Чарльз Гейтс Доуз: АҚШ вице-президенті (1925-1929)

Кіріспе

1925 жылдан 1929 жылға дейін АҚШ вице-президенті

Чарльз Гейтс Доуз (27 тамыз 1865 – 23 сәуір 1951) – 1925 жылдан 1929 жылға дейін Кальвин Кулидж басшылығымен АҚШ-тың 30-шы вице-президенті болған американдық дипломат және республикалық саясаткер. Ол 1925 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс бойынша өтемақы төлеу мәселесіндегі Дауес жоспары үшін Нобель бейбітшілік сыйлығының иегері атанды. Огайо штатының Мариетта қаласында туған Доуз, Линкольн қаласында заңгерлік қызметін бастамас бұрын Цинциннати заң мектебінде білім алды. Газ зауытының басқарушысы қызметін атқарғаннан кейін, ол 1896 жылы Уильям МакКинлидің Иллинойс штатындағы президенттік науқанына жетекшілік етті. Сайлаудан кейін МакКинли Доузді Валюта бақылаушысы етіп тағайындады. Ол 1901 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті, содан кейін Иллинойс штатының Орталық сенім компаниясын құрды. Доуз Бірінші дүниежүзілік соғыста генерал болып қызмет етті және Америка экспедициялық корпусының бас сатып алу кеңесінің төрағасы болды. 1921 жылы президент Уоррен Г. Хардинг Доузді Бюджет бюросының алғашқы директоры етіп тағайындады. Доуз Германияның күресіп жатқан экономикасына көмектесу үшін Дауес жоспарын жасауға көмектескен Одақтас елдердің өтемақы комиссиясында қызмет етті. 1924 жылы Республикалық Ұлттық конвенті президент Кальвин Кулиджді қарсылықсыз ұсынды. Иллинойс штатының бұрынғы губернаторы Франк Лоуден вице-президенттікке ұсынылудан бас тартқаннан кейін, конвент Доузді Кулидждің серігі ретінде таңдады. Республикалық партия 1924 жылғы президенттік сайлауда жеңіске жетті, ал Доуз 1925 жылы вице-президент ретінде қызметке кірісті. Доуз Конгресте МакНари-Хауген шаруаларға көмек беру туралы заң жобасын қабылдауға көмектесті, бірақ президент Кулидж оған вето қойды. Доуз 1928 жылы Республикалық Ұлттық конвентте қайта сайлануға үміткер болды, бірақ Кулидждің Доузға қарсылығы Чарльз Кертистің тағайындалуын қамтамасыз етуге көмектесті. 1929 жылы президент Герберт Гувер Доузді Ұлыбританиядағы елші етіп тағайындады. Доуз сонымен қатар Ұлы депрессияға үкіметтің жауап шараларын ұйымдастырған Қайта құру қаржы корпорациясын қысқа мерзімге басқарды. 1932 жылы ол осы лауазымынан кетіп, қайтадан банк ісіне оралды және 1951 жылы коронарлық тромбоздан қайтыс болды.

Charles Gates Dawes (August 27, 1865 – April 23, 1951) was an American diplomat and Republican politician who was the 30th vice president of the United States from 1925 to 1929 under Calvin Coolidge. He was a co recipient of the Nobel Peace Prize in 1925 for his work on the Dawes Plan for World War I reparations. Born in Marietta, Ohio, Dawes attended Cincinnati Law School before beginning a legal career in Lincoln, Nebraska. After serving as a gas plant executive, he managed William McKinley's 1896 presidential campaign in Illinois. After the election, McKinley appointed Dawes as the Comptroller of the Currency. He remained in that position until 1901 before forming the Central Trust Company of Illinois. Dawes served as a general during World War I and was the chairman of the general purchasing board for the American Expeditionary Forces. In 1921, President Warren G. Harding appointed Dawes as the first director of the Bureau of the Budget. Dawes served on the Allied Reparations Commission, where he helped formulate the Dawes Plan to aid the struggling German economy. The 1924 Republican National Convention nominated President Calvin Coolidge without opposition. After former Governor of Illinois Frank Lowden declined the vice presidential nomination, the convention chose Dawes as Coolidge's running mate. The Republican ticket won the 1924 presidential election, and Dawes was sworn in as vice president in 1925. Dawes helped pass the McNary–Haugen Farm Relief Bill in Congress, but President Coolidge vetoed it. Dawes was a candidate for renomination at the 1928 Republican National Convention, but Coolidge's opposition to Dawes helped ensure that Charles Curtis was nominated instead. In 1929, President Herbert Hoover appointed Dawes to be the Ambassador to the United Kingdom. Dawes also briefly led the Reconstruction Finance Corporation, which organized a government response to the Great Depression. He resigned from that position in 1932 to return to banking, and died in 1951 of coronary thrombosis.

