Кіріспе

1985 жылы Джеймс Гликенхаус түсірген фильм. "Қорғаушы" – 1985 жылы Джеймс Гликенхаус режиссерлік еткен, Джеки Чан, Дэнни Айелло және Рой Чьяо бас рөлдерде ойнаған гонконг-американдық әрекет фильм. Бұл Чанның 1980 жылғы "The Big Brawl" фильмінен кейін американдық кино нарығына енудің екінші талпынысы болды, ол орташа кассалық табысқа ие болғанмен, көңілі толмады. Өндіріс барысында Гликенхаус пен Чан арасындағы келіспеушіліктер фильмнің екі ресми нұсқасын жасауға әкелді: Гликенхаус жасаған американдық көрерменге арналған түпнұсқа нұсқасы және Джеки Чан қайта өңдеген гонконгтық нұсқасы. Гликенхаус нұсқасы Солтүстік Америкада сәтсіздікке ұшырады, ал Чанның өңделген нұсқасы Азияда орташа табысқа ие болды, фильм Еуропада да орташа деңгейде табыс тапты. Чанның келесі сәтті американдық жобасы "Бронкстегі төбелескендер" (1995) фильмі болғанға дейін он жыл өтті. Кейін Чан осы фильмге жауап ретінде "Полиция тарихы" (1985) фильмін түсірді.

