Кіріспе

Джорджия штатындағы Декэтур шайқасы, 1864 жылғы Америка Азамат соғысының шайқасы.

Декэтур шайқасы – Америка Азамат соғысының Франклин-Нэшвилл науқаны аясында 1864 жылдың 26 қазанынан 29 қазанына дейін өткізілген әскери қимыл. Бригадир генерал Роберт С. Грэйнджер басқаратын 3-5 мың одақтың әскерлері генерал Джон Б. Худтың басқаруындағы Теннесси армиясының 39 мың сарбазын Алабама штатындағы Декэтур қаласынан Теннесси өзенін кесіп өтуден тоқтатты.

Өмірбаян

Генерал Джон Б. Худ Теннесси штатына шабуыл жасау үшін Солтүстік Алабама арқылы жорықтап бара жатты. Оның әскері 1864 жылдың қыркүйек айының соңында Атланта, Джорджия маңынан солтүстік-батысқа қарай шықты, Одақтың жабдықтау желілерін қирату арқылы генерал-майор Уильям Т. Шерманның Одақ әскерін шайқасқа шақыруды үміттенеді. Шерман Худты Алабама штатының Гейлсвилл қаласына дейін қуды, бірақ әскерін Атлантаға қайтарып, оның орнына Джорджия арқылы теңізге қарай жорық жүргізуге шешім қабылдады. Теннессиді қорғау жауапкершілігін Нэшвилльдегі Томасқа тапсырды. Худ 22 қазанда Алабама штатының Гадсден қаласынан Гунтерсвиллге (Алабама штаты) бағыт алды, онда ол Теннесси өзенін кесіп өтуді жоспарлаған. Бірақ, кейін кавалерия бригадасының бригадир генерал-майоры Филипп Роддейден өту орны күшті күзетілгенін, ал батысқа қарай қырық шақырымдағы Декэтур "жеңіл күзетілгенін" естіді. Оның орналастыратын кез келген понтондық көпірді Федералды канонерлік кемелердің жоя алатындығынан қауіптеніп, сонымен қатар Форресттің атты әскерлерінен барлау ақпараты келмегендіктен, Худ бағытын Декэтурға өзгертті.

Шайқас

26 қазанда Худ Декатурға келгенде, ол 3 000 – 5 000 сарбаздық федералдық жаяу әскерін тапты, олар екі бекініс пен 1600 метрлік мылтық қазбаларын қамтитын бекінілген қорғаныс шебін қорғап тұрды – Роддей есептегеннен әлдеқайда күшті күш. Екі федералдық канонерлік кеме өзенде күзет жүргізіп жатты. Нэшвиллдегі генерал Джордж Томас Декэтурға «Декатурды соңғы деміне дейін қорғауға» бұйрық беріп, сонымен қатар қажетті жарақтар мен күштерді жіберді. 27 қазанда Худ Декатурды қоршау үшін әскерін келген ретімен орналастырды. Осы арада Одақ Декэтурға күштерді жеткізіп беруді жалғастырды, олар Одақтың әлсіреген қатарларындағы кемшіліктерді толтыруға үлгерді. Ертесіне таңда ол тығыз тұманды пайдаланып, конфедерациялық шабуылшыларын негізгі бекіністерден 800 метрдей қашықтықтағы шатқалға жіберді. Шамамен түске қарай федералдық полк шабуылшыларды шатқалдан ығыстырып, 125 сарбазды тұтқынға алды. «Әскерлер аш, азық-түлік жетіспейді», – дегенді білген Худ, толыққанды шабуылдан болатын шығынды көтере алмайтынын түсінді және Теннесси өзенін басқа жерден кесіп өтуге шешім қабылдады. Ол батысқа қарай жылжып, Алабама штатындағы Тоскамбияға жақын жерден өтті, онда Масл-Шолс федералдық канонерлік кемелердің кедергісін болдырмады.