Жас шағы мен отбасы

Доуес 1865 жылғы 27 тамызда Огайо штатындағы Вашингтон округінің Мариетта қаласында, Азамат соғысының генералы Руфус Доуес пен оның әйелі Мэри Беман Гейтстің ұлы болып дүниеге келді. Руфус 1863-1864 жылдары Америка Азамат соғысы кезінде Темір бригадасының 6-шы Висконсин полкіне қолбасшылық еткен. Оның әйелінің інісі Ефрем К. Доуес, 1864 жылғы мамыр айында Даллас шайқасында ауыр жарақат алған, және ол Улисс С. Гранттың басшылығымен Шило және Виксбург қамалдары шайқастарында қызмет еткен. Доуестің ағалары – Руфус С. Доуес, Беман Гейтс Доуес және Генри Мэй Доуес, барлығы да белгілі бизнесмендер немесе саясаткерлер болды. Оның екі қарындасы болды: Мэри Фрэнсис Доуес Бич және Бетси Гейтс Доуес Хойт. Доуес – «Мейфлауэр» кемесімен келген Эдвард Доти және американдық революция басталғанда британ армиясының жақындап келе жатқаны туралы американдық отаршылдарды ескерту үшін Пол Ревирмен бірге аттанған Уильям Доуестің ұрпағы еді. Доуес 1889 жылғы 24 қаңтарда Каро Блимерге үйленді. Олардың Руфус Феринг (1890–1912) атты ұлы және Каролин атты қызы болды. Кейін олар Дана және Вирджиния есімді екі баланы асырап алды. Ол 1886 жылы Цинциннати құқық мектебін бітірді. Оның студенттік қауымдастығы «Дельта Апсилон» болды.

Кәсіпкерлік мансабының алғашқы жылдары

Доуес Небраска штатының адвокаты атанды және 1887 жылдан 1894 жылға дейін Небраска штатының Линкольн қаласында тәжірибе жинады. Болашақтағы армия генералы, лейтенант Джон Першинг Небраска университетінде әскери оқытушы болып жұмыс істеген кезде, ол Доуеспен танысып, өмір бойына сақталатын достық қарым-қатынас орнатты. Першинг сондай-ақ Небраскада заңгерлік диплом алды және Доуеспен жеке практика ашу үшін армиядан кетуді ұсынды, бірақ Доуес оны армиядағы тұрақты жалақыдан бас тартып, заң қызметінен күмәнмен қарауға кеңес берді. Доуес демократ конгрессмен Уильям Дженнингс Брайанмен де танысты. Екеуі тегін күміс саясаты бойынша пікір таластырғанына қарамастан, дос болды. 1894 жылы Доуес Орта Батыстағы бірнеше газ өңдеу зауыттарының үлесін сатып алды. Ол Висконсин штатының Ла-Кросс қаласындағы «Ла-Кросс газ шамдары» компаниясының және Иллинойс штатының Эванстон қаласындағы «Солтүстік-Батыс газ шамдары және кокс» компаниясының президенті болды.