АҚШ/Гликенхаус нұсқасы

Нью-Йорк полициясының офицерлері Билли Вонг пен Майкл барда ішіп отырғанда, қарулы қылмыскерлер ақша іздеп келеді. Майкл қаза табады, ал Вонг барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Вонг тәртіпсіздік үшін қатардағы полицейлерге төмендетіледі. Кейін, киім көрсетілімінің ортасында, маскалы бандиттер шабуыл жасап, белгілі қылмыскер Мартин Шапироның қызы Лора Шапироны ұрлап кетеді. Қылмыстық әлемнің басшылары Харольд Ко мен Мартин Шапиро Гонконгтан Нью-Йоркке есірткі тасыған деген күдік туады, ал Ко оны Лораның қауіпсіздігі үшін Гонконгқа алып кеткен болуы мүмкін. Вонг пен оның жаңа серіктесі Дэнни Гарониге ақпарат келеді: Шапироның күзетшісі Бенни Гаруччи Гонконгтағы массаж салонына бірнеше рет қоңырау шалған. Вонг пен Гарони сол салонға барады. Тергеу барысында олар массаж алады, бірақ массажшылар оларды өлтіруге тырысады. Билли мен Гарони қарсы тұрып, қашып құтылады. Келесі күні Вонг пен Гарони Хинг Лиге Вонгтың Қытайдағы сенімді адамы, Лидің досы Тин Хоның монетасын көрсетеді. Ли өзінің қауіпсіздігіне алаңдап, Харольд Ко туралы ешқандай ақпарат беруге құлықсыздық танытады, оның зейнеткерлікке шыққанын айтады. Стен Джонс есімді адам қайыққа мініп, Вонг пен Гарониге массаж салонының басшысы мен оның адамдары оларды қадағалап отырғанын ескертеді. Гарони, Джонс және Вонг қалған бандиттерден құтылып, салон басшысынан қосымша ақпарат алу үшін оны қуады, бірақ ұстай алмайды. Бұл жағдайды көрген Хинг Ли көмектесуге келіседі, ақпарат жинағаннан кейін келесі күні полицияға қайта келулерін айтады. Вонг пен Гарони қонақ үйге қайтады, төсекте ақшаға толы чемоданды көреді. Содан кейін Харольд Ко оларға телефон соғып, ақшаны алып, бірден Гонконгтан кетулерін бұйырады. Телефонда сөйлесіп тұрғанда, оларға Коның адамдары шабуыл жасайды. Вонг пен Гарони жеңіске жетеді. Вонг олардың біреуін сұраққа тартып бағады, ол оларды өлтіру үшін гранатаны жарыққызады. Оларды Гонконгтағы полиция бөліміне алып келеді, онда Гонконгтың корольдік полициясының бастығы, суперинтендант Уайтхед оларды тәртіпсіздік үшін сөкпелейді. Уайтхед Коның шабуылдың артында тұрғанына сенбейді және полицияға Коның Гонконгтағы қайырымдылық әрекеттері туралы айтады. Баспасөз конференциясында Ко өзінің жарысқа шыққан жылқысынан түскен табысты қайырымдылыққа бермек. Келесі күні Гарони мен Вонг сол жерге барып, Коның оларға пара беру әрекетін көпшілік алдында көрсетіп, оны ұятқа қалдырады. Келесі күні Вонг, Джонс және Хинг Лидің қызы Сиу Линг мырза Лиге не тапқанын білу үшін барады. Бірақ олар Хинг Лидің өлтірілгенін және қайығының өртелгенін көреді. Ақпаратты іздеп, Вонг пен Сиу Линг бақсыға барады. Ол оларға Гаруччи Гонконгқа Лора Шапиромен келісім жасау үшін келгенін айтады. Бірақ егер олар араласса, өлім мен сатқындық күтіп тұрғанын ескертеді. Осы уақытта Гарони Гаруччини кеме жасау зауытына дейін қадағалайды және оның Коның есірткі зертханасы екенін, ішінде Лора Шапиро бар екенін анықтайды. Ко мен Гаруччидің кездесуінде Шапироның қызының ұсталған себебі, оның әкесі Коның соңғы жөнелтілімін төлемегені екені белгілі болады, Гаруччи бұл "жай ғана түсініспеушілік" деді. Вонг, Гарони және Джонс есірткі зертханасына барады. Олар оны жойып, Лораны құтқарады. Бірақ Гарони Гаруччи оқтап алғаннан кейін олармен бірге қашып кетпейді. Ол Билли Лораны Коға қайтарса ғана босатылады. Вонг оны суперинтендант Уайтхедке тапсырады. Вонг Ко мен Гаруччимен кемежайда кездеседі. Ол Гаронидің әлі тірі екенін көреді, бірақ содан кейін суперинтендант Уайтхедтің Коның жалақысымен жұмыс істегенін және қазір Лораны тұтқынға алғанын біледі (бақсы ескерткен "садақатты" растайды). Содан кейін Гаруччи Вонгпен қолма-қол күреске түседі, Коның алдап, Гаруччиге көмектесуге тырысқанына қарамастан Вонг жеңіске жетеді. Содан кейін Вонг Коның күзетшілерін таратады. Ол Коны өлтіруге жақындап қалғанда, Гаруччи Биллиге кескішпен шабады. Келесі ұрыста Гаруччидің кескіші электр панеліне тиіп, тоқ соғып қаза табады. Стен Джонс пен Сиу Линг Гарони мен Лораны құтқаруға көмектеседі. Ко тікұшақпен қашып кетеді, ал Билли оның соңынан қуады, бірақ күзетші оның жолын бөгеді. Билли мен күзетші жүк көтерушіде ұрысып жатыр. Вонг күзетшіні өлтіріп, жеңіске жетеді. Гарони бандиттермен бірге сыртқа шығып, снайперді өлтіріп, Вонгты құтқарады. Вонг кранның ішіне кіріп, кранның мазмұнын оның тікұшағына түсіріп, Коны өлтіреді. Ко өлтіріліп, Лора құтқарылғаннан кейін Билли мен Дэнниге Нью-Йорк полициясының Ең бағалы медалі табыс етіледі.

Гонконг нұсқасы (Джеки Чанның жеке редакциясы)

