Кіріспе
Нәжіс сынағы – нәжіс үлгісін жинау және талдау арқылы жүзеге асырылатын медициналық диагностикалық әдіс. Нәжіс үлгілерінде микробиологиялық талдау (егу), микроскопия және химиялық сынақтар жүргізіледі.
A stool test is a medical diagnostic technique that involves the collection and analysis of fecal matter. Microbial analysis (culturing), microscopy and chemical tests are among the tests performed on stool samples.
Жинақ
Нәжіс үлгілері жиналғаннан кейін мүмкіндігінше тезірек зертханаға жіберілуі керек және зертханаға жеткенге дейін суытуға болмайды.
Қатерлі ісікке арналған скрининг
Фекальдық жасырын қан тесті және фекальдық иммунохимиялық тесті – асқазан-ішек жүйесіндегі қан кетуден туындаған көптеген ауруларды, соның ішінде колоректальды және асқазан қатерлі ісігін диагностикалау үшін қолданылатын ең көп таралған нәжіс тестілері. Американдық гастроэнтерология колледжі колоректальды қатерлі ісікті анықтау құралы ретінде gFOBT тестілеуін фекальдық иммунохимиялық тестің (FIT) пайдасына тоқтатуды ұсынды. Жаңа және ұсынылатын тестілер глобин, ДНК немесе трансферрин сияқты қан факторларын іздейді, ал дәстүрлі гуаиак тестілері гемді анықтайды. Қатерлі ісіктер және, аз дәрежеде, қатерге дейінгі зақымданулар (полиптер) нәжіске аномальды жасушаларды бөліп шығарады. Жатырлары бар немесе нәжіс өту кезінде зақымданған қатерлі ісіктер мен қатерге дейінгі зақымданулар да нәжіске қанды бөліп шығаруы мүмкін, оны гемоглобин талдауы арқылы анықтауға болады. Басқа нұсқаларға бес жылда бір рет сигмоидоскопия немесе виртуалды колоноскопия (КТ колонография) немесе он жылда бір рет колоноскопия жатады. Фекальдық жасырын қан тесті жоғары жалған оң нәтижелер көрсеткіші және диеталық және дәрілік шектеулер болғандықтан енді ұсынылмайды. Ұлттық сапаны қамтамасыз ету комитеті (NCQA) 2017 жылға арналған Денсаулық сақтау тиімділігінің деректері мен ақпарат жиынтығын (HEDIS) жаңартты, ал нұсқаулық 50 және одан жоғары жастағы пациенттер үшін күшінде қалады. 2014 жылдың тамызында АҚШ-тың тағам және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) 50 жастан асқан, симптомдары жоқ және орташа тәуекелге ұшыраған ересектерді тексеру үшін көп мақсатты нәжіс ДНК тестісін мақұлдады. 2017 жылғы зерттеу көрсеткендей, бұл тестілеу колоноскопиямен немесе фекальдық жасырын қан тестімен салыстырғанда аз шығындық. Үш жылдық көп мақсатты нәжіс ДНК тестісінің құны скринингсіз салыстырғанда сапаға бейімделген өмір жылына (QALY) 11 313 АҚШ долларына бағаланады.
Микробиологиялық сынақтар
Аскариаз, қыстырма құрт, стронгилоидиоз және қамшы құрт сияқты паразиттік ауруларды нәжісті микроскоп астында қарап, құрттардың дернәсілдері мен жұмыртқаларын табу арқылы анықтауға болады. Кейбір бактериялық ауруларды нәжіс мүжілу арқылы анықтауға болады. Clostridium difficile ("C. diff.") сияқты бактериялардың токсиндерін де анықтау мүмкін. Ротавирус сияқты вирустар да нәжісте табылуы мүмкін.
Химиялық сынақтар
Лактозаға төзбеушілікті немесе инфекцияның болуын анықтау үшін фекальдық pH тесті қолданылуы мүмкін. Майдың сіңірілмеуін анықтау үшін фекальдық май тесті арқылы стеатореяны диагностикалауға болады. Бүйрек безі қабынуын (панкреатит) диагностикалауда фекальдық эластаза деңгейі маңызды рөл атқарады.