Германиядағы «гау» термині – ел ішіндегі аймақ, әкімшілік бөлімше. Тарихы орта ғасырға дейін барып жетеді, нацистік Германияда қолданылған. Бүгінде де қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гау (Gau) – ел ішіндегі аймақты білдіретін герман тіліндегі термин, көбінесе бұрынғы немесе қазіргі провинция. Ол орта ғасырларда қолданылған, сол кезде шамамен ағылшын графтығымен теңестірілген. Бұл терминнің әкімшілік мағынасы 1933-1945 жылдары нацистік Германия кезеңінде аумақтық бөлімше ретінде қайта қолданысқа енді. Бүгінде де Гау атауы Rheingau немесе Allgäu сияқты аймақтық атауларда кездеседі.
German term for a region within a country
Gau (German: ; gouw ; or goa ) is a Germanic term for a region within a country, often a former or current province. It was used in the Middle Ages, when it can be seen as roughly corresponding to an English shire. The administrative use of the term was revived as a subdivision during the period of Nazi Germany in 1933–1945. It still appears today in regional names, such as the Rheingau or Allgäu.
Этимология
Герман тіліндегі сөз гот тілінде гави (орта туыс; жайылымдық жағдайы gaujis) және ерте көне жоғарғы неміс тілінде gewi, gowi (орта туыс) түрінде, сондай-ақ кейбір күрделі атауларда гави (мысалы, гот тілінде Дургауи "Тургау кантоны", Альпагауи "Аллгау"), кейінірек gâi, gôi, ал түбір жұрнағы гау, гао жоғалғаннан кейін, әйел туысына өтумен гава, gowo (gowio-дан) түрінде кездеседі. Ежелгі саксон тілінде gâ, gô сөздерінің қысқартылған түрі байқалады. Латын тіліндегі pagus сөзіне балама ретінде gau Франция Корольдігінің немесе Лотарингияның pays сөзімен салыстырылады. Көне ағылшын тілінде бұл сөздің іздері ғана сақталған, ол ерте заманнан бастап Noxga gā, Ohtga gā сияқты атауларда және мүмкін gōman, ġēman "yeoman" сөздерінде scire (қазіргі ағылшын тілінде shire) сөзімен ысталды, бұл көне жоғарғы неміс тіліндегі gaumann сөзімен сәйкес келеді. Дегенмен, Оксфорд ағылшын сөздігі "yeoman" сөзінің этимологиясын "жас" сөзімен байланыстырады.
The Germanic word is reflected in Gothic gawi (neuter; genitive gaujis) and early Old High German gewi, gowi (neuter) and in some compound names gawi as in Gothic (e. g. Durgawi "Canton of Thurgau", Alpagawi "Allgäu"), later gâi, gôi, and after loss of the stem suffix gaw, gao, and with motion to the feminine as gawa besides gowo (from gowio). Old Saxon shows further truncation to gâ, gô. As an equivalent of Latin pagus, a gau is analogous with a pays of the Kingdom of France, or of Lotharingia. Old English, by contrast, has only traces of the word, which was replaced by scire (modern English shire) from an early time, in names such as Noxga gā, Ohtga gā and perhaps in gōman, ġēman "yeoman", which would then correspond to the Old High German gaumann. However, the Oxford English Dictionary connects the etymology of yeoman to young instead.
Тұжырымдамалық тарихы
Каролингтер империясында гау – жүзге бөлінген аймақ болған. Франктердің говесі басқа тайпалық патшалықтардың (визиготтар, бургундтар немесе Италияның Ломбардтар патшалығы) цивитасына шамамен сәйкес келді. Көші-қон дәуірі аяқталғаннан кейін жүз (centena немесе hunaria, көне жоғарғы неміс тілінде huntari) жүз санына қарамастан, әкімшілік бірлік немесе сот юрисдикциясының атауына айналды. Франктердегі бұл қолданыс Тациттың "Германия" еңбегімен қайшы келеді, онда пагус тайпалық аумақтың немесе цивитастың бөлігі болды, ол жүзге тең келіп, қарулы күштерге жүз адам беруге міндетті аймақтарды немесе әрқайсысында шамамен жүз шаруашылықты қамтыды, олар өз кезегінде вициге (ауылдар немесе шаруа қожалықтары) бөлінді. Карл Ұлы капитулярлық заңнамасы арқылы комитаттарды қабылдап, жергілікті билеушілерді орталық императорлық биліктің өкілдері етіп тағайындады. Шығыс Франк мемлекетінің неміс тілінде сөйлейтін аймақтарында гау 9 және 10 ғасырларда мемлекеттік басқарудың бірлігі болды және гауграф (яғни "гау графы") басқарды. Англиядағы көптеген графтықтар сияқты, орта ғасырларда осындай гаулардың көптеген бөлігі графтықтар немесе Графшафтхендер деп аталды, бұл қасиетті Рим империясы шегінде графтың (графтың) иелігі болды. Мұндай граф бастапқыда тағайындалған губернатор болған, бірақ бұл лауазым көбінесе континенттік Еуропаның көп бөлігінде мұрагерлік вассалдық княздыққа немесе феодалдық иелікке айналды.
