Кіріспе
Сүтқоректілер түрі. Шығыс құйрықты қояны (Sylvilagus floridanus) – Жаңа дүние құйрықты қояндарының бірі, Leporidae тұқымдасына жатады. Ол Солтүстік Америкадағы ең көп кездесетін қоян түрі.
The eastern cottontail (Sylvilagus floridanus) is a New World cottontail rabbit, a member of the family Leporidae. It is the most common rabbit species in North America.
Тарату
Шығыс мақтақұйрығы АҚШ-тың шығыс және оңтүстік-орталық бөлігіндегі шалғынды және бұталы жерлерде, Канаданың оңтүстігінде, Мексиканың шығысында, Орталық Америкада және Оңтүстік Американың солтүстік бөлігінде таралған. Сондай-ақ, Кариб теңізіндегі Маргарита аралында да кездеседі. Солтүстік Американың орталық бөлігінде көптеп табылады. Оның ареалы отарлаушылар орманды кескен кезде солтүстікке қарай кеңейді. Бастапқыда Жаңа Англияда кездеспеген, бірақ кейіннен әкелініп, енді жергілікті Жаңа Англия мақтақұйрығымен мекендеу орындары үшін бәсекелеседі. Ол сонымен қатар Орегон, Вашингтон және Британдық Колумбияның кейбір аймақтарына да таратылған. 1950-1960 жылдары шығыс мақтақұйрығы Франция мен Солтүстік Италияға әкелінді, онда ол жылдам аумақтық кеңеюді және халық тығыздығының артуын көрсетті. Қазір АҚШ-тың оңтүстік-батысы мен Мексиканың батысындағы таулардағы популяция ерекше түр деп саналады – мықты мақтақұйрық (S. holzneri).
Тіршілік ету ортасы
Шығыс мақтақұйрығының ең қолайлы тіршілік ету ортасына ашық шөп алаптары, аралы кеңістіктер және көптеген жасыл шөптер мен дәрілік шөптер өсетін ескі далалар кіреді, сондай-ақ аймақта немесе шеттерінде бұталар болуы қажет. Шығыс мақтақұйрығының тіршілік ортасының маңызды элементтері – жақсы тараған жасырынғанатын жерлер (тығыз бұталар), шөп алаптары мен жайылымдар сияқты ашық азық іздеу аймақтарымен араласып орналасуы. Оңтүстік-шығыс Висконсин штатында еркектердің қоныс аумақтары 50%-ға дейін үстіне түсуі мүмкін, бірақ аналықтардың қоныс аумақтары 25%-дан аспайды, ал аналықтардың қоныс аумағын қорғауы ұяның жанында ғана байқалады. Еркектер үстемдік иерархиясын және жұптасуға басымдық құру үшін бір-бірімен күреседі.
Қаптамаға қойылатын талаптар
Шығыс құсқұйрықтары ашық жерлерде шөп жейді және бұта үйінділерін, айналасында бұталар бар тас қабырғаларды, шөптесін және бұталы өсімдіктерді, сондай-ақ қашуға, паналануға және демалуға арналған қуыстарды немесе жатақтарды пайдаланады. Ағаш жамылғысы шығыс құсқұйрықтарының тіршілігі мен саны үшін өте маңызды. Көптеген ұялар шөптесін жерлерде (оның ішінде шабындықтарда) салынады. Салмағы шамамен 0,7-1,6 кг аралығында болып, орташа есеппен 1,1 кг шамасында құрайды. Әдетте, ұрғалысы аналығы ауыррақ болады, бірақ екі жыныс та мөлшері жағынан шамалас келеді. Шығыс құсқұйрықтарының дене мөлшерінде аздап өзгерістер болуы мүмкін, салмағы оңтүстіктен солтүстікке қарай Бергманның ережесіне сәйкес артады. Флорида табиғи тарих мұражайынан Флоридада жиналған ересек құсқұйрықтарының орташа салмағы 0,9 кг болды. Ал Мичиганнан алынған 346 ересек құсқұйрықтың орташа салмағы 1,3 кг құрады. Шығыс құсқұйрықтарының өте кішкентай болуы және олардың көбінесе қарсы тұрмауы салдарынан, олар койоттар, бобкаттар және тіпті түлкілер сияқты басқа жануарлар үшін оңай олжа болып табылады.
