the book is taken to Canterbury Cathedral by the Parker librarian of Corpus for each ceremony. The Augustine Gospels have also been taken to Canterbury for other major occasions: the visit of Pope John Paul II in 1982, and the celebrations in 1997 for the 1,400th anniversary of the Gregorian mission. In 2023 the Gospels were carried in the procession at the coronation of Charles III and Camilla. As far as is known it is the first time they have been used in a coronation. The book was open at the page with the portrait of Saint Luke. The manuscript was rebound at the British Museum in 1948–49 with plain oak boards and a spine of cream alum tawed goatskin.
Мәтін
Бұл қолжазба – Иеронимнің Ізгі хабарлар аудармасының сақталған ең көне, толық көшірмесіне жақын. IV ғасырдың соңында жасалған оның "Вулгата" кітабы, Рим империясындағы христиандар қолданған бұрынғы "Ветус Латина" ("Ескі латын") мәтінін біртіндеп ығыстырды. 1933 жылы Герман Глунц Сент-Августин Ізгі хабарын талдағанда, стандартты "Вулгатадан" шамамен 700 түрлі нұсқаны анықтады: көбісі – әріп жазу ережесіндегі немесе сөздер тіркесіндегі ұсақ-түйек айырмашылықтар, бірақ кейбір жағдайларда жазушы "Ветус Латинадан" нұсқаларды таңдайды. Бұл Сент-Августинмен байланысты екенін көрсетеді, себебі Грегорий I (Ұлы), болжамды сыйлаушы, өзінің "Моралиясында" ол ескі латын нұсқасының тиімдірек екенін тапқан нақты бір бөлімдерден басқа, көбірек ағылшын тіліндегі "Вулгатаны" қолданғанын жазды, ал оның Ізгі хабарларға арналған қырық уағызы Сент-Августин Ізгі хабарларындағыдай бірдей жерлерде ескі аударманы таңдайды.
The manuscript is "more or less the oldest substantially complete copy" of Jerome's translation of the Gospels. His late 4th century Vulgate gradually replaced the earlier Vetus Latina ("Old Latin") text used by Christians in the Roman Empire. A 1933 analysis of the St Augustine Gospels by Hermann Glunz documented around 700 variants from the standard Vulgate: most are minor differences of spelling or word order, but in some cases the scribe chooses readings from the Vetus Latina. This supports the St Augustine connection, as Gregory the Great, the supposed donor, wrote in his Moralia that he was using the more fluent Vulgate, except for certain passages where he found the Old Latin more suitable, and his Forty Homilies on the Gospels opts for the older translation in the same places as the St Augustine Gospels.
Миниатюралар
Қолжазбада бұрын төрт Ізгі хабаршының суреттері болған, олардың Ізгі хабарларынан бұрын келген, жарықтандырылған Ізгі хабар кітаптарының әдеттегі ерекшелігі, және әрбір суреттен кейін кем дегенде үш беттік оқиғалық көріністер болған. Қазір Лұқаның Ізгі хабарына кіріспе ретіндегі екі беті ғана сақталған. Дегенмен, Мәсіх өмірінен сақталған жиырма төрт кішкентай көрініс өте сирек кездесетін және христиан иконографиясы тарихында маңызды, әсіресе олар Ескі Батыс империясынан шыққандықтан. Осы кезеңдегі қолжазбалардан табылған, осыған ұқсас оқиғалық Ізгі хабар циклдері грек тіліндегі Россано Ізгі хабарлары, Синоп Ізгі хабарлары немесе сириялық Раббула Ізгі хабарлары ғана. Ескі өсиеттің ұқсас циклдері көбірек әртүрлі, олардың ішінде грек тіліндегі Вена Жаратылысы мен Коттон Жаратылысы, латын тіліндегі Ашбурнхам Пентатеухы, Кведлинбург Итала фрагменті және басқалары бар. Микроминиатюралар грек қолжазбаларындағыларына қарағанда классикалық стильден алшақтаған, «фигураны тегістеп қана қоймай, сызықтық дизайнда ырғақты сапаны дамыта бастайтын сызықтық стиль, бұл қасақана абстракция процесінің басталуы ретінде қарастырылуы керек». Тарихшының бірі кішкентай сахналардағы фигуралардың «біз дереу ортағасырлық деп қабылдайтын сызықтық пішінге ие» екенін және «бұл енді суреттер емес, боялған суреттер» дейді. Бұл тенденция архитектура мен әшекейлеуде де байқалады; Вена Диоскуриды сияқты қолжазбаның табиғи полихромдық элементтері тегістеліп, каллиграфиялық өрнекке дейін әлсіретілген. Микроминиатюралардың кейінгі англосаксон өнеріне тигізген әсері туралы