Кіріспе

Америкалық Азамат соғысының шайқасы

Хэнкок шайқасы – Америка Азамат соғысының Конфедерация Ромни экспедициясы барысында 1862 жылдың 5 және 6 қаңтарында Мэриленд штатының Хэнкок қаласының жанында болған шайқас. Конфедеративтік штаттар армиясының генерал-майоры Стоунволл Джексон, өзінің Аңғарлық округін және бригадалық генерал Уильям В. Лорингтің Солтүстік-Батыс Конфедеративтік армиясы ретінде танылған күштерін басқара отырып, 1 қаңтарда Шенандоу аңғары аймағындағы Одақ армиясы күштеріне қарсы жорыққа шықты. Вирджиния штатының Бат қаласының жанындағы жеңіл шайқастан кейін Джексонның әскері 4 қаңтардың кешкісінде Хэнкок маңына жетіп, қалаға қысқа мерзімге артиллериялық оқтармен шабуыл жасады. 5 қаңтарда Одақ бригадалық генералы Фредерик У. Ландер Конфедерацияның қарсы тараптың капитуляциялау туралы талабын қабылдамады, және сол күні мен ертеңгі күні екі тараптың арасында артиллериялық атыс жүрді. Конфедерация 5 қаңтарда Балтимор және Огайо темір жолындағы көпірді өртеп жіберді, бірақ 7-сі күні кері шегінді. Кейін Джексон Вирджиния штатындағы Ромниге қарсы жорық жасап, 15 қаңтарда Одақ әскері қаланы тастап кеткеннен кейін оны басып алды. 30 қаңтарда Конфедеративтік штаттардың соғыс министрі Лоринг Джексонның бұйрықтарына наразылық білдіргеннен кейін Ромниден шығып кетуге бұйрық берді.

Өмірбаян

1861 жылдың желтоқсан айының соңында, Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерация армиясының генерал-майоры Стоунволл Джексонға Вирджиния штатындағы Шенандоа аңғарын қорғау міндеті тапсырылды. Өзінің аңғарлық округі мен бригадалық генерал Уильям В. Лорингтің Солтүстік-Батыс Конфедерация армиясы арасында Джексонның шамамен 7500 ерікті сарбазы, сондай-ақ шамамен 2200 милициялық және шамамен 660 атты әскері болды; ол бұл күшті Одақ армиясына қарсы аңғарды ұстауға жеткіліксіз деп санады. Генерал Джозеф Джонстонға хат жазғаннан кейін Джексон Вирджиния штатындағы Ромнидегі Одақ позициясына шабуыл жасауға рұқсат алды. Джексон сонымен қатар Вирджиния штатының Бат және Мэриленд штатының Хэнкок қалаларын басып алуды жоспарлаған, бірақ Джонстон жоспардың осы бөлігін білмеген болуы мүмкін. Кампанияға дайындық 1862 жылдың 1 қаңтарында сағат 06:00-де басталды, Стоунволл бригадасы алда жүріп, Лорингтің әскері одан кейін ілесіп келді. Басқа бөлімшелер, оның ішінде милиция және Рокбридж артиллериясы кестеден қалып қойды; Джексонның колоннасы 16:00-ге дейін жолға шықпады. Жол жүру кезінде ауа райы суық болды және Лоринг Джексонның науқанды басқаруымен келіспеді. Конфедераттар 3 қаңтарда Батқа жетіп, қала маңында Одақ әскерлерімен шайқасты, бірақ оны басып ала алмады. Келесі күні Одақ әскерлері Батты тастап, қысқаша шайқастан кейін Сэр Джонс Рун арқылы Хэнкокқа шегінді. Өзінің күшінің алдыңғы қатарларымен Хэнкок маңына жеткеннен кейін Джексон Рокбридж артиллериясына 1861 жылы Вирджиния штатының Шепердстаун қаласын Одақ әскерлерінің бомбалауына жауап ретінде, азаматтық тұрғындарға толы қалаға оқ атуға бұйрық берді. Артиллериялық оқ жауын 18:00 шамасында бастап, 23:00-ге дейін жалғастырды, бірнеше ғимараттар зақымданды, бірақ жандар жоқ. Сол түні Одақ бригадалық генералы Фредерик В. Ландер Хэнкокқа келіп, басқаруды өз қолына алды; ол келесі күні Конфедераттарға қарсы белсенді шаралар жасауды жоспарлады.