In the Carolingian Empire, a Gau was a subdivision of the realm, further divided into Hundreds. The Frankish gowe thus appear to correspond roughly to the civitas in other barbarian kingdoms (Visigoths, Burgundians, or the Italian Kingdom of the Lombards). After the end of the Migration Period, the Hundred (centena or hunaria, Old High German huntari) had become a term for an administrative unit or jurisdiction, independent of the figure hundred. The Frankish usage contrasts with Tacitus' Germania, where a pagus was a subdivision of a tribal territory or civitas, corresponding to the Hundred, i. e. areas liable to provide a hundred men under arms, or containing roughly a hundred homesteads each, further divided into vici (villages or farmsteads). Charlemagne, by his capitulary legislation, adopted the comitatus subdivision and appointed local rulers as deputies of the central Imperial authority. In the German speaking lands of East Francia, the Gau formed the unit of administration of the realm during the 9th and 10th centuries and ruled by a gaugrave (Gaugraf i. e. "gau count"). Similar to many shires in England, during the Middle Ages, many such Gaue came to be known as counties or Grafschaften, the territory of a Graf (count) within the Holy Roman Empire. Such a count or Graf would originally have been an appointed governor, but the position generally became an hereditary vassal princedom, or fief in most of continental Europe.
Нацистік кезең
Гау термині 18-19 ғасырларда неміс тарих зерттеулерінде қайта жаңғыртылды және герман халықтарының ежелгі әкімшілік құрылымы деп есептелді. 1920 жылдары ол нацистік партияның (НСДАП) аймақтық ұйымдарына берілген атау ретінде қабылданды. Әр Гау 1926 жылғы 22 мамырдағы партия жарғысымен құрылған әкімшілік аймақты білдірді. Әр Гаудың басшысы – гаулайтер болды. Бастапқы 33 Гау көбінесе Веймар Республикасының Рейхстаг сайлау округтерімен шектес болды, олар құрамына штаттар (Ландер) және Пруссия провинциялары кірді. 1933 жылы нацистік «Глихшлюнг» процесінде және Рейхстаттальтерлердің (Рейх губернаторларының) тағайындалуынан кейін Гаулер үкіметтің де-факто әкімшілік аймақтарына айналды, және әр гаулайтер өз аумағында зор билікке ие болды.
The term Gau was revived in German historical research in the 18th and 19th centuries, and was considered an ancient administration structure of Germanic peoples. It was adopted in the 1920s as the name given to the regional associations of the Nazi Party (NSDAP). Each Gau denoted an administrative region, created by a party statute dated 22 May 1926. Each Gau was headed by a Gauleiter. The original 33 Gaue were generally coterminous with the Reichstag election districts of the Weimar Republic, based on the constituent states (Länder) and the provinces of Prussia. Following the suppression of the political institutions of the Länder in the course of the Nazi Gleichschaltung process and the appointment of Reichsstatthalter (Reich Governors) in 1933, the Gaue became the de facto administrative regions of the government and each individual Gauleiter had considerable power within his territory.
