Кіріспе

Достастық елдерінің құқықтық жүйелеріндегі қылмыстардың жіктелуі

Кінәлі кісі өлтіру – Достастық Ұлттары құрамындағы түрлі юрисдикциялардағы белгілі бір қылмыстардың жіктелуі болып табылады, ол адамды өлтіруді (заңсыз кісі өлтіру) белгілі бір юрисдикция қылмысты қалай анықтағандығына байланысты, өлтіру ниетімен немесе онсыз жасауды қамтиды. Біріккен Корольдік билік құрған кезде пайда болған немесе оның ықпалында болған құқықтық жүйелер үшін бұл ерекше жағдай, себебі қылмыстың атауы ағылшын заңына қарағанда шотланд заңымен байланысты.

Канада

Канадада "кінәлі адам өлтіру" жеке қылмыс болып табылмайды. Керісінше, бұл термин Қылмыстық кодексте адам өлтіруді кінәлі немесе кінәсіз деп жіктеу үшін қолданылады. Кінәлі адам өлтірудің үш түрі бар: қастандық, қасақана кісі өлтіру және нәресте өлтіру. Кінәсіз деп танылған кісі өлтірулер – заңмен рұхсат етілген кісі өлтірулер; осылайша, бұл термин кісі өлтірудің қылмыстық ниетін, яғни менс реасын анықтау үшін пайдаланылады. Өзін қорғау мақсатымен жасалған кісі өлтірулер де кінәсіз адам өлтіруге жатады.

Үндістан

Қылмысқа қасақана немесе қасақана емес өлім келтіру жатады. Үндістанның қылмыстық кодексінің (IPC) 299-бабына сәйкес, "[кінәлі өлтіруші]” деп “Кімде-кім өлімге әкелу ниетімен, немесе өлімге әкелуі мүмкін дене жарақатын келтіру ниетімен, немесе осындай әрекетінен өлімге әкелуі мүмкін екенін біліп, өлімге әкеп соққан болса, сол кінәлі өлтіру қылмысын жасаған болып есептеледі” деп анықталған. “Қастандыққа жатпайтын кінәлі өлтіру” Үндістанның қылмыстық кодексінің 304-бабы бойынша жазаланады. Бұл жаза айыппұлмен немесе айыппұлсыз 10 жылға дейін бас бостандығынан айыруды көздейді.

Сингапур

"Кінәлі адам өлтіру" дегеніміз: Егер біреу адам өлтіру ниетімен, немесе өлімге әкеп соғуға мүмкіндігі бар дене жарақатын келтіру ниетімен, немесе жасаған ісінің нәтижесінде өлімге әкеп соғу мүмкіндігін білген күйде адам өлтірсе, ол кінәлі адам өлтіру қылмысын жасаған болады.

Мысалдар

А тұлғасы шұңқырдың үстіне таяқтар мен шөп жабады, соның салдарынан өлімге себеп болу ниетімен немесе өлімнің осылайша болатынын біліп. Жердің мықты екеніне сенген Z тұлғасы оған басып, құлап, қаза табады. А тұлғасы кінәлі адам өлтіру қылмысын жасады. А, Z-ның бұтаның артында екенін біледі. Б ол оны білмейді. А, Z-ның өліміне себеп болуды немесе мұның мүмкін екенін білгендіктен, B-ді бұтаға оқ атуға жетелейді. B оқ атып, Z-ны өлтіреді. Бұл жағдайда B ешқандай қылмысқа кінәлі болуы мүмкін емес, бірақ А кінәлі адам өлтіруге кінәлі.

Оңтүстік Африка

"Кінәлі кісі өлтіру" (Оңтүстік Африка заңдарында) "адамды заңсыз немқұрайлылықпен өлтіру" деп анықталған, бұл Англо-Америка құқығындағы қасақана емес кісі өлтіруге шамамен балама болып табылады.