мәселе жиі көтеріледі, бірақ осы қолжазбаның көптеген суреттелген беттерінің жоғалып кеткені және 7 ғасырдан бастап дамыған арал стилінің континенттік классикалық аспектілерін қалыптастыру үшін қандай басқа үлгілер болғаны туралы білімнің жетіспеуіне байланысты, өнер тарихшыларының барлық пікірлері болжамдық сипатта болып табылады. Ежелгі арал қолжазбаларындағы евангелист портреттерінің стильдерінің алуан түрлілігі континенттен белгілі мысалдарды қайталайды, басқа үлгілердің бар екенін көрсетеді, және 7 ғасырда Кентербериде жарықтандырылған және импортталған Әйгілі Григорийдің Киелі кітабы туралы жазба бар. Кейінірек Августин Ізгі хабарларына ықпал еткен деп есептелетін жұмыстардың ішінде Стокгольмнің Алтын кодексі және Сент-Галл Ізгі хабар кітабы бар. Жалпы, евангелист портреттері Инсулярлық және англосаксондық Ізгі хабар кітаптарының кең таралған ерекшелігіне айналғанмен, Августин Ізгі хабарларындағы көптеген кішкентай көріністер 12 ғасырда Кентербериде жасалған Эдвин Забуршысы сияқты кейінгі жұмыстарда ғана қайтадан пайда болды, онда кіріспе беттерінде Августин Ізгі хабарларына ұқсас стильдегі кішкентай оқиғалық суреттер желілерге орналастырылған.
The manuscript once contained evangelist portraits for all four Evangelists, preceding their gospel, a usual feature of illuminated Gospel books, and at least three further pages of narrative scenes, one following each portrait page. Only the two pages preceding Luke have survived. However the surviving total of twenty four small scenes from the Life of Christ are very rare survivals and of great interest in the history of Christian iconography, especially as they come from the old Western Empire – the only comparable narrative Gospel cycles from manuscripts in the period are Greek, notably the Rossano Gospels, and Sinope Gospels, or the Syriac Rabbula Gospels. The equivalent Old Testament cycles are more varied however, including the Greek Vienna Genesis and Cotton Genesis, the Latin Ashburnham Pentateuch, the Quedlinburg Itala fragment, and some others. The miniatures have moved further from classical style than those in the Greek manuscripts, with "a linear style which not only flattens the figure, but begins to develop a rhythmic quality in the linear design which must be seen as the beginning of a process of intentional abstraction". For another historian, the figures in the small scenes have "a linear form which we immediately perceive to be medieval" and "are no longer paintings, but tinted drawings. The same tendency is exhibited in the treatment of the architecture and ornament; the naturalistic polychrome accessories of a manuscript like the Vienna Dioscurides are flattened and attenuated into a calligraphic pattern." The subject of the influence of the miniatures on later Anglo Saxon art has often been raised, though in view of most of the presumed picture pages of this manuscript now being lost, and the lack of knowledge as to what other models were available to form the Continental post classical aspects of the Insular style that developed from the 7th century onwards (with Canterbury as a major centre), all comments by art historians have necessarily been speculative. It is clear from the variety of styles of evangelist portraits found in early Insular manuscripts, echoing examples known from the Continent, that other models were available, and there is a record of an illuminated and imported Bible of St Gregory at Canterbury in the 7th century. Later works mentioned as probably influenced by the Augustine Gospels include the Stockholm Codex Aureus and the St Gall Gospel Book. In general, though evangelist portraits became a common feature of Insular and Anglo Saxon Gospel books, the large number of small scenes in the Augustine Gospels were not seen again until much later works like the Eadwine Psalter, made in the 12th century in Canterbury, which has prefatory pages with small narrative images in grids in a similar style to the Augustine Gospels.