Кіріспе

Құранның 69-тарауы – «Ал-Хаққа» (الحاقة) сүресі, 52 аяттан тұрады. Бұл сүре ағылшын тілінде бірнеше атаумен белгілі: «Соңғы Сағат», «Шүбһесіз», «Күшті Шындық» және «Шындық». Бұл атаулар сүренің алғашқы үш аятында кездесетін «Ал-Хаққа» сөзінің әртүрлі аудармаларынан алынған, олардың әрқайсысы сүренің басты тақырыбы – Қиямет күніне сілтеме жасайды. «Ал-Хаққа» – Меккелік сүре, яғни ол Мұхаммед (с.ғ.с.) Мәдинада емес, Меккеде тұрғанда түсірілген. Меккелік сүрәлер ерте, орта және соңғы кезеңдерге бөлінеді. Теодор Нөлдеке өз хронологиясында бұл сүренің Меккелік кезеңнің басында түсірілгенін айтады. Сүре Самуд, ʿАд, Перғауын, басқа да құлаған қалалар және Нұх (ғ.с.) заманындағы топан су туралы баяндайды. Сондай-ақ, нығметтілердің сыйлығы мен сенбегендердің жазасы туралы айтылады. Қорытындысында, бұл хабар ақынның сөзі емес, және Мұхаммедтің (с.ғ.с.) ойлап тапқан нәрсесі де емес, ол – әлемдердің Раббысынан келген уахи.

Самуд, Ғад (бұлар да) ежелгі ұрпақтар еді.

Сүренің екінші бөлімінде 4 аят бар. Бұл аяттар ежелгі Самуд және ʿАд тайпаларының тарихын мысалға келтіреді. Исламға дейінгі ʿАд және Самуд тайпалары туралы мәліметтер Құранда басқа жерлерде де келтірілген. ʿАд туралы 24 рет, ал Самуд халқы туралы Құранда барлығы 26 рет айтылған. Екі тайпа да пайғамбарларды жалганға шығарғандықтан, Алланың азабымен жойылды. Осы 4 аят ескерту үрдісін жалғастырады, мысалдар келтіріп Фараонның қылмысын еске түсіреді. Тафсирлерге сәйкес, 9-шы аяттағы құлатылған қалалар Содом және Ғоморға, яғни пайғамбар Лұттың халқына сілтеме жасайды. 11-ші және 12-ші аяттар көптеген сілтемелерге толы, сондықтан олардың сөзбе-сөз аудармасы тиісті түсіндірмелерді қажет етеді. Түпнұсқа мәтінді қайта баяндап, түсіндірмелермен толықтыру арқылы мағынасын былай түсіндіруге болады: "Нұхты жоққа шығарғандарың сияқты", топан су көтерілгенде, Біз (Құдіретті Алла) сендерді (ата-бабаларыңды) кемеге мінгіздік. Бұл оқиғаның мағынасын есте сақтау үшін және құлақтарыңызбен естіп, сақтау үшін берілді. Бұл жамандық жасағандарға жаза, ал ізгілерге рақым көрсетуді білдіреді. Сэлл былай қорытындылады: "Топан су келгендей, сот-құдірет те әрине келеді".