Музыкаға қызығушылық

Доуз өзін-өзі үйреткен пианист, флейташы және композитор болды. Оның "А мажордағы мелодия" шығармасы 1912 жылы фортепиано мен скрипкаға арналған танымал туындыға айналды. Мари Эдвардс 1921 жылы осы шығарманың танымал аранжировкасын жасады. Сондай-ақ, 1921 жылы Адольф Г. Хоффман оны кішкентай оркестр үшін аранжировкалады. "А мажордағы мелодия" Даустың қатысқан көптеген ресми шараларында орындалды. 1951 жылы Карл Сигман "А мажордағы мелодияға" сөз жазып, оны "Барлығы ойын" әніне айналдырды. Эдвардстың ән нұсқасы сол жылы Ұлыбритания хит-парадында бірінші орынға шықты. Одан бері ол эстрада стандарты болып табылады. Клифф Ричард, Four Tops, Исаак Хейс, Джеки ДеШаннон, Ван Моррисон, Нат "Кинг" Коул, Брук Бентон, Элтон Джон, Мел Картер, Донни және Мари Осмонд, Барри Манилоу, Мерл Хаггард және Кит Джаррет сияқты көптеген әртістер оның әртүрлі нұсқаларын жазды. Доуз – поп-хиттер тізімінде бірінші орын алған жалғыз вице-президент. Доуз және Боб Дилан (автор ретінде) – поп-хиттер тізімінде бірінші орын алған және сонымен қатар Нобель сыйлығын жеңіп алған жалғыз адамдар. Доуз Phi Mu Alpha Sinfonia ұйымының мүшесі болды.

Алғашқы саяси мансап

Даустың бизнестегі көрнекті лауазымдары Республикалық партия басшыларының назарын аударды. Олар Доуестен 1896 жылы Уильям МакКинлидің АҚШ Президенттігіне үміткерлігінің Иллинойс штатындағы бөлімін басқаруды сұрады. МакКинли сайланғаннан кейін Доуес АҚШ Қазынашылық департаментінің валюта бақылаушысы болып тағайындалды. 1898 жылдан 1901 жылға дейін бұл лауазымда қызмет етіп, ол 1893 жылғы экономикалық дағдарыс кезінде банкрот болған банктерден 25 миллион доллардан астам ақша жинады және тағы бір дағдарыстың алдын алу үшін банк жүйесін жаңартты. 1901 жылдың қазан айында Доуес Қазынашылық департаментінен Иллинойс штатынан АҚШ Сенатына үміткер болу үшін кетті. Ол МакКинли әкімшілігінің көмегімен жеңіске жете аламын деп ойлады. Бірақ МакКинли қаза тапты, ал оның орнына келген президент Теодор Рузвельт Доуестің қарсыласын қолдады. 1902 жылы заң шығарушылық лауазымға жасаған бұл сәтсіз әрекетінен кейін Доуес саясаттан бас тартқанын мәлімдеді. Ол Иллинойс штатының «Орталық Траст» компаниясын құрды және 1921 жылға дейін оның президенті болып қызмет етті. Бұл оның Принстон университетінен жазғы демалыста болған кезінде болды. Оның естелігіне орай Доуес Чикаго және Бостон қалаларында тұрғын үйсіздерге арналған паналар ашты, сондай-ақ ұлының білім алған «Лоуренсвилл» мектебінде (Нью-Джерси штаты, Лоуренсвилл қаласы) жатақхана салуға қаржы жұмсады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Доуз Антанта державаларына 500 миллион доллар көлемінде алғашқы ағылшын-француз қарызын беруге көмектесті. Доустың қолдауы маңызды болды, себебі Морган үйі Морган банкірі емес, басқа банкірдің қолдауына мұқтаж еді. Морган банкірі Томас В. Ламонт Доустің қолдауы «оған банктік әлемде осындай мүмкіндік тудырады, әйтпесе ол оған үміт ете алмас еді» деді. (Қарыздар бейтараптықты бұзуы мүмкін деп саналды, ал Уилсон әлі де қарыз беруге рұқсат беруге қарсы тұрды.) Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доуз 1917 жылдың 11 маусымында 17-ші инженерлік полкқа майор болып кірісті. Кейіннен ол подполковник (17 шілде 1917 ж.), полковник (16 қаңтар 1918 ж.) шеніне көтерілді. 1918 жылдың қазанында ол бригадир-генерал болды. 1917 жылдың тамызынан 1919 жылдың тамызына дейін Доуз Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияда Америка экспедициялық корпусының (AEF) бас сатып алу кеңесінің төрағасы болып қызмет етті. Оның генерал Першингке ұсынған жобасы қабылданды және 1918 жылы американдық делегат ретінде қызмет еткен Одақтас әскерлерді жабдықтау жөніндегі әскери кеңеске хабарланды. Соғыс қарашада аяқталғаннан кейін ол АҚШ Соғыс департаментінің тарату комиссиясының мүшесі болды. Ол көрсеткен қызметі үшін «Құрмет белгісі» медалімен және француздық «Круа де Гер» орденімен марапатталды. 1919 жылдың тамызында ол «Левиафан» кемесімен АҚШ-қа оралды. Доуз 1921 жылы «Ұлы соғыс журналы» атты Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі туралы естеліктер жинағын жариялады. 1921 жылдың ақпанында АҚШ Сенаты соғыс шығындары туралы тыңдаулар өткізді. Қызу пікір алмасу кезінде Доуз: «Жаннат пен Мария, біз онда есептерді жүргізуге тырысқан жоқпыз, біз соғыста жеңіске жетуге тырыстық!» деп айғайлады. Кейіннен ол «Жаннат пен Мария Доуз» деп танылды (бірақ ол бұл сөздің «Хелен Мария» екенін қатыстыра берді, ол Небраскада жиі қолданылатын тіркес деп мәлімдеді). Доуз 1919 жылы армиядан кетті. Доуз жоспары бойынша жұмысы үшін және Франция мен Германия арасындағы шиеленісті азайтуға атсалысқандығы үшін 1925 жылы Нобель бейбітшілік сыйлығымен марапатталды.