Бұл редакцияның негізгі сюжеті АҚШ нұсқасымен бірдей болғанымен, Чан фильмге тереңдік қосу үшін қосымша сюжет желісін қосып, оқиғаның дамуын сәл өзгертті. Бұл жердегі сюжет Дэнни Гарони мен Билли Вонг массаж салонынан кеткеннен кейін АҚШ нұсқасынан ауыса бастайды. Келесі күні Вонг Мей Фонг Хо есімді әйелді іздеп, театрға барады. Бірақ ол іздеген әйелдің аты Салли екенін анықтайды және Вонг оны репетиция жасап жатқан бишілердің арасында тез табады. Вонг репетиция кезінде Салли білетін Тин Хоның монетасын көрсетіп, оны алаңдатады. Бірақ ол Нью-Йоркте достары бар екенін жоққа шығарып, Вонгтан қашып тырысады. Саллинің махаббаты үшін бәсекелесетін екі ер адам Вонгпен төбелес жасауға тырысады, бірақ Вонг оларды оңай жеңіп, содан кейін тапаншасын шығарып, төбелесті тоқтатады. Ол өзінің полицей екенін түсіндіреді. Вонг пен Салли мейрамханаға барады, онда ол әкесі мен тағы бір адамның Гарольд Коның серіктесі болғанын айтады. Кейін Ко оның әкесін өлтіреді. Ол Кодан жасыру үшін атын өзгерткен. Ол оған әкесінің серігі Хинг Лиге баруды айтады және Вонгқа сенімділік үшін Тин Хоның монетасын Лиге көрсетуді тапсырады. Салли мен Вонгтың білмегені, Коның біреуі олардың сөзін тыңдап алыпты. Осы сахнадан кейін сюжет Коның баспасөз мәслихатынан кейінге дейін АҚШ нұсқасымен бірдей болады. Баспасөз мәслихатынан кейін Бенни Гаруччи Гарони мен Вонгтың олардың есірткі бизнесі туралы білгендеріне алаңдаушылық білдіріп, Коның күзетшісі Дай Вай Хоға айтады. Хо оған көмектесудің жолы бар екенін мәлімдейді. Сол түні Хинг Ли өзінің байланыс адамы Уингпен теңіз өнімдері қоймасында кездесіп, Ко туралы ақпарат алады. Уинг Лиге Лора Шапироның Коның героин фабрикасы орналасқан кемежайдағы контейнерлердің арасында ұсталғанын айтады. Кенеттен оларға мұз қырғыштарымен және Бенни Гаруччимен шабуыл жасалады. Уинг оларды оңай жеңеді, бірақ Гаруччи оны төбелес кезінде өлтіреді. Кейін Вонг Лидің қызы Сиу Лингпен кездесіп, Ли тапқан ақпаратты біледі. Олар қоймаға келгенде Ли мен Уингтің денелерін табады. Салли қауіпте болуы мүмкін екенін түсінген Вонг оны аралайды. Көп ұзамай ол Саллидің үй қызметшісінің Ко үшін жұмыс істейтінін және Саллидің төсегінің астына бомба орнатқанын анықтайды. Вонг бомбаны өшіреді. Бірнеше минуттан кейін массаж салонының басқарушысы Саллиге Ко оның соңынан келе жатқанын ескертеді. Салли басқарушының шын мәнінде оның ағасы және отбасында шеттетілген адам екенін айтады. Басқарушы Хинг Ли, Гарони және Вонгты өлтіре алмағаны үшін Коның ықыласынан айырылып, төмендеген және олар Вонгтың Саллиге келгенін біледі. Аға келгеннен кейін, оларды өлтіру үшін Ко үшін жұмыс істейтін адамдар келеді, бірақ олар сәтсіздікке ұшырап, шегінеді. Саллидің ағасы Вонгқа Лораның кемежайда ұсталғанын айтады, онда Коның есірткі фабрикасы контейнерлердің арасында орналасқан. Осы жаңа ақпаратпен Вонг Гарониді шақырып, оған Коның кемежайын қадағалауды тапсырады. Гарони Коның кемежайын бақылағаннан кейін, Вонг Салли мен оның ағасын әуежайға алып барады және оларға АҚШ-тағы өзінің байланыс адамын табуды тапсырады, сонда олар жаңа өмір бастай алады. Осы сахнадан кейін бұл редакцияның сюжеті түпнұсқа АҚШ нұсқасымен бірдей болады.

Өндіріс

"Мен – Джеки Чанмын: Менің өмірімдегі әрекеттер" кітабында Чан трюк сахнасын түсіріп жатқанда қолын сындырып алған.

Қайық пен док аумағы

Билли Салли Йеді іздеп табады, спорт залында екі жігітпен төбелес жасап, оны сұхбатқа алады. (қосылды)
Вонг массаж салонының басшысын қуалайды. (ритмді жылдамдату үшін өңделді, музыкасы жаңадан қойылды)
Ли Хинг Гарони мен Вонгка Стеннің орнына Су Линг байланысатынын айтады. (дубляждау арқылы өзгертілді)

