Кіріспе

Барисан Социалис – Сингапурдегі саяси партия. Ол 1961 жылғы 29 шілдеде құрылып, 1961 жылғы 13 тамызда Халықтық әрекет партиясынан (ХАП) шеттетілген солшыл мүшелермен ресми тіркелді. Барисанның көрнекті негіздеушілері Ли Сиу Чох және Лим Чин Сионг болды. 1960-шы және 1980-ші жылдары Сингапурдегі ең ірі оппозициялық партияға айналды. Барисанның басты мақсаттары – колониализмді жою, Малайя Федерациясы мен Сингапурдан құралған біртұтас тәуелсіз және демократиялық Малайя мемлекетін құру, сондай-ақ қоғамдағы өркендеу мен тұрақтылықты қамтамасыз ететін экономикалық жүйені енгізу болды. 1988 жылы партия Жұмысшы партиясымен біріктірілді.

Өмірбаян

Құрылғалы бері ПАП Ли Куан Ю лагері мен Лим Чин Сионг бастаған солшыл лагерьге бөлінді. Сингапурдың отаршылдыққа қарсы күресі және тәуелсіздік алу туралы ортақ ұстаным екі лагерь арасындағы ынтымақтастықтың негізі болды. Олардың халықтық базаларындағы айырмашылықтар да осындай ынтымақтастықты ынталандырды. Алғашқы жылдары солшыл лагерь негізінен қытай халқының, ауыл тұрғындарының және кәсіподақтардың қолдауына ие болды, ал Ли Куан Ю лагерінің қолдауы көбінесе ағылшын тілінде білім алған қауымдастығында болды. Жұмысшы табының қолдауымен ПАП 1955 жылғы сайлауда үшінші орынды алып, басты оппозициялық күшке айналды. 1959 жылы кәсіподақтардың қолдауымен ПАП сайлауда жеңіске жетіп, Ли Куан Ю басшылығымен үкімет құрды. Дегенмен, екі лагерь идеологиялық және саяси тұрғыдан ерекшеленді. Құрылған жылдары солшыл лагерь мүшелері Ли Куан Юдың саясатына және солшыл саяси тұтқындарды босатуға берген уәдесін орындамауына наразылық білдірді. Соңында, Малайзиямен бірігу мәселесі ПАП ішіндегі жарылысқа себеп болды. 1961 жылдың 27 мамырында Малайя Федерациясының премьер-министрі Тунку Абдул Рахман Малайя Федерациясы, Сингапур, Саравак, Солтүстік Борнео және Брунейден тұратын жаңа Малайзия мемлекетін құруды ұсынды. ПАП-та бірігуге қатысты пікірлер екіге бөлінді. Ли Куан Ю лагері Малайзиямен бірігуді Сингапурдың болашақ қауіпсіздігі мен өркендеуін қамтамасыз етудің жолы ретінде қолдады, ал солшыл лагерь бұл бірігуді «Сингапурдағы солшыл күштерді жоюға» бағытталған әрекет деп қарастырды (Др Ли Сиу Чохпен сұхбат). 1961 жылғы Хонг Лим және Ансон сайлаулары ПАП ішіндегі жарылысты одан әрі күшейтті. ПАП үкіметі Ішкі қауіпсіздік Кеңесін (ІҚК) таратудан бас тарғанына, бірігу жоспарынан мойын бұрмағанына және қалған саяси тұтқындарды босатудан бас тарғанына наразы болған ПАП-тың солшылдары өз кандидаттарын қолдаудан бас тартып, Онг Энг Гуанға (Хонг Лимде) және Дэвид Маршаллға (Ансонда) қолдау көрсетті, нәтижесінде ПАП екі сайлауда да жеңіліске ұшырады. Ансон сайлауынан кейін солшыл лагерь Ли Куан Юны партиядан қуғысы жоспарлады, бірақ олар өз әрекеттерінің британдықтарды Сингапурдың тәуелсіздігіне қатысты жоспарларын тоқтатуға мәжбүр ететінінен қорқып, алаңдады. Соның салдарынан солшылдар британдық генерал-комиссары лорд Селкиркпен Едем залында кездесті, бұл кездесу кейін «Едем залы шай кеші» деп аталды. Кездесуде солшылдар Селкирктен Ұлыбританияның тәуелсіздікке бекінгенін және Ли Куан Ю үкіметі құлатылғаннан кейін бақылауды сақтау үшін әскери араласуға бармайтынын растады.

Бірігу мәселесі

Барисан Малайямен бірігуге қарсы болмағанмен, партия PAP үкіметінің Малайя Федерациясымен бірігу шарттарына қарсы белсенді науқан жүргізді. PAP үкіметі келіскен шарттар бойынша Сингапур білім беру және еңбек салаларындағы автономиясын сақтайтын болды, бірақ бұл Сингапур азаматтарының құқықтары мен жаңа Федералдық парламенттегі орындардың есебінен іске асырылатын еді. Барисан Социалистері Сингапур азаматтарының Федералдық Парламентте пропорционалды өкілдігімен Малайзия азаматтары болуын қалаған. Барисан 1972 жылғы жалпы сайлауға қайта қатысты. Дегенмен, бұл және одан кейінгі сайлауларда бірде-бір орын жеңе алмады. Барисанның енді саяси партия ретінде тиімді қызмет ете алмайтыны анық болды. 1988 жылдың мамыр айында оппозицияны нығайту мақсатында Барисан Сингапур Жұмысшы партиясына қосылды және таратылу туралы өтініш берді. Барисанның конституциясы барлық филиалдары таратылуға келісуін талап еткендіктен, өтініш мақұлданбады, себебі филиалдардың ешқайсысы қалмаған еді. Сондықтан ол сол кезде тоқтатылды.

Коммунистік пікірталас

PAP үкіметінің пікірінше, Барисан – Ли Куан Ю «басты ашық майдандық коммунистік ұйым» деп атаған коммунистер бақылауындағы ұйым болатын. ISC Барисан белсенділерінің шындығында коммунистердің ықпалында болғанын және Барисанның Малайзия құрылымын саботаждау мақсатымен коммунистер тарапынан басқарылғанын мәлімдеді.

Сингапурдың заң шығарушы жиналысы

+Сайлауға арналған орындарТәуекелге түскен орындарЖеңіп алынған орындарӨзгерісТәуекелге түскен дауыстарБерілген дауыстарДауыс үлесіАйналымТәуекелге түскен дауыс үлесіАйналымНәтижесінде құрылған үкімет19635146Жаңа партия551,908193,30133.24%Жаңа партия35.02%Жаңа партия

Сингапур Парламенті

+СайлауСайлауға шығарылған орын саныДауысқа салынған орын саныЖеңіліс орын саныӨзгерісДауысқа салынған дауыс саныДауысқа қатысқан сайлаушылар үлесіДауыс беру нәтижесіДауыс беру нәтижесіДауыс беру нәтижесіҚұрылған үкімет19687/580Барисанның сайлауды бойкоты197257/651013129,42834,4834.63%28.61% 26.64%8.38% 197653/69693,93825,4113.19%1.44%27.05%0.41%198038/75461,15216,4882.59%0.60%26.96%0.09%198449/79463,37824,2122.76%0.17%38.20%11.24%