Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британ жазушысы Эдвин Лестер Линден Арнольд (14 мамыр 1857 – 1 наурыз 1935) – ағылшын жазушысы. Оның ең белгілі туындысы – «Лейтенант Гулливар Джонс: Оның демалысы», бұл планеталық роман жанрының ерте үлгілерінің бірі.
British writer
Edwin Lester Linden Arnold (14 May 1857 – 1 March 1935) was an English writer. His best known work is Lieut. Gullivar Jones: His Vacation which is one of the earliest examples of the planetary romance sub genre.
Өмір жолы және әдеби мансабы
Арнольд Сванскомбеде, Кент қаласында сэр Эдвин Арнольдтың ұлы болып дүниеге келді. Балалық шағының көп бөлігін Үндістанда өткізді, бірақ ол ауыл шаруашылығы мен орнитологияны оқу үшін Англияға оралды. 1883 жылы журналист болды және алғашқы кітаптары «Скандинавиядағы демалыс» (1877) және «Англиядағы құс өмірі» (1887) жариялады, содан кейін өзінің алғашқы романы «Фра финикиялықтың тамаша оқиғалары» – Англияға жасалған шабуылдарға немесе шабуылға тырысуға куә болу үшін түсіндірілмейтін тоқтау күйіне кіріп-шығатын жауынгердің оқиғасын жазды. «Фра» алғаш рет беделді «Illustrated London News» журналында 24 бөлімге бөлініп жарияланды, кейіннен АҚШ және Ұлыбританияда кітап түрінде басылды. Арнольд кейін «Екі рет туған Ратфорд» (1892) және «Лепид жүзбасы: Бүгінгі римдік» (1901) сияқты басқа да романдар жазды, бірақ екеуі де коммерциялық жағынан сәтсіз болды. 1905 жылы Арнольд өзінің ең танымал романы «Лейтенант Гулливар Джонс: Оның демалысы», сонымен қатар «Марстың Гулливері» (1905) деп белгілі болды. Оның алғашқы қабылдауы жылы болмады, сондықтан Арнольд мүлдем көркем әдебиет жазуды тоқтатты. Дегенмен, кейіннен ол планеталық роман жанрының маңызды алғабасшысы ретінде танылды.
Arnold was born in Swanscombe, Kent, as son of Sir Edwin Arnold. Most of his childhood was spent in India, but he returned to England to study agriculture and ornithology. He became a journalist in 1883, and published his first books A Holiday in Scandinavia (1877) and Bird Life in England (1887) before writing his first novel The Wonderful Adventures of Phra the Phoenician, the adventures of a warrior who goes in and out of an unexplained state of suspended animation in order to be a witness to invasions or attempted invasions of England. Phra was first published in 24 parts in the prestigious Illustrated London News, and later published in book form in the United States and the United Kingdom. Arnold later wrote other novels, including Rutherford the Twice Born (1892) and Lepidus the Centurion: A Roman of Today (1901), both of which flopped commercially. In 1905 Arnold published his best known novel, Lieut. Gullivar Jones: His Vacation, also known as Gulliver of Mars, (1905). Its initial reception was lukewarm, leading Arnold to stop writing fiction altogether. However, it was later seen as an important precursor of the planetary romance sub genre.
Мұра
Арнольдтың лейтенанты Гулливар Джонс: Оның демалысы 20 ғасырдың ғылыми фантастика әдебиетінде маңызды туынды саналады, себебі ол алты жылдан кейін жазылған Эдгар Райс Берроустың Барсум сериясына әсер еткен болуы мүмкін. Шындығында, Гулливар да, Берроуздың кейіпкері Джон Картер де, алғаш рет «Марстың ханшайымы» (1917) романында көрінеді, екеуі де Оңтүстік АҚШ-тан келген әскери қызметкерлер болып Марсқа жетіп, көптеген оқиғалардың қатысушылары болады, соның ішінде марстық ханшайымға ғашық болатын жағдайлар да кездеседі. Картер кейіпкері Арнольдтың бұрынғы туындысы Фрамен көбірек ортақ белгілерге ие. Сынаушылар Арнольдтың марстық оқиғасы жеткілікті деңгейде жазылмағандығын айтады, ал Гулливардың жауларын жеңе алмауы немесе соңында сүйікті қызға қол жеткізе алмауы, оның романы Берроуз романдарындай танымал болмауына себеп болды, Берроуздың туындыларынан кейін онға жуық жалғасы жарық көрді. «Ace Books» 1964 жылы Арнольдтың «Лейтенант Гулливар Джонс: Оның демалысы» романын қайта басып шығарды, оған «Марстың Гулливері» деген жаңа атау берді. «Bison Books» баспасы да соңғы кезде «Марстың Гулливері» деген атаумен, «Ace» баспасының атауын Арнольдтың жазу нұсқасына сәйкес өзгертті. «Marvel Comics» 1970-ші жылдардың басында «Марстың Гулливері» комиксінің қысқаша нұсқасын шығарды, бұл «DC» баспасы Берроуздың «Джон Картер» туындысын жариялау құқығын алғаннан кейін жасалған болуы мүмкін. Гил Кейннің суреттерімен, ол «Creatures on the Loose» журналының бірнеше санында жарық көрді. «Marvel» комиксіндегі Гулливар Вьетнам соғысының ардагері болды, ал серия қазіргі заманда басталды. Серияда Арнольдтың көптеген кейіпкерлері мен идеялары қолданылса да, ол түпнұсқа кітаптың толыққанды бейімделуі емес еді. Гулливар мен Джон Картер екеуі де Алан Мурдың «Ерекше мырзалар лигасы» комикс сериясының екінші томының басында пайда болады.
Arnold's Lieut. Gullivar Jones: His Vacation is considered important to 20th century science fiction literature, in that it may have inspired the Edgar Rice Burroughs Barsoom series, which was written six years later. Indeed, both Gullivar and Burroughs's character John Carter, first seen in A Princess of Mars (1917), are military men from the Southern United States who arrive on Mars and have numerous adventures, including falling in love with a Martian princess. The character of Carter, however, has more in common with Arnold's earlier creation, Phra. Critics would say that Arnold's Martian adventure was not as well written, and the fact that Gullivar does not quite defeat his enemies or get the girl in the end helps explain why his novel not as popular as Burroughs', which was followed by ten sequels. Ace Books reprinted Arnold's Lieut. Gullivar Jones: His Vacation in 1964, retitling it Gulliver of Mars A more recent Bison Books edition was issued as Gullivar of Mars, adapting the Ace title to Arnold's spelling. Marvel Comics did a brief comic version of Gullivar of Mars during the early 1970s, possibly as a reaction to DC gaining the rights to publish Burroughs' John Carter during this time. With art by Gil Kane, it ran in several issues of Creatures on the Loose. Marvel's Gullivar was a Viet Nam vet, and the series started in modern times. Though the series used many of Arnold's characters and concepts, the series was not a strict adaptation of the original book. Both Gullivar and John Carter make an appearance at the beginning of volume two in Alan Moore's League of Extraordinary Gentlemen comic book series.