Басқа көріністер

Ко мырзаның көмекшісі салон басқарушысын ұрып, Билли мен Дэнниді өлтіруді жоспарлайды. (қосылған) Коның дауысы телефон арқылы әйел дауысымен ауыстырылады, ол оның кетіп қалуын талап етеді. АҚШ-тың түпнұсқа нұсқасында Билли: "Бізге сенің ақшаң емес, сенің соңғы нәрсең керек" дейді. Ал Гонконг редакциясында ол: "Бізге сенің ақшаң емес, Лора Шапиро керек" дейді. Гаручи Коның қолбасшысымен сөйлеседі. Бенни Гаручи Ли Хинг пен Уингті ұрып-соғады. (қосылған) Вонг пен Су Линг бақшегерге барады. (жойылған) Вонг Салли Йедің бөлмесінен бомба табады. Содан кейін оның туысы Билли мен Саллиді ескертеді. Содан кейін Салли мен оның туысы әуежайдан кетеді. (қосылған)

Дәрілік зертхана және қойма

Билли Вонг пен Бенни Гаручи арасындағы жекпе-жек сахнасы жылдамдатылып қайта өңделді. Билли Беннидің қола түйіндерін үлкен металл банкамен тоқтатуға тырысады. (қосылған) Билли Беннидің басына құмыраны ұрып тастайды. (баяулатылған және басқа нұсқа) Билли үлкен дөңгелектің тұтқасын айналдырып Беннидің бетін соғу көрінісі алынып тасталды. Билли мен Ко мырзаның шалақтары арасындағы төбелес сахнасына жақындау кадрлар қосылды. (қайта өңделді) Бенни Гаручи Биллиге бетон аралағышпен шабуыл жасайды. (қайта өңделді)

Мазмұнға өзгерістер

Барлық қарғыс сөздер алынып тасталды және америкалық жаргон ауыстырылды. HK редакциясы ағылшын тіліндегі диалогтардың барлығын дубляждаған, бірақ қарғыс сөздерді дұрыс аудармаған, кейде тіпті сөздердің мағынасын толығымен өзгертіп жіберген. Әйелдердің барлық жалаңаш сахналары алынып тасталды, есірткі зертханасы толық киінген зертхана қызметкерлерін көрсету үшін қайта түсірілді, ал жалаңаш массажист жойылды. Кейбір сахналарда музыка аздап өзгеше, ал титрлерде Чип Тейлордың "One Up for the Good Guys" әні фильмнің музыкасынан алынған көтеріңкі тақырыппен ауыстырылды.

Қабылдау

Фильм 1985 жылы АҚШ-та шыққан кезде аралас және жағымсыз пікірлерге ие болды. Гонконг киносы сарапшысы Бей Логанның Джеймс Гликенхауспен Чан американдық көрермендер арасында танымал бола бастағанға дейін өткізген сұхбатында, Логан көптеген жанкүйерлері фильмге көңілі қалғанын айтты. Гликенхаус бұл туралы: "Жә, сіз білесіз, бұл әлі күнге дейін Джеки Чанның халықаралық аренадағы ең табысты фильмі және олай болып қалады, себебі американдық көрермендер, жалпы аудитория Джекидің әрекет стиліне шыдамайды" деді. Джон Дж. Пуччо: "Чанның тартымдылығы мүлдем көрінбейді, ал оның жекпе-жек өнері тек бірнеше секіру мен құлаудан тұрады. Чанның қатысуы болмаса, фильм тек клишелі, триллерге құмарланған фильм ғана" деп түсіндіреді. Ол "Қорғаншы" жаман жазылған ғана емес, сонымен қатар, барлық жағынан нашар екенін атап көрсетеді. Актерлік ойын роботтық, әрекеттер артық, темп көңілсіз, ал фондық музыка банальді және қажетсіз.