Вице-президенттік (1925-1929)

Мен Сенаттың қызметімнің басында маған деген ықыласының менің Сенатқа деген ықыласым сияқты болғанын ойлауға дайын емеспін. | Чарльз Г. Доуз

1924 жылғы Республикалық Ұлттық Конвенцияда президент Кальвин Кулидж республикалық президенттікке кандидат ретінде іс жүзінде қарсылықсыз таңдалды. Вице-президенттікке кандидаттар үшін күрес күшті болды. Иллинойс штатының губернаторы Франк Лоуден ұсынылды, бірақ ол бас тартты. Кулидждің келесі таңдауы Айдахо штатының сенаторы Уильям Бора болды, ол да ұсыныстан бас тартты. Республикалық Ұлттық Төраға Уильям Батлер сол кездегі Сауда хатшысы Герберт Гуверді ұсынғысы келді, бірақ ол жеткілікті танымал болған жоқ. Ақырында, делегаттар Доуесті таңдады. Кулидж делегаттардың таңдауын жылдам қабылдады және Доуз оған адал болып, сайлау кампаниясына зор үлес қосады деп сенді. Ол үнемі прогрессивтік кандидат Роберт М. Ла Фоллеттке большевиктерге көңіл білдіретін қауіпті радикал ретінде шабуыл жасады. Қосылу рәсімі 1925 жылдың 4 наурызында өтті.

Сенаттағы сөйлеу

4 наурызда Дауес ант қабылдағанда, ол дереу әрекетке көшіп, Сенаттың филибүстеріне қарсы сөйледі, бұл оның атынан шығуына себеп болды. Сөйлеуінде Дауес XXII ережені сынап, оны "демократиялық емес" деп атады және оның үштен екі дауыспен қабылдану процедурасының оңай манипуляцияға ұшырауын атап өтті. Сөйлеу барысында Дауес нақты сенаторларды көрсетіп, үстелге қайталап соқты. Бас судья Уильям Говард Тафт ұлына вице-президенттің "өзін жоққа шығарғанын" жазды. Дауес Сенатты таң қалдырған сөйлеуімен ғана емес, сол күні сенаторларды жеке-жеке ант қабылдату арқылы оларды тағы да ашуландырды (әдетте олар топтап ант қабылдайтын). Сол күні Дауес Кулидждің сөзін кесіп қалды. Кейіннен баспасөз Дауес туралы әзілдер жасағандықтан, Кулидж вице-президенттің өкімет бастауына қатты наразы болды.

