Кіріспе

Ағылшын актері (1916–1987)

Альфи Басс (10 сәуір 1916 – 16 шілде 1987, туған аты – Абрахам Базалинский) – ағылшын актері. Ол Лондонның Бетнал-Грин ауданында, он балалы еврей отбасындағы ең кіші бала ретінде дүниеге келді. Оның ата-анасы ол туғанға дейін көп жыл бұрын Ресейден көшіп келген. Өмірі бойында ол түрлі сахналық қойылымдарда, кинода, телевидениеде және радиода ойнады.

Жеке өмір

Альфи Басс Лондонның Ист-Энд ауданындағы Бетнал Гринде Абрахам Базалински болып дүниеге келді. Ол Ресейдегі еврейлерге жасалған қудалаудан қашып келген Якоб Базалинский мен оның әйелі Ада Миллердің он баласының ең кішісі еді. Мектепті бітірген соң, ол әкесінің кәсібі – жиһаз жасау ісінде жұмыс істеді. Осы кезеңде ол жергілікті жастар клубындағы әуесқойлық драмалық үйірмеге қатысты. Еңбек қозғалысында белсенді болып, жиі кәсіподақтардың жиналыстарына қатысты. 1936 жылы ол Кейбл-стрит шайқасына қатысты, онда белсенділер Британ Фашистер Одағының Ист-Энд арқылы шеру өткізуіне қарсы тұрды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, оны Корольдік Әуе Күштеріне (RAF) қабылдамады, содан кейін ол инженерлік зауытта жұмыс істеді. Кейіннен ол Миддлсекс полкіне байланысшы ретінде шақырылды. Ол концерттік қойылымдарда және Армиялық кинобөлімшесінің деректі фильмдерінде ойнау арқылы актерлік өнерге деген қызығушылығын сақтап қалды. 1946 жылы Ливерпульде киім тігуші Берил Брайсонға үйленді. Олардың бір ұлы мен бір қызы болды. 1950 жылдары ол Unity-де қойылымдарды режиссерлік етіп, бір рет сотқа (Вида Хоуппен бірге) лицензиясыз спектакль қойды деген айыппен тартылды. Оның сахналық жұмыстарының ішінде Гогольдің "Шығарлы пальто" повесінің бейімделуі бар, ол Лондонның Ист-Эндіне көшірілді, оны 1956 жылы Джек Клейтон түсіріп, "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Сонымен қатар, Басс Вест-Энд сахнасында "Скрипкашы" спектаклінде Тевье рөлін Хаим Топольден кейін сомдады.

Кино мансабы

Бас алғаш рет соғыс уақытындағы деректі фильмдерде пайда болды. Ол сондай-ақ бірнеше көркем фильмдерде ойнады, соның ішінде "Лавендер Хилл Моб" (1951), "Адамдар тозаққа" (1957), "Екі қаланың әңгімесі" (1958) және Майкл Кейн мен Шелли Винтерс ойнаған "Альфи" (1966) фильмдері. Соңғысында ол Гарри Кламакрафтты ойнады, Альфи санаторийде танысып, дос болатын адам. Ол Роман Поланскидің "Қорықсыз вампирлер" (1967) (британдық атауы "Вампирлер биі") фильмінде Шарон Тейт ойнаған қызы Сарасымен бірге мейрамхана иесі Йоин Шагал рөлінде ойнады. Фильм барысында ол және оның қызы вампирге айналады. Қызметші қыз оны айқышпен қорқытуға тырысқанда, ол: "Ой, сіз қате вампирді ұстадыңыз!" дейді. Бас сонымен қатар "Магнифисті жеті өлімдік күнә" (1971) фильмінің "Мақтаныш" бөлімінде ойнады және 1977 жылы "Come Play with Me" секс-комедиясында басты рөлді атқарды. Ол көптеген эпизодтық рөлдерде де пайда болды, мысалы, Битлз тобының "Help!" (1965) фильміндегі үнді ресторанының күзетшісі, Клузоның "Роза пантераның қасіреті" (1978) фильміндегі теңізші хабаршысы және "Мунрейкер" (1979) фильмінде көп темекі шегетін, ішімдікке құмар адам рөлінде. Бас "Мен Монтидің қос кейіпкері едім" фильмінде сөйлемейтін пойыз жолаушысының рөлін ойнады. Теренс Петтигрю өзінің "Британдық кино кейіпкерлерінің актерлері" (1982) кітабында: "Бір кезде Альфи Бас қандай да бір рөлде пайда болмайынша британдық фильм толық болмайтын сияқты еді. Ол негізінен бір рөлді ойнап, драмадан комедияға, костюмдік фильмдерге және керісінше, белсенді торғай сияқты секіріп жүретін. Осылардың бәріне ол көңілге қонымды жылылық пен оптимизм қосты." деп еске алады.