Мінез-құлық
Шығыс құйрыққоян өте аумақтық жануар. Қуылғанда ол зигзаг сызығымен жүгіріп, жылдам қашып кетеді. Құйрыққоян ашық кеңістікте болуға, бірақ қауіп болғанда тез жасырынуға мүмкіндік беретін жерді жақсы көреді. Орман, батпақ, қалың бұталар, бұталар немесе жасыруға қолайлы жерлер – бұл түр үшін ең жақсы мекендеу орындары. Құйрыққояндар жер қазбайды, керісінше, шөпте немесе бұталардың астында беткі қабатты қырып жасалған, шалшық тәрізді ойыстарда демалады. Олар жердікірлердің иелігін уақытша баспана ретінде немесе қатты қар жауғанда пайдаланады. Шығыс құйрыққояндары көбінесе сумерек және түнде жем жейді; олар күндізгі уақыттың көп бөлігін өсімдік жамылғысының немесе басқа да жасыру орындарының астындағы шалшықтарда демалып өткізеді, бірақ оларды күнінің кез келген уақытында көруге болады. Жаңа Англияда көбею наурыздан қыркүйекке дейін созылады. Нью-Йоркте көбею маусымы ақпаннан қыркүйекке дейін, Коннектикут штатында наурыздың ортасынан қыркүйектің ортасына дейін жалғасады. Алабама штатында көбею маусымы қаңтарда басталады. Грузияда көбею кезеңі тоғыз айға созылады, ал Техас штатында жыл бойы көбейеді.
Диета
Шығыс пахтақұйрықтарының тамақтануы әр түрлі және көбінесе қолжетімділікке байланысты. Шығыс пахтақұйрықтары негізінен өсімдіктермен қоректенеді; кейде олардың шашақтарында бунақденелілер табылады. Кейбір зерттеулерде 70-ке жуық түрлі өсімдік жейтіні анықталған. Шығыс пахтақұйрықтарының өлімінің басты себебі – автомобильдермен соқтығысу. Миссури штатында жолдың әр бір милінде жылына 10 пахтақұйрық өлтіріледі деп есептеледі. Көлік жолдарындағы өлім-жітімнің ең жоғары деңгейі көктемде (наурыз айынан мамыр айына дейін) тіркеледі; жол жиегіндегі өсімдіктер жақын орналасқан егістіктерге қарағанда ертерек жасылданды және шығыс пахтақұйрықтары үшін өте тартымды.
Жыртқыш жануарлар
Шығыс құйрыққа көптеген жыртқыштармен күресуге тура келеді, олардың кейбіреуі табиғи, ал кейбіреуі әкелінген. Солтүстік Американың шығысында олардың көбінесе көптеп таралғандығына байланысты, олар көптеген жыртқыштардың рационының маңызды бөлігін құрайды. Шығыс құйрығының негізгі жыртқыштары – үй мысықтары мен итттері, түлкілер (Vulpes және Urocyon spp.), койот (C. latrans), қасқыр (Lynx rufus), күзендер (Mustela spp.), енот (Procyon lotor), сусар (M. vison), үлкен мүйізді соу (Bubo virginianus), жолақты соу (Strix varia), бүркіттер (әсіресе Buteo spp.), қара қарғалар (Corvus spp.) және жыландар. Оңтүстік-батыста, шығыс құйрығы да бар, құсқұйрықтардың солтүстік бүркіттің (Accipiter gentilis) рационындағы үлесі 7-25% құрайды. Техаста шығыс құйрықтарын көктемнің басында және күзде, жазда немесе қыста қарағанда, койоттар жиірек жейді. Солтүстік Дакотаның оңтүстік-батысында құсқұйрықтар (шығыс және шөл құйрығы Sylvilagus auduboni) қасқырлардың рационындағы маңызды олжалардың бірі болды. Жастар шығыс құйрықтары қысқа құлақты соулардың (Asio flammeus) рационында сирек кездеседі. Қара аюдың (Ursus americanus) нәжісінен шығыс құйрығының іздері табылды.