Кіріспе

Америка Азаматтық Соғысындағы шайқас

Ақ дуба батпағы шайқасы 1862 жылдың 30 маусымында Вирджиния штатының Хенрико округінде Америка Азаматтық Соғысының Жеті күндік шайқасының (Тұяқ аралы науқаны) бір бөлігі ретінде болды. Потомак армиясы Джеймс өзеніне оңтүстік-шығысқа қарай шегінген кезде, генерал-майор Уильям Б. Франклиннің басқаруындағы артық күштері генерал-майор Томас Дж. "Тас қабырға" Джексонның дивизияларын Ақ дуба көпірінен өтуден тоқтатып, артиллериялық қақтығысқа алып келді, ал Глендейл шайқасы Фрейзер фермасының маңында үш шақырымға (3 км) оңтүстікке қарай қызу жүрді. Ақ дуба батпағы, әдетте, Глендейл шайқасының бір бөлігі деп есептеледі. Бұл Уильям Б. Франклиннің VI корпусының қарсылығының арқасында Джексон генерал Роберт Лидің бұйрығымен Глендейлдегі Одақ армиясына жасалған біріккен шабуылға қосылуына кедергі келтірді, нәтижесі шешілмеді, бірақ Одақ армиясы құрылудан сақталды және Малверн төбесінде берік қорғаныс позициясын алды.

Әскери жағдай

Жеті күндік шайқастар 1862 жылғы 25 маусымда Оук Гроув шайқасында Одақтың шабуылымен басталды, бірақ Макклеллан Лидің 26 маусымда Бивер Дам Крикке, 27 маусымда Гейнс Миллге, 27 және 28 маусымда Гарнетт пен Голдинг фермаларындағы шайқастарға, ал 29 маусымда Савидж стансасында Одақтың артқы күзетшісіне шабуыл жасауымен бастаманы тез жоғалтты. Макклелланның Потомак армиясы Джеймс өзеніндегі Харрисонның қонысының қауіпсіздігіне қарай шегінуін жалғастырды. Макклеллан армиясының көп бөлігі 30 маусымның түскісіне дейін Уайт-Ок батпағын кесіп өте алды. Армияның үштен бірі Джеймс өзеніне жетті, ал қалғаны әлі де Уайт-Ок батпағы мен Глендейл арасында жол жүріп жатты. Ли өзінің Солтүстік Вирджиния армиясына кері шегініп келе жатқан Одақ күштеріне жиналуға бұйрық берді, олар нашар жол желісінде қиын жағдайға түсті. Стоунволл Джексонға Уайт-Ок батпағы арқылы өту кезінде Одақтың артқы күзетшісіне қысым көрсетуге бұйрық берілді, ал Ли армиясының ең ірі бөлігі, шамамен 45 000 адам, Глендейлде Потомак армиясына шабуыл жасап, оны оңтүстік-батысқа қарай 3 шақырымдай жерде екіге бөлуге тиіс болды. Стоунволл Джексон Шенноа аңғарындағы сәтті науқанымен атақ алды, бірақ Лидің басшылығымен жеті күндік шайқаста нашар өнер көрсетті. Ол науқан мен аңғардан сапардан шаршаған болуы мүмкін, Механиксвиллге (Бивер Дам Крик) кеш келді және адамдарына түнде шайқастың дыбысын естуге болатын жерде бивак жасауға бұйрық берді. Ол Гейнс Миллде де кеш келді және дезориентацияға түсті. Савидж стансасында да кешікті. Лидің Глендейлдегі шабуылға қолдау көрсетуі оған тағы бір мүмкіндік береді. Джексон мен Ли 30 маусым күні таңертең Савидж стансасында жеке кездесті, Лидің нақты бұйрықтары жазылмаған, бірақ олар Джексонға Уайт-Ок батпағына қарай жүріп, ондағы Одақ күштеріне қарсы тұрып, Глендейлдегі артқы күзеттің қалған бөлігін нығайтуға кедергі жасау үшін шабуыл жасауды көздегендігі белгілі болды. Соңғы Одақ бөлімшесі оңтүстікке қарай Уайт-Ок батпағы арқылы өтіп, Джексонның нысанасы VI корпус, Бригадир генерал Уильям Б. Франклиннің басшылығында, Бригадир генералдар Уильям Ф. "Балди" Смит пен Израиль Б. Ричардсонның дивизияларынан тұрды. Инженерлеріне көпірді қайта құруды бастауға бұйрық бергеннен кейін, Джексон полковник Томас Т. Мунфордтың 2-ші Вирджиния кавалериясына батпақты кесіп өтіп, бомбалау кезінде тасталған Одақтың бірнеше қаруларын басып алуға нұсқау берді. Адамдар мен аттар судың белдеріне дейін жететін және қоқыстармен толы суды аралап өтіп жатқанда, Джексон мен генерал-майор Д. Хилл жеке барлау жүргізу үшін өзенді кесіп өтті. Одақтың артиллериялық снаряды атқа отырған генералдардың жанынан бірнеше фут қашықтықта жарылды, бірақ ешқайсысы жарақат алмады. Джексон Одақтың артиллериясы мен жаяу әскерінің позицияны нығайтып жатқанын және Федералды мергендердің оның инженерлеріне көпірде үлкен қиындықтар тудыратынын көрді. Ол бұл жерде қарсы шабуыл жасау мүмкін емес екенін түсінді. Мунфорд өзінен төмен қарай жарты шақырым жерде жаяу әскердің өтуіне қолайлы фордты (Фишер Форды) тапқанын хабарлады. Бригадир генерал Уэйд Хэмптон жаяу әскерге арналған қарапайым көпір салуға болатын жақын жерді тапты. Джексон оған көпір салуды бұйырды, бірақ артиллериясын кесіп өтпесе, шабуыл жасау мүмкін емес деп шешті. Артиллериялық дуэль батпақтың бойымен 40-тан астам зеңбірекке дейін өршитін, ал Глендейлдегі шайқас 5 шақырымнан аз жерде жүріп жатқанда, Джексон үлкен емен ағашының астында бір сағаттан астам ұйықтады.