Теледидар және радио

Бас Ричард Гриннің қатысуымен "Робин Гудтың оқиғалары" сериалының бірінші эпизодында, Робин Гуд құтқарған браконьер ретінде, "Монэйленд" эпизодының 2-ші эпизодында, сондай-ақ "Ордеал" деп аталатын алғашқы сезонның 10-шы эпизодында пайда болды. Ол сондай-ақ екінші маусымда "Алтын жасаушы" (5-эпизод) және "Алтын жасаушының оралуы" (22-эпизод) деп аталатын екі кейінірек эпизодта Лепид рөлінде ойнады – шерифтен Кішкентай Джон (Арчи Дункан) құтқарған алхимик. Ол британдық телекомедиялық сериалы "The Army Game" (1957–61) мен оның жалғасы "Bootsie and Snudge" (1960–1963, 1974 жылы бір сезондық қайта жаңғыртумен) фильмдерінде Private Montague 'Excused Boots' Bisley рөлінде ойнады. Ол Билл Фрейзермен бірге "Клойд Снудж" және Клайв Даннмен бірге "Генри Бербохм Джонсон" рөлінде джентльмендер клубында жұмыс істеді. Бас 1964 жылы "Шетелдік істер" спин-оффында да ойнады. Сонымен қатар, Бас үшінші және төртінші сезондық 1950-жылдарғы танымал ғылыми-фантастикалық BBC радиосериалы "Journey into Space" фильмдерінде Леммель "Лемми" Барнет рөлін ойнады. 1970 жылдың наурыз айында "This Is Your Life" телешоуында оны Эмонн Эндрюс күтпеген сыйлықпен таң қалдырды. Ол 1970-ші және 80-ші жылдарда "Till Death Us Do Part" және "Are You Being Served?" телесериалдарында, соңғысында мистер Голдберг рөлінде жұмысын жалғастырды. Бұл рөл Артур Броудың мистер Грейнгер кейіпкерін алмастырғандардың екіншісі болды (біріншісі – Джеймс Хейтердің мистер Тэббс). Мистер Голдберг рөліндегідей, ол экрандағы кейіпкерлерінде де еврей тегін жиі көрсетті. Бас 1979 жылы ITV драмалық сериалы "Danger UXB: Just Like a Woman" эпизодында артқы ауласында жарылмаған бомбасы бар отбасылық адам рөлінде ойнады. Бас 1976 жылы BBC-нің Диккенстің "Біздің ортақ досымыз" ромасы бойынша қойған адаптациясында естен кетпес Силас Вегг рөлін сомдады. Ол сондай-ақ 1979–1980 жылдардағы "Дик Турпин" сериалында Айзек Рагтың ерекше қайта келетін рөлін ойнады, ал "Minder" эпизоды "The Son Also Rises" (1982) фильмдерінде Морри Левин, епті бухгалтер рөлінде ойнады. Ол сондай-ақ британдық комедиялық телешоуы "The Goodies" екі эпизодында қонақ ретінде ойнады, онда ол Камелотта "қала жоспарлаушысы" және "The Goodies and the Beanstalk" фильмінде "алп" рөлінде пайда болды.

Жазушылық мансабы

1955 жылы Басс «Pity the Downtrodden Landlord» атты әйгілі әнді жазды. Ол Topic Records фолк музыкасы лейблінде 78 айналымдық сингл ретінде шығарылды, ал екінші жағында Фред Даллас жазған «Тұрғын үйді жөндеу және жалға беру туралы заң» әні болды; екі жағында да Бассқа «Төрт сот орындаушысы» атты төрттік әншілер тобы үйлесті. «The Army Game» спектакліндегі әріптестері Бернард Бресслау, Лесли Файсон және Майкл Медвинмен бірге Басс 1958 жылы «The Signature Tune Of The Army Game» әнімен Ұлыбритания сингл чартында 5-орынды жеңіп алды. Осы әнге сол актерлер «What Do We Do In The Army» әнін орындау арқылы қосымша үйлесімділік берді. 1960 жылы Pye Records Басс орындаған «Villikens And His Dinah» және «Rat Catcher's Daughter» әндерін бір синглде шығарды.

Өлім

Альфи Басс 1987 жылғы 16 шілдеде Солтүстік Лондондағы Барнет ауруханасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Одан соң әйелі және ұлы мен қызы қалды. Оның соңғы тұрған жері Гертфордширдегі Борэмвуд қаласының маңындағы Велл-Энд болды.