Кіріспе
Ескі румындық малшы балладасы; румындық фольклорының маңызды бөлігі. "Miorița" (әдеби мioriță, сөзбе-сөз "кішкентай қозыша"), сондай-ақ "Mioritza" деп транслитерацияланады, румындық фольклорының ең маңызды туындыларының бірі саналады. Оның мазмұны әртүрлі көптеген нұсқалары бар, бірақ ақын Василе Александридің (1850) әдеби нұсқасы ең танымал және жоғары бағаланған. Бұл бұрынғыда белгілі ең көне жазба мәтін болып келген, 1790 жылдарға дейін табылған нұсқаға дейін ақын оны толығымен өзі жазған болуы мүмкін деген күдік тудырған. Констанца округіндегі ауыл.
the village in Constanța County
"Miorița" (ad. mioriță, lit. 'The Little Ewe Lamb'), also transliterated as "Mioritza", is an old Romanian pastoral ballad considered to be one of the most important pieces of Romanian folklore. It has numerous versions with quite different content, but the literary version by poet Vasile Alecsandri (1850) is the best known and praised. This had erstwhile been the oldest known written text, arousing suspicion that the poet may have authored it entirely, until the discovery was made of a version from the 1790s.
Этимология
Румыниялық "миорица" сөзі, кішірткіш жұрнақ "ица" қосылған түрі, "қозы" (немесе қара дақты) деген мағына береді. |refn|group="lower alpha"|Ньюкомбтың аудармасы "қара қой" дейді, бірақ түсіндірмеде "лау" (ер.) және "лае" (ел.) сөздері "сұр" деп берілген. "Лай" термині бір сөздікте "қара немесе сұр жүнді қой; сондай қойлардан алынған сапасы төмен жүн" деп анықталған. Бұл сөйлей алатын сиқырлы қозы, ол қожайынына тағы екеуі оны өлтіруді жоспарлап отырғанын хабарлайды, осылайша олар оның малын (қой, жылқы, иттерді) ұрлайды. Шопан өзінің өліміне тағдырға мойын бұрады және қозыға, егер оны өлтірсе, оның денесін қошқар қорасына (қой қорасы; стана) немесе шопанның сыбызғысына жақын жерге көмуді сұрауы керектігін айтады. |refn|group="lower alpha"|Ол "Pe o gură de rai (жәннат қақпасында)" деген ханшайымға үйленеді, бұл Молдова банкнотында басылған "Pe un picior de plai, /Pe o gură de rai" балладасының бастапқы жолдарымен үйлеседі.
Мәтіндік көздер
Пасторальдық баллада Румыния провинцияларының кең аумағында, ядросы Молдавия болған күйінде таратылған. Адам мен Табиғаттың байланысы баса назарда: осы "мистикалық ынтымақтастық" қойшыға тағдырынан асуға мүмкіндік береді. Табиғатпен байланыс "космостық одақ" немесе "миориттік одақ" деп те аталады.
Мұра
Миорица балладасын Мирча Элиаде "Zalmoxis, The Vanishing God" (1972) еңбегінде, 1933-1934 жылдары Голландиядан Константинопольға жаяу саяхаттың екінші бөлігі аясында зерттеп, талқылайды. Ол өлеңнің толық емес аудармасын қосады, оны "шалағатты, бірақ шамалы дәл" деп сипаттайды, бұл аударма 1939 жылдың қыркүйегіне дейін Шығыс Румыниядағы ұзақ тұру кезеңінде аяқталған. Миорица Маркус Седжвиктің "My Swordhand is Singing" (2006) романында жиі еске алынады.