Чарльз Б. Уорренді тағайындау

10 наурызда Сенат президенттің Чарльз Б. Уорренды АҚШ Бас прокуроры лауазымына ұсынғанын талқылады. «Теапот куполы» және басқа да жанжалдардан кейін демократтар мен прогрессивті республикашылар Уорреннің «Sugar Trust» компаниясымен тығыз байланысы болғандықтан кандидатураға қарсы шықты. Түскі уақытта Уорреннің кандидатурасы жөнінде сөз сөйлеу үшін алты спикер жоспарланған. Дауес демалып, ұйықтағысы келді, сондықтан көпшілік және азшылық фракцияларының басшыларымен кеңесті, олар оған түстен кейін дауыс беру болмайтынын уәде етті. Дауес Сенаттан кеткеннен кейін, жоспарланған спикерлердің бірінен басқасы бәрі ресми мәлімдеме жасаудан бас тартты және дауыс беру өтті. Дауыс тең болып қалатыны белгілі болғанда, республикашылдар Дауесті «Уиллард» қонақүйінен шақырып алды, ол дереу Капитолийге бет бұрды. Бірінші дауыс беру нәтижесі 40:40 теңдікпен аяқталды, бұл теңдікті Дауес Уорреннің пайдасына бұза алатын еді. Дауес келгенше күтіп отырғанда, Уорренге дауыс берген жалғыз демократ сенатор өз дауысын өзгертті. Соның салдарынан президенттің ұсынған кандидатурасы 60 жылдың ішінде алғаш рет қабылданбады, дауыс беру 41:39 көрсеткішінде аяқталды.

Сент-Джеймс соты және RFC

Дауес вице-президенттік қызметін аяқтағаннан кейін, 1929 жылдан 1931 жылға дейін Ұлыбританиядағы АҚШ елшісі (ресми түрде Сент-Джеймс соты деп аталады) қызметін атқарды. Жалпы алғанда, Дауес тиімді елші болды, бұл туралы Джордж V-нің ұлы, болашақ Эдуард VIII кейіннен өзінің естеліктерінде растады. Дауес кейбір міндеттеріне қатысты өте талапкер болды, оған американдық дебютанттарды патшаға таныстыру ұнамады. Патша сарайына алғашқы сапарында, американдық қоғамдық пікірді ескере отырып, ол сол кездегі әдетке сай келетін, тізеге дейін жететін шалбар киюден бас тартты. Бұл оқиға патшаны ренжіткен деседі, себебі ол денсаулығының нашарлығына байланысты шараға қатыса алмады. Ұлы депрессия АҚШ-ты қамқалаған кезде, Дауес президент Герберт Гувердің дипломатиялық қызметтен кетуі және жаңадан құрылған Қайта құру қаржы корпорациясының (RFC) басшысы болу туралы ұсынысын қабылдады. Бірнеше айдан кейін Дауес RFC-ден кетті. Чикагодағы құлдырап жатқан Central Republic Bank and Trust Company-ның төрағасы ретінде, ол оны құтқару үшін жұмыс істеуге міндетті екенін сезінді. Саяси қарсыластары Дауестің басшылығымен RFC оның банкіне артықшылық бергенін алға тартты. Бұл Дауестің мемлекеттік қызметтегі мансабының аяқталуы болды. 1932 жылғы сайлауда Гувер Кертистің орнына Дауесті қосу мүмкіндігін қарастырды, бірақ Дауес бұл ұсыныстан бас тартты. Кейін 1932 жылы Дауес және оның серіктестері құлдыраған Central Republic Bank and Trust Company-ның салымдарын қабылдау үшін City National Bank and Trust Co. құрды. 1936 жылы республикалық конгресс жетекшілері Дауеске сол жылғы президенттік сайлауда партияның кандидаттығын басқару мүмкіндігі туралы бейресми түрде хабарласты, өйткені олар гүлденген Кулдж жылдарымен байланысты кандидатты іздеді, бірақ Дауес саясатқа оралуға қызығушылық танытпады; (сәтті болмаған) кандидаттыққа Альф Лэндон жетекшілік етті. Ол 1951 жылдың 23 сәуірінде 85 жасында Эванстондағы үйінде коронарлық тромбоздан қайтыс болды. Ол Чикагодағы Роузхилл зиратына жерленген.

