Кіріспе

1045 - 1066 жылдардағы Англия патшайымы Уэссекстік Эдит (1025 - 18 желтоқсан 1075) – 1045 жылдан 1066 жылы Эдуард Танушымен некелесу арқылы Англия патшайымы болды. 10 және 11 ғасырлардағы көптеген ағылшын патшайымдарынан өзгеше, ол тәж кигізілді. Оның өмірі туралы басты мәліметтер көзі – ол өзі тапсырыс берген «Vita Ædwardi Regis» немесе Вестминстерде жатқан король Эдуардтың өмірі туралы еңбек, ол сөзсіз жақпартқыш көзқарасқа ие.

Ерте өмір

Эдит Англияның ең қуатты графы Годвиннің қызы еді. Оның анасы Гыта, Ұлы Кнуттың жекжаттысы болған даниялық граф Ульфтің әпкесі болған. Ол, шамамен, 1027 жылы немесе одан ертерек дүниеге келген болуы мүмкін. Оның ағалары: Свен (1020 – 1052), Харольд (кейін король Харольд II) (1022 – 1066), Тостиг (1026 – 1066), Гирт (1030 – 1066), Леофвин (1035 – 1066) және Вулфнот (1040 – 1094). Эдит Годвиннің үш қызының үлкені болды, оның ішінде оның әпкелері Гунгильда (немесе Гунхильда) (шамамен 1035 – 1080) және Эльфгифу (шамамен 1035 – ? ) де бар. Годвиннің балаларының нақты туған күні белгісіз, бірақ Свен тұңғыш ұлы, ал Харольд екінші ұлы болды. 1045 жылы Харольд шамамен 25 жаста болған, демек оның туған жылы 1020 шамасында. Эдит Уилтон аббаттығында тәрбиеленді. Ол ағылшын, дания, француз, ирланд және латын тілдерін білетін білімді әйел болды, бұл дағдыларды ол, әдетте, Уилтонда алған. Ол аббаттыққа адал болды және кейіннен оның шіркеуін қайта жаңартты. Оның немересі, Уэссекстік Гунгильда да Уилтонда білім алды. "Эдуардтың өмірнамасы" оның ізгілігін баса көрсетті. Ол Уэллс епискобы Жисоға оның шіркеуінің иеліктерін сақтауға көмектесті және Абингдон аббаттығына жерлер сыйлады, бірақ Эвешем монахтары оның Глостерге көптеген монастырлардың қасиетті заттарын әкелгенін, өзі үшін ең жақсысын таңдау үшін әкелгенін айтты. Сен-Рикье аббаты Гервин ағылшын сарайына келгенде, ол оның құрмет көрсету үшін берген сүйісін қабылдамады, және ол мұнан ренжіді. Эдуард оны жазғырды, ол оның сөгісін қабылдады, тіпті ағылшын шіркеушілерін әйелдерді сүймеуге шақырды, бірақ олар бұл әдетке қарсы болған жоқ.

Неке және патшайымның өмірі

Эдит 1045 жылғы 23 қаңтарда Эдуардқа үйленді. 1051 жылы Годвин және оның ұлдары Эдуардпен келіспей, елден қашып кетті. Эдит монастырға жіберілді, мүмкін баласыз болғандықтан және Эдуард одан ажырасуға ниеттенгендіктен. 1052 жылы Годвиндер күшпен елге оралғанда, Эдит патшайым қызметіне қайта орналастырылды. Кейінгі жылдары ол Эдуардтың жақын кеңесшілерінің бірі болды. Барлоудың айтуынша, "Вита Эдвардиде" "Ол әрқашан тақ артында қарапайым түрде көрсетілгенімен, автор оның күшін кемсітпейді және оның еркін толығымен жасырмайды. Біз оны басқа жерде байқағанда, ол әрқашан араласып, қатал, ыстық мінезді әйел болып көрінеді". Патшаның әйелі ретінде ол оның салтанатты киім-кешегін ұйымдастыруға жауапты болды. Ол оның жеке әшекейлері үшін тапсырыс берді және оның жалға алғандарының арасында кем дегенде бір алтын шебер болды. Ол қайтыс болғанда Англиядағы ең бай әйел болды және король, Стиганд (Кентербери архиепископы) және оның інісі Гарольдтан кейін төртінші бай адам еді. Ол жылына 1,570-тен 2000 фунт стерлингке дейін бағаланған жерге ие болды. Ол өзінің інісі Тостигпен жақын болды, ал 1055 жылы ол және Гарольд оны Нортумбрия графы қызметіне тағайындады. Оның билігі халыққа ұнамады, ал 1064 жылы Эдит сотта Нортумбриялық ақсүйек Госпатрикті Тостигтің пайдасына өлтірді деп айыпталды. 1065 жылы Тостиг, мүмкін, король Эдуардпен бірге аң аулап жүргенде, солтүстік аймақтағылар көтеріліс жасап, Гарольдтың інісі Моркарды граф етіп сайлады. Тостиг Гарольдты көтерілісшілермен сөз байласып әрекет еткені үшін айыптады, бірақ Гарольд бұл айыптан ашық ант беру арқылы өзін тазартты. Эдуард көтерілісшілерді басуды талап етті, бірақ оның және Эдиттің ашуына қарай, Гарольд пен ағылшын тегндері бұл бұйрықты орындаудан бас тартты. Моркар граф ретінде бекітілді, ал Тостиг елден қуылды.

Кейінгі өмір және өлім

Эдуард қайтыс болғаннан кейін (1066 жылдың 5 қаңтарында) оның орнын Эдиттің ағасы Гарольд Годвинсон басты. Стемфорд Көпірі шайқасында (1066 жылдың 25 қыркүйегінде) және Гастингс шайқасында (1066 жылдың 14 қазанында) Эдит қалған төрт ағасынан (Тостиг, Гарольд, Гирт және Леофвин) айырылды. 1051 жылы Эдуардқа кепіл ретінде берілген және көп ұзамай Жеңімпаз Вильгельмнің тұтқынына айналған оның інісі Вулфнот Нормандияда тұтқында қалды. Сондықтан Эдит Годвин әулетінің Норман жаулап алуынан аман қалған жалғыз үлкен мүшесі болды, ал Гарольдтың ұлдары Ирландияға қашып кетті. Эдуард қайтыс болғаннан кейін Эдит ағылшын әулиелерінің өмірбаяндарын оқыды және оның жазбашысы Госселинге Әйелі Кенлем туралы ақпарат берді. Ол 1075 жылдың 18 желтоқсанында Винчестерде қайтыс болды. Мэтью Паристің мәлімдемесінше, оның өлімі көптен бері мазалаған ауруына соңғы нүкте қойды. "Англосаксон жылнамасының" солтүстік авторы, D қолжазбасында былай деп жазады: "Эдит ханым Рождествоға жеті күн қалғанда Винчестерде қайтыс болды, ол король Эдуардтың әйелі еді, король оны үлкен құрметпен Вестминстерге әкеліп, оны оның мырзасы король Эдуардтың қасына жерледі."