Шайқас

5 қаңтарда таңертеңгі уақытта температура төмендеп, келесі үш күн бойы сол деңгейде тұрақталды. Сол күні таңертең Стоунволл бригадасы жеткізілді, ал Джексон өз әскерін Орик төбесіне орналастырды, ол су тасқыны мен мұзы қатып, Потомак өзенінен Хэнкок қаласынан қарсы жағында орналасқан еді. Сағат 09:30-да полковник Тернер Эшби Ландерге бас июды сұрап өзеннен өтеді; Джексон Ландер бас тартса, қалаға оқ жаудырып, басып алатынын ескертті. Ландермен кездескеннен кейін Эшбиге Джексонға «бомбалап, өкпесін шығаруын» айтуға бұйрық берілді және ұсыныстан бас тарту туралы жазбаша хабарлама тапсырылды. Эшби Конфедерация сапына оралғанда, Ландер азаматтарға қаладан кетуді бұйырды және 84-ші Пенсильвания жаяу әскер полкіне, егер бомбалау басталса, өрт сөндіру бригадасы ретінде жұмыс істеуге міндеттеді. 110-шы Пенсильвания жаяу әскер полкі қоймаларды қорғады, ал екі артиллерия бөлімі қаланың артындағы төбеге орналастырылды. Конфедерация артиллериясы шамамен сағат 14:00-де атыс ашты, ал кешкі уақытқа дейін жалғасқан, ешқандай жарақатты тигізбеген артиллериялық қақтығыс болды. Полковник Альберт Раст басқаратын Конфедерация жасағы Балтимор және Огайо темір жолына тиесілі Үлкен Какапон өзеніндегі көпірді қиратты, ал тағы бір жасақ Хэнкоктан өзен жоғарылаған жердегі бөгетті қиратуға тырысып, сәтсіз аяқтады. 6 қаңтарда Джексон Рокбридж артиллериясымен Хэнкокты бомбалаумен бастағанда, Ландер Джексонға қарсы шабуыл жасауға ниеттенді. Ол генерал-майор Натаниел П. Банкстен Джексонның артынан Потомак өзенін кесіп өтуін немесе Ландер Конфедерацияға тікелей шабуыл жасау үшін күштер жіберуін сұрады. Банкс 5 қаңтарда бригадир генерал Альфеус Уильямстың бригадасына Хэнкокқа қарай жорықтап баруға бұйрық берді, бірақ шабуыл туралы өтінішті генерал-майор Джордж Б. Макклелланға жіберді, ол оны тым тәуекелді деп санап, қабылдамады. Сол күні Джексон Сэр Джонс-Ранда Потомак өзенінен өтуге тырысты, бірақ қарсылыққа тап болды. Аймақтағы телеграф желілерін зақымдағаннан кейін Джексон 7 қаңтарда Хэнкокты басып алу әрекетінен бас тарды және шегінді. Артиллерия атысы аз ғана зиян келтірді. Ұлттық саябақтар қызметінің бағалауынша, екі тараптың бірігіп шайқаста шамамен 25 адам қаза тапты.

Кейінгі әсері және сақталуы

Конфедерация әскерлерінің шегінуі суық желдің күшті болуы және науқанға дейін әскердің аттарына дұрыс жабдықталмауы салдарынан қиынға соқты. 7/8 қаңтар түні Вирджиния штатындағы Унгер дүкенінде тоқтағаннан кейін Джексон, Бригадир генерал Бенджамин Ф. Келли басқаратын одақ әскерлерінің Блюз Гэптегі конфедерациялық бекінісіне шабуыл жасап жеңіске жеткенін білді. Блюз Гэптен одақ әскерлерінің шегінуі туралы Джексон шайқастан кейін хабардар болғанымен, Ромнидегі одақ күштерінің Винчестерге қауіп төндіруі мүмкін деп ойлады және Ромниге қарсы әрекет етуге шешім қабылдады. Қатты ауа райы Джексон әскерін 13 қаңтарға дейін Унгер дүкенінде ұстап тұрды, бірақ конфедерациялықтар Ромниге шабуыл жасады, одақ әскері 15 қаңтарда эвакуациялады. Джексон Стоунволл бригадасымен бірге Винчестерге көшті, ал Лорингті Ромниді ұстап тұруға қалдырды. Лоринг Джексонның науқанды басқаруына және Джексон Винчестерде болғанда әскерін оқшауланған жерде қалдыруына байланысты Конфедерация үкіметіне шағымданды, ал Конфедерация соғыс хатшысы Джуда П. Бенджамин 30 қаңтарда Ромниді эвакуациялауға бұйрық берді. Джексон осы оқиғадан кейін отставкаға кетпек болды, бірақ Вирджиния губернаторы Джон Летчер оны отставкадан бас тартуға көндірді. Лоринг шенді жоғарылатып, аймақтан басқа жерге ауыстырылды. Чесапик және Огайо каналы ұлттық тарихи паркінің бір бөлігі Потомак өзенінің жанындағы Ханкок қаласының маңында орналасқан және шайқасты еске түсіретін бірнеше тақталарды қамтиды. Ханкок қаласы мен конфедерациялық артиллериялық позицияларды да осы жерден көруге болады. Ханкок 2012 жылдың 5-7 қаңтары аралығында шайқасқа арналған естелік шараларын өткізді. Шайқас алаңы 522 тас жолымен бөлінген, бірақ шайқас алаңының көптеген ерекшеліктері, соның ішінде шайқас кезінде зақымданған екі шіркеу сақталған. Шайқас алаңының ешбір бөлігі Ұлттық тарихи орындар тізіміне енбеген, бірақ 2010 жылы Американдық шайқас алаңдарын қорғау бағдарламасының зерттеуі оның тізімге енуге лайық екенін анықтады. Шайқас алаңының шамамен жартысы қорғау шараларымен иеленілген, оның ішінде Ұлттық парктер қызметі мен Мэриленд табиғи ресурстар департаментіне тиесілі учаскелер бар.