After Dawes completed his term as vice president, he served as the U. S. Ambassador to the United Kingdom (known formally as the Court of St. James's) from 1929 to 1931. Overall, Dawes was an effective ambassador, as George V's son, the future Edward VIII, later confirmed in his memoirs. Dawes was rather rough hewn for some of his duties, disliking presenting American débutantes to the King. On his first visit to the royal court, in deference to American public opinion, he refused to wear the customary Court dress, which then included knee breeches. This episode was said to upset the King, who had been prevented by illness from attending the event. As the Great Depression continued to ravage the US, Dawes accepted President Herbert Hoover's appeal to leave diplomatic office and head the newly created Reconstruction Finance Corporation (RFC). After a few months, Dawes resigned from the RFC. As chairman of the failing Central Republic Bank and Trust Company of Chicago, he felt obligated to work for its rescue. Political opponents alleged that, under Dawes's leadership, the RFC had given preferential treatment to his bank. This marked the end of Dawes's career in public service. For the 1932 election, Hoover considered the possibility of adding Dawes to the ticket in place of Curtis, but Dawes declined the potential offer. Later in 1932, Dawes and associates formed the City National Bank and Trust Co. to take over the deposits of the failed Central Republic Bank and Trust Company. In 1936, Republican congressional leaders informally approached Dawes about the possibility of heading up their presidential ticket at that year's presidential election, hoping for a candidate associated with the prosperous Coolidge years, but Dawes had no interest in returning to front line politics; the (ultimately unsuccessful) ticket would instead be headed by Alf Landon. He died on April 23, 1951, at his Evanston home from coronary thrombosis at the age of 85. He is interred in Rosehill Cemetery, Chicago.

Құрметтер

1925 жылы Доуес Бірінші дүниежүзілік соғыстың өтемақысы жөніндегі жұмысы үшін Нобель бейбітшілік сыйлығын бөлісіп жеңіп алды. Оның құрметіне Чикаго қаласындағы 3810 W 81st Place мекенжайындағы мемлекеттік мектеп, сондай-ақ Эванстон қаласындағы 440 Dodge Avenue және 1700 Sheridan Road мекенжайындағы мектептер аталған.

Таңдалған жазбалар

Доуес, К. Г. (1894). АҚШ-тың банктік жүйесі және оның ақшамен және елдің бизнесімен байланысы. Чикаго: Рэнд МакНелли. ———— "Шерманның сенімгерлікке қарсы заңы: неге ол сәтсіз болды және неге оны өзгерту керек". Солтүстік Америка шолуы 183.597 (1906): 189–194. ———— (1915). Эсселер мен сөздер. Нью-Йорк: Хоутон. ———— (1921). Ұлы соғыс журналы. 2 томдық. Нью-Йорк: Хоутон. онлайн көшірме 1-том; сондай-ақ онлайн көшірме 2-том ———— (1923). АҚШ-тың бюджетінің алғашқы жылы. Нью-Йорк: Харпер. онлайн көшірме ———— (1935). Вице-президенттік қызметтегі жазбалары, 1928–1929 жж. Бостон: Литтл, Браун. онлайн көшірме ———— (1937). Гүлдену неше уақытқа созылады? Нью-Йорк: Маркиз. ———— (1939). Ұлыбританиядағы елшілік қызметінің журналы. Нью-Йорк: Макмиллан. онлайн көшірме ———— (1939). Төлемдер журналы. Нью-Йорк: Макмиллан. онлайн көшірме ———— (1950). МакКинли жылдарының журналы. Баском Н. Тиммонс (ред.). Ла Гранж, ИЛ: Тауэр.