Кіріспе

Пиеро Манцони ди Киоска е Погжиоло, жақсырақ Пиеро Манцони (13 шілде 1933 – 6 ақпан 1963) – итальяндық суретші, авангардтық өнерге ирониялық көзқарасымен танымал. Ив Кляйннің туындыларымен жиі салыстырылатын оның өзінің жұмысы, 1967 жылы Генуяда өткен алғашқы Arte Povera көрмесінде сыншы Герман Целант біріктірген жас итальяндық суретшілер буынының жұмысына әсер етті және оны болжады. Манцони ең әйгілісі – өнер нысанының мәнін күмән тудыратын, тұжырымдамалық өнерді тікелей көре білуге мүмкіндік беретін туындылар сериясы. Оның жұмысы суретшілердің дәстүрлі материалдарынан бас тартып, "мифологиялық көздерді пайдалану және нақты және әмбебап құндылықтарды іске асыру" үшін қоян терісінен бастап адам қалдықтарына дейін барлық нәрсені қолданады. Манцони сияқты итальяндық суретшілер географиялық, көркемдік және мәдени шекараларды басып өтетін, соғыстан кейінгі Еуропаның жаңа экономикалық және материалдық жүйесімен келіссөздер жүргізу үшін шығармашылық өнер тәсілдерін қолдануға мәжбүр болды. Манцони 1963 жылдың 6 ақпанында Миландағы студиясында миокард инфарктісінен қайтыс болды. Оның замандасы Бен Вотье Манцонидің өлім куәлігіне қол қойып, оны өнер туындысы деп жариялады. Өзіндік біліммен суретші болған Манцони алғаш рет 23 жасында 1956 жылдың тамызында Сончинодағы Сончино сарайында көрме өткізді. Оның ерте туындылары кең ауқымды қимыл-қозғалысқа толы болды және Энрико Бадж сияқты ядролық өнердің миландық жақтастарының ықпалын көрсетті. Оның кейінгі жұмыстары, шамамен 1957 жылдан бастап 1963 жылы қайтыс болғанға дейін, модернизмде қалыптасқан өнер нысанының мәртебесін сұраққа ұшыратып, сатиралады. Оның ықпалына бұрынғы (бірақ әлі де белсенді) суретшілер, мысалы Марсель Дюшан, және замандас Бен Вотье мен Ив Клейн кірді.

Ахромдар

Манцонидің жұмысы 1957 жылдың қаңтар айында Милан қаласындағы Аполлинаар галереясында Ив Кляйннің «Epoca Blu» көрмесін тамашалағаннан кейін түбегейлі өзгерді. Бұл көрмеде 11 бірдей көк түсті монохромдық картиналар қойылған еді. Жыл соңына қарай ол Art Informel бағытының үстемдігінен айырылып, Кляйннің монохромдық картиналарына тікелей жауап беретін туындылар жасауға көшті. «Ахромдар» деп аталған олар сырттан ақ көрінетін, бірақ ішкі мағынада түссіз болатын. Осы картиналарында Манцони әртүрлі пигменттер мен материалдарды сынап көрді. Алғашқыда гипстен жабылған кенептерді ұнатқан (1957–1958), сондай-ақ фарфор өндірісінде жиі қолданылатын каолин – ақ балшықпен де жұмыс істеді. Каолинмен жасалған жұмыстар көбінесе сазбен жабылған, көлденең бүктеліп оралған кенептерден тұрады, кейде сазбен жабылған кенептердің шаршыларын кесіп, кенепке жабыстырады; ол бүктеліп тұрған матаны бейнелейтін тоғыз ірі көлемді рельефтік картина жасады. Бұл туындыларында Ив Кляйннен бөлек, Люсио Фонтана, Альберто Бурри және 1951 жылы бейтарап ақ түсті полотнолар салған американдық суретші Роберт Раушенбергтің де ықпалы байқалды. Кейін ол ақ мақта, шыны талшық, қоян терісі және нан шұжықтарынан Ахромдар жасады. Сонымен қатар, уақыт өте келе түстердің өзгеруін қамтамасыз ететін фосфоресцентті бояу мен кобальт хлоридімен тәжірибелер жүргізді.

Басқа жұмыстар

Magic Bases (Magisk Sockkel, 1961), «Тірі мүсін» статусын алу үшін тұруға болатын ағаш тұғырлар сериясы. Ерекше ұзындығы бар сызықтар (1960–61). Қағазға салынған сызықтар, ең ұзыны 7,2 км, әлемнің ірі қалаларының барлығында қалдыру үшін жасалған, олар біріктірілгенде экватордың ұзындығымен тең болады. Әлемнің негізі (Socle du Monde, 1961). Данияның Хернинг қаласындағы бір далада, «Дүние негізі, Галилейге құрмет» деген жазуы бар үлкен металл тұғыр кері бұрылып орналастырылған. Ол бүкіл әлемді өнер туындысы деп жариялайды, бұл осымен суретшінің қажеттілігін жояды. Пьеро Манцони; Өмір және Туындылар (1963), оны Йес Петерсен автор қайтыс болғаннан кейін жариялады. Суретшінің кітабы, 100 дана мөлдір пластик парақтан және ақ металл жапсырмадан тұрады. Кітапта тек тақырыптық беті ғана бар, қалған беттері бос.

Көрмелер

Манцонидің туындылары жиі «Галерея Азимут» галереясында көрсетілген. Оның туындылары көптеген халықаралық көрмелерге арналды, оның ішінде Париж қаласының Музей-д'Арт Модерне (1991), Риволи сарайының заманауи өнер мұражайы (1992), Лондонның «Серпентин» галереясы (1998), Неаполь қаласының «Доннарегина» заманауи өнер мұражайы (2007, кураторы – Германо Челант) және 2019 жылы «Пьеро Манцони: Оның заманының материалдары» көрмесі Лос-Анджелес және Нью-Йорк қалаларындағы «Хаузер және Вирт» галереяларында өтті.