13-18 Қияманың бір аты

Енді сүредегі сөз алғашқы аяттың тақырыбына оралады. Алғашқы үш аятта Қияматтың бір аты айтылып, оның не екенін және оны қайдан білесің деп сұралады. Алдағы 9 аятта (кем дегенде) 5 ежелгі ұлт туралы, олардың пайғамбарларына немкеттілік танытуы және содан кейін жазалануы туралы айтылады. Байқасаңыз, бұл жазалардың барлығы соңғы сот алдындағы дүниелік жазалар. Ал, Қиямат пен Әлемнің көрінісі 13-ші аятынан 37-ші аятына дейін суреттеледі. 13-17 аяттарда Исраилдің кернейі әсер етеді, яғни оның бір соққысы ғаламдық хаос пен апатқа әкеледі. Таулар мен жердің бастапқы орныннан көтеріліп, содан кейін талқандалып, жойылып, аспанның жарылып кетуі суреттеледі. Мөшриктер өздерінің тәңірлері деп санайтын және өздері үшін Құдайға өтініш жасайтын періштелердің өздері қорқынышты күйде болады деп хабарланды. Бұл үзіндіде бақытты адамдар мен олардың сыйлығы, бақытсыз адамдар мен олардың жазалары түсіндіріледі. Жақсы мен жаманның есеп кітабы беріледі де, олардың істеген істері бойынша сотталады. немесе "хаа антум" деп аталады. Бұл дегеніміз, ол қуанышпен айтылған сөзді көрсетеді, ағылшын тіліндегі "yeah" сияқты. Әділ жандар кітаптарын оң қолына алып, оны жолдастарына көрсеткенде, қуаныштары шексіз болады. Бұл туралы "Әл-Иншиққ" сүресінде де айтылған: "Ол қуана-қуана туыстарына қайтып келеді". Ол қуаныштан дауыстап былай деп түсіндіреді: "Мен бақыттымын, өйткені осы дүниеде ақиқатты білемін, ал бір күні Құдайдың алдына барып, оған есеп беруім керек болады деген сеніммен өмір сүремін". Әділ адамның бұл идеологиясы Құранда да айқын көрінеді; яғни "Олар - өздерінің Раббыларына жолығып, Оның ризашылығына ие болатынына сенімді адамдар". Бұл оның әрқашан қайта тірілу мен сот туралы ойда болғанын және соған сәйкес әрекет етуге тырысқанын білдіреді. Ондағы жемістер жеуге ыңғайлы, бұтақтары да жеуге ыңғайлы. Хадис (حديث) - сөзбе-сөз "сөйлеу" немесе "хабарлау", яғни Мұхаммедтің иснадпен расталған жазылған сөзі немесе дәстүрі; Сира Расулуллаһ бұл сүннетті қамтиды және шариғат жариялайды. Айшаның айтуынша, Мұхаммед пайғамбардың өмірі Құранды іс жүзінде жүзеге асыру болды. Қиямет күні жазбаны алу тақырыбы Хадисте былайша айтылған: Сафван ибн Мүхриз Әл-Мазини былай деп баяндады: "Біз Абдулла ибн Омармен бірге Қағбаны айналып жүрген кезде, оған бір адам келіп: "О, ибн Омар, Алла елшісінің Наджва туралы не айтқанын естідің бе?" - деп сұрады. Ол: "Мен Аллаһтың елшісінен: "Қиямет күні сенуші Раббысына (аяқ астынан) тұйықталады. Сонда ол: "Әй, пайғамбар, мойындадың ба?" деп сұрайды. Ол: "Уа, Раббым! Мен (күнәларымды) мойындаймын", - дейді. Ал енді, егер сендер (Құдайдың қаһарына түсіп) күнәларыңды кешірсеңдер, Мен де оларды кешіремін. Сонда (оның) кітабы оң қолына беріледі. Ал, кімде-кім имансыз, немесе екі жүзді болса, онда ол (адам) куәгерлер (қауым) алдына әкелінеді." Жәннат иелеріне қарағанда, сүреде зұлымдардың тағдыры туралы айтылған. Сол кезде сол қолындағы кітабы беріліп, ол өлімге дайындықсыз өлімге ұшырап, күйзелгенін білдіреді. Ол өзінің есеп беруі мен есеп беруін білмей, өз сезімдерін ашық білдіреді. Ол дүниелік байлығы мен билігінің еш пайдасы жоқ деп шағымданады. Сол кезде сол қолындағы жазбаны тапсырып, өкініш білдірген адам жазасын өтейтін болады. Ал оның күнәлары 34 және 35 аяттарда айтылған, ол Аллаһқа сенбеді және кедейлерді тамақтандыруға шақырмады, себебі ол алдыңғы аятта бай адам екенін мойындады. Содан кейін оның жазасын бейнелеу жалғасады, ол ешқандай серіктес немесе тамақ болмайды. Мұндай адамдардың жалғыз тамағы - өз жараларының қаны. <blockquote>Нақты сөз - "Гислин". Араб тілінде ол кірлі-қырлы, таза емес заттарды жуу үшін қолданылатын сұйықтық. Сол себепті де ол (адам) арамдалған мал-мүлкін қиямет күні арамдалып, көктеп шығады. Бір іс пен оның салдары арасындағы ұқсастықтан кейін бұл тағам осындай күнәкарларға арналған. Гамиди Құранның бірнеше тақырыпты қамтитын баяндамадан тұратын сүрәлерінде руку деп аталатын тақырыптық белгілер бар. Бұл сүре екі рүкүден тұрады. Екіншісі - 38-ші аяттан бастап сүре аяғына дейін және перикоп Мұхаммед пайғамбар туралы әңгімелейді. Ал ол - Аллаһтың, Оның мәртебелі Елшісінің (с.а.с.) сөзі. Расулдың өзі бір сөзді де өшіріп, қосуға қақысы жоқ. Егер ол (Құдайдан) өзге бір нәрсені жалған деп ойлап шығарса, біз оның жүрек қарын қиып тастайтын боламыз. Әбу Әла Модуди"

Әл-Хаққа туралы хадис

Мұхаммед бір рақатта 2 бірдей сүрені оқыған; ол (мысалы) бір рақатта Нажм (53) және Ар Рахман (55) сүрәлерін, бір рақатта Әл Қамар (54) және Әл Хаққа (69) сүрәлерін, бір рақатта Тур (52) және Ад-Дарият (51) сүрәлерін, бір рақатта Әл Уақия (56) және Нун (68) сүрәлерін, бір рақатта Әл Маариж (70) және Ан-Назиат (79) сүрәлерін, бір рақатта Әл Мутаффифин (83) және Абаса (80) сүрәлерін, бір рақатта Әл Муддассир (74) және Аль-Муззаммил (73) сүрәлерін, бір рақатта Аль-Инсан (76) және Аль-Қияма (75) сүрәлерін, бір рақатта Ан-Наба (78) және Аль-Мурсалят (77) сүрәлерін, бір рақатта Ад-Духан (44) және Ат-Таквир (81) сүрәлерін оқыған.