Кассалық жинақ

Солтүстік Америкада «Қорғаншы» фильмі кассалық сәтсіздікке ұшырап, бар болғаны 981 817 АҚШ доллары (2021 жылғы инфляцияға сәйкес 2 606 126 АҚШ доллары) табыс етті. Чанның қайта өңделген нұсқасы Гонконгта 13 917 612 Гонконг долларын жинады, бұл құрметті сома болғанымен, сол кездегі Чанның отандық фильмдерінен әлдеқайда аз еді. Жапонияда 1985 жылғы кассада табысты болды. Оңтүстік Кореяда 1985 жылы Сеул қаласында 181 236 билет сатылды, бұл шамамен Германияда 1986 жылы 130 607 билет сатуға тең. Францияда 1987 жылы фильм 487 749 билет сатты, бұл жалпы кіріс бойынша шамамен тең. DVD-нің өзі R рейтингісімен белгіленген. Алайда, Warner Bros. компаниясы осы жаңа кадрлар үшін MPAA-дан R рейтингісіне рұқсат алды ма, жоқ па, белгісіз. Гонконгта Universe Laser компаниясынан шыққан DVD-де Джеки Чанның жеке өңдеуі (Гонконг нұсқасы) болды, ол кантон және мандарин тілдерінде дубляждалған, сонымен қатар ағылшын тіліндегі 9 түрлі субтитрмен жабдықталған. Бұл анаморфты емес. Бұл DVD қазір қолжетімсіз. Universe Laser компаниясынан шыққан көптеген DVD-лер сияқты, тректер Dolby 5.1 форматында шығарылды және сәл өзгертілген дыбыс эффекттерімен ремикстелген саундтрек ұсынды. Shout! Factory 2013 жылдың 15 қаңтарында «Қорғаншы» фильмін Crime Story фильмімен бірге DVD және Blu-ray форматтарында шығарды. Ол АҚШ нұсқасын жоғары сапада, жойғысыз DTS 5.1 Master Audio және ағылшын Dolby Digital 2.0 саундтректерімен (екі трек те Fortune Star-дың өзгертілген дыбыс эффекттерімен ремикстелген) және ағылшын субтитрлерімен ұсынады. Blu-ray дискісінде Джеки Чанның анаморфты стандартты сападағы фильмді өңдеуі де бар. 2011 жылы Жапонияда Paramount компаниясы Blu-ray нұсқасын шығарды, онда АҚШ нұсқасы жоғары сапада, Гонконг нұсқасы анаморфты стандартты сапада және «Жапондық кеңейтілген нұсқасы» бар. Бұл түпнұсқа жапондық кеңейтілген нұсқа емес, өйткені Гонконг нұсқасының кадрлары АҚШ нұсқасымен салыстырғанда нашаррақ. Ұзартылған кесу анаморфты стандартты сапада ұсынылады және АҚШ және Гонконг нұсқаларының кадрларын біріктіреді. Glickenhaus сахналарында ағылшын тіліндегі түпнұсқа диалогтар, ал Гонконг нұсқасындағы сахналарда кантон тіліндегі дубляж бар. Алайда, бұл нұсқада Чип Тейлордың «One Up for the Good Guys» әнімен эксклюзивті титрлер бар. 2014 жылы Paramount компаниясы тағы бір жапондық Blu-ray дискісін шығарды, бұл жолы жапондық кеңейтілген кесу (тігінен жапон субтитрлерімен) жоғары сапада болды. Ол түпнұсқа ағылшын/кантон саундтрегі мен жапон дубляжымен жабдықталған, олардың әрқайсысы LPCM 2.0 форматында кодталған, бірақ ағылшын субтитрлері жоқ. 2015 жылы Splendid компаниясы шығарған неміс Blu-ray дискісінде Glickenhaus нұсқасы жоғары сапада, 2.0 DTS HD MA форматындағы өзгертілмеген стерео трегімен және Fortune Star-дың сәл өзгертілген дыбыс трегімен болды. Сондай-ақ, ол Гонконг нұсқасының HD форматында кодталған аудиосы бар және 2.0 Dolby трегімен анаморфты емес нұсқасы бар HD жоғары сапалы нұсқасын ұсынады. 2019 жылы 88 Films Ұлыбританияда B аймақтық Blu-ray дискісін шығарды. Blu-ray дискісінде Glickenhaus нұсқасы жоғары сапада ұсынылған, және бұл оған бірінші рет шынайы жоғары сапалы ремастеринг жасалған. 88 Films компаниясының Blu-ray дискісінде Гонконг нұсқасы SD көзінен 1080p форматында жоғары сапалы нұсқа ретінде бар (бәлкім Metropolitan компаниясының француз DVD-сі). Glickenhaus нұсқасында 2.0 LPCM форматындағы түпнұсқа стерео трек және 5.1 DTS HD MA форматындағы сәл ремикстелген трек бар, ал Гонконг нұсқасында 2.0 Dolby трек бар. Екі нұсқаға да көптеген қосымша мүмкіндіктермен бірге түсіндірме тректері берілген.