Кіріспе

Құранның 83-ші тарауы – Әл-Мутаффифин (المطففين, "Алаяқтар"). Бұл Құранның 83-ші сүресі, онда 36 аят кездеседі.

Қорытынды

Бұл сүренің негізгі тақырыбы – ислам эсхатологиясы немесе ақырет, ал сөз өнері келесі мәселелерді қамтиды. Сүре алғашқы алты аятта жалған салмақтар мен өлшемдерді пайдаланатындарды жария түрде айыптау және оларға қарсы соғыс жариялаумен басталады. Сүре 7-ден 9-шы аяттарға дейін зұлымдардың амалдары Саджин кітабында жазылғандығын ескертеді. Сүре ақырет туралы ілім мен мораль арасындағы байланысты 17-шы аятқа дейін тиімді және әсерлі түрде көрсетеді, сондай-ақ Мұхаммедті жоққа шығарып, сот күнін мойынламағандарға қарсы ескертулер жасайды. 21-ші аятқа дейін сүреде ізгілердің амалдары Иллийүн кітабында тіркелгендігі айтылады. 22-ден 28-ге дейінгі аяттарда жұмақтағы ізгілердің сыйлықтары түсіндіріледі. Соңында, 29-шыдан 36-шы аяттарға дейін, мүміндерге демеу беріліп, сенбегендер ескертіледі: «Сенбегендер қазір мұсылмандарды мазақтайды, бірақ Қиямет күні олардың өзі мазаққа түседі».

Сүренің атауы

Джалалуддин әл-Суюти, "Тафсир әл-Жалалайн" деп аталатын классикалық сунниттік тафсирдің бір авторы, кейбір сүрәлердің атаулары инципиттер (яғни сүренің алғашқы бірнеше сөзі) арқылы берілгенін ұсынады. Үндістан субконтинентінің белгілі ислам ғалымы Хамидуддин Фарахи Құрандағы "Назм" немесе "үйлесімділік" тұжырымы бойынша жасаған революциялық жұмысымен танымал. Ол кейбір сүрәлерге ішіндегі көзге түсетін сөздерімен ат қойылғанын жазды. Бұл сүре өзінің екінші сөзі – әл-Мутаффифиннен атын алады, – деп Әбул-Ала Маудуди айтқан.

Басқа сүрәләрмен орналасуы және сәйкестігі

Бір тараудың аяттары арасындағы мәтіндік байланыс идеясы ағылшын тілінен басқа әдебиеттерде "назм" және "мунасаба" деп, ал ағылшын әдебиетінде – үйлесімділік, мәтіндік қатынастар, мәтіндік өзара байланыс және бірлік сияқты әртүрлі атаулармен талқыланған. Үндістан субконтинентінің ислам ғалымы Хамидуддин Фарахи Құрандағы "назм", яғни үйлесімділік концепциясы бойынша жасаған еңбектерімен белгілі. Фахруддин әл-Рази (1209 ж. қайтыс болды), Заркаши (1392 ж. қайтыс болды) және көптеген басқа да классикалық және заманауи Құран ғалымдары осы зерттеулерге үлес қосты. Бұл сүре Құранның жетінші және соңғы тобына жатады, ол "Әл-Мүлк" (67) сүресінен басталып, Құранның соңына дейін созылады. Бұл сүре мазмұны жағынан келесі сүремен ("Әл-Иншиқақ") жұптасқан.

Алдыңғы сүремен байланысы

Тадаббур и Құран – Амин Ахсан Ислахидің Құранға жасаған тәпсірі (түсіндірмесі), ол тематикалық және құрылымдық байланыстылық тұжырымдамасына негізделген. Бұл тұжырымдама бастапқыда Аллама Хамидуддин Фарахиден шабыттанды. Тәпсір тоғыз томдық, алты мың беттен тұрады. Онда «Әл-Мутафифин» сүресі алдыңғы «Әл-Инфитар» сүресінің басты тақырыбына толықтыру ретінде сипатталады, бұл сүреде бұрынғы сүренің соңғы аяттарында айтылған ізгілер мен адасқандардың аражігі бөлінеді. Бұл сүре сонымен қатар бұрынғы сүренің соңында қамтылған Ислам эсхатологиясы (соңғы күндер туралы ілім) тұжырымдамасын одан әрі жалғастырып, кеңейтеді.

Келесі сүремен байланысы

Пакистандық мұсылман дін ғалымы, Құранды зерттеуші, исламдық модернист, тәпсірші және педагог Жавед Ахмад Гамидидің пікірінше, екі сүренің де орталық тақырыбы – Құрайштарды Қиямет күні туралы олардың бойындағы қате түсініктерден ескерту болып табылады. Әлбетте, олар сол күні қайта тіріліп, Раббыларының алдына шығады және амалдарына сәйкес әртүрлі тағдырларға ұшырайды.

Әл-Мутаффифин сүресінің ерекшеліктері

Құран 114 тараудан тұрады, олардың әрқайсысы сүре деп аталады және ұзындығы әртүрлі. Көптеген сүрелердегі тақырыптар бір-бірімен байланысты, бірақ олардың көпшілігі ерекше ерекшеліктерге ие. Мысалы, осы сүреде «әл-Мутафифин» сөзі Құранның барлығында бір рет ғана кездесетіндіктен, қайталану жиілігімен ерекшеленеді. «әл-Мутафифин» – бұл адал емес жолдармен, артық алуға және кем беруге тырысатын сатушыларды білдіреді.

Хадис

Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с.) Мәдинаға келгенде, олар салмақ пен өлшемдерде ең нашар халық болды. Содан кейін Алла Тағала былай деп әйгерді: "Тозақтан қор болсын, олардың салмақ пен өлшемдерде алдағандарына!" ("Мутаффифин" сүресі), және олар содан кейін салмақ пен өлшемдерде әділ болды. Абдулла ибн Масудтың айтуынша, Мұхаммед (с.ғ.с.) бір ракъатта екі бірдей сүрені оқыған; мысалы, бір ракъатта "Назиат" (79) сүресін, ал бір ракъатта "Мутаффифин" (83) және "Аббаса" (80) сүрәлерін оқыған.