Салдары

Джексонның әрекетсіздігінен кейбір бөлімдер кешке Франклин корпусынан бөлініп, Глендейлдегі Одақ әскерлерін күшейтуге мүмкіндік алды. Джексон Лиге өз жағдайы туралы хабарламады, ал Ли Джексонды табу үшін ешкімді жібермеді, себебі өзгеріс енгізуге тым кеш болған еді. Джексонның армиялық қанаты мен Франклин корпусы ондаған мың сарбаздан тұрғанмен, Уайт-Оак батпағындағы шайқас жаяу әскердің қатысуын қамтымады және көбінесе артиллериялық дуэльмен шектелді. Конфедерация 3 артиллеристі қаза қылды және 12-сі жараланды, бірақ Одақ әскерінің қаза тауып, жараланғандарының нақты саны белгісіз; тарихшы Брайан К. Бертон Одақ тарапынан 100-ге жуық қаза болғанын болжайды, ең көп шығын 5-ші Нью-Гэмпширде тіркелді, онда 5 адам қаза тауып, 9-ы жараланды. Ли Джексонның шайқастағы іс-қимылын ешқашан сынаған жоқ. Конфедерация артиллериясының көрнекті қолбасшысы және соғыстан кейінгі тарихшы Эдвард Портер Александр Глендейл мен Уайт-Оак батпағындағы зор мүмкіндіктердің жоғалғанына өкініш білдірді: "Бір жазғы түстен кейін генерал Лидің қолындағы зор мүмкіндіктерді еске алғанда, біздің Стоунволл Джексон оларды жоғалтты деп ойлағанда, көз жасыңа шөлдеу жеткілікті".