Рейхсгау
1930 жылдардың соңында нацистік Германияның көршілес аумақтарды аннексиялауы басталғаннан кейін, азаматтық басқарудың жаңа бірлігі – Рейхсгау құрылды. 1938 жылдан бастап Германияға қосылған неміс тілді аумақтар көбінесе Рейхсгаулер ретінде ұйымдастырылды. Алдыңғы Гаулерден айырмашылығы, жаңа Рейхсгаулер партиялық және мемлекеттік басқару салаларын біріктірді. 1938 жылы Австрияны аннексиялаудан кейін, ел 1938 және 1942 жылдар аралығында қысқа мерзімге «Остмарк» деп аталды және жеті Рейхсгауге бөлінді. Олардың шекаралары бұрынғы Австрияның жерлерімен шамамен сәйкес келді, Тироль мен Форарлберг «Тироль-Форарлберг» ретінде біріктірілді, Бургенланд Штирия және «Төменгі Дунай» (Нидердунай, Төменгі Австрияның жаңа аты) арасында бөлінді. Жоғарғы Австрия «Жоғарғы Дунай» (Обердонау) деп аталды, осылайша «Австрия» (неміс тілінде Österreich) атауы ресми картадан жойылды. Шекарада да өзгерістер болды, олардың ең маңыздысы – Венаның ресми аумағының «Төменгі Дунай» есебінен кеңеюі. Бөлшектенген Чехословакиядан аннексияланған солтүстік және шығыс аумақтары көбінесе Судет аймағының Рейхсгауі ретінде ұйымдастырылды, ал оңтүстікке жатқан аумақтар Төменгі және Жоғарғы Дунай Рейхсгаулеріне қосылды. 1939 жылы Польшаға жасалған Остік шабуылдан кейін, Померания және Познань воеводалықтарының, сондай-ақ Лодзь воеводалығының батыс жартысы Германияға Даңцыг-Вестпреуссен (бұрынғы Даңцыг еркін қаласын да қамтиды) және Вартланд Рейхсгаулері ретінде қайта қосылды. Польшаның басқа бөліктері Шығыс Пруссияның (мысалы, Zichenau) және Жоғарғы Силезияның (Oświęcim және Biała округтерімен Силезия воеводалығы) шекаралық Гаулеріне қосылды. 1940 жылы Францияға сәтті шабуыл жасағаннан кейін Германия Эльзас-Лотарингияны қайта аннексиялады. Бұрынғы Мозель департаменті Саар-Пфальц Гауына қосылды, ал Ба-Рен және Жоғарғы Рейн Гау Баденнің құрамына кірді. Сол сияқты, бұрын тәуелсіз Люксембург мемлекеті Кобленц-Трирге қосылды, ал Бельгияның Юпен және Малмеди аудандары Кельн-Аахенге қосылды.
With the beginning of the annexation of neighbouring territories by Nazi Germany in the late 1930s, a new unit of civil administration, the Reichsgau, was established. German speaking territories annexed to Germany from 1938 were generally organised into Reichsgaue. Unlike the pre existing Gaue, the new Reichsgaue formally combined the spheres of both party and state administration. Following the annexation of Austria in 1938, the country, briefly renamed "Ostmark" between 1938 and 1942, was sub divided into seven Reichsgaue. These had boundaries broadly the same as the former Austrian Länder (states), with the Tyrol and Vorarlberg being merged as "Tyrol Vorarlberg", Burgenland being divided between Styria and "Lower Danube" (Niederdonau, the renamed Lower Austria). Upper Austria was also renamed "Upper Danube" (Oberdonau), thus eliminating the name of "Austria" (Österreich in German) from the official map. A small number of boundary changes also took place, the most significant of which was the massive expansion of Vienna's official territory, at the expense of "Lower Danube". Northern and eastern territory annexed from the dismembered Czechoslovakia were mainly organised as the Reichsgau of Sudetenland, with territory to the south annexed to the Reichsgaue of Lower and Upper Danube. Following the Axis invasion of Poland in 1939, territories of the Pomeranian and Poznań voivodeships as well as the western half of Łódź voivodeship were reannexed to Germany as the Reichsgaue of Danzig Westpreussen (which also incorporated the former Free City of Danzig) and Wartheland. Other parts of Nazi occupied Poland were incorporated to pre existing bordering gaus of East Prussia (as in the case of Zichenau) and Upper Silesia (as in the case of the Silesian voivodeship with the counties of Oświęcim and Biała). After the successful invasion of France in 1940, Germany re annexed Alsace Lorraine. The former département of Moselle was incorporated into the Gau of Saar Palatinate, while Bas Rhin and Haut Rhin became part of the Gau Baden. Similarly, the formerly independent state of Luxembourg was annexed to Koblenz Trier, and the Belgian territories of Eupen and Malmedy were incorporated